need social housing

Beth yw tai cymdeithasol a pham mae angen mwy o dai cymdeithasol arnom?

Mae gan dai cymdeithasol rhenti fforddiadwy ac maent wedi’u cyfarparu yn unol â safonau tai ansawdd uchel Cymru. Darparant gartref am oes i bobl, sef cartref sy’n fforddiadwy a sicr.

Mae tai cymdeithasol yn darparu tai tymor hir sy’n galluogi pobl i ymgartrefu. Beth bynnag fo’ch sefyllfa mewn bywyd, p’un a ydych chi’n weithiwr allweddol, yn berson hŷn, yn deulu ifanc, neu’n berson sy’n byw ar ei ben ei hun – gall tai cymdeithasol gynnig sefydlogrwydd a’ch helpu chi i fagu gwreiddiau.

Ar hyn o bryd, mae Cymru’n wynebu argyfwng tai. Mae hyn yn golygu bod cost rhentu’n breifat neu brynu tŷ wedi codi i fan sy’n golygu bod pobl yn talu cyfran fawr o’u hincwm ar gostau tai.

Mae hyn yn golygu bod rhestri hir o bobl, ym mhob cyngor yng Nghymru, sydd wedi gwneud cais am dai cymdeithasol ac sy’n aros i dŷ fod ar gael.

Gan fod cynifer o bobl yn ei chael hi’n anodd cael cartref da, mae’n hanfodol bod Llywodraeth Cymru’n gweithredu ac yn adeiladu’r tai y mae pobl yn aros amdanynt. Dyna pam rydym ni’n ymgyrchu dros adeiladu mwy o dai cymdeithasol mewn cymunedau ledled Cymru.

Pam tai cymdeithasol?

Maen nhw’n fforddiadwy

Mae lefelau rhent yn cael eu gosod gan Lywodraeth Cymru ac ni all landlordiaid cymdeithasol godi’r rhent uwchlaw’r lefelau hyn. Mae hyn yn golygu bod tai cymdeithasol wedi’u hamddiffyn rhag ‘boneddigeiddio’ honedig, sef pan fydd tai mewn ardal leol yn mynd mor ddrud na all gweithwyr allweddol a’r rhai sy’n prynu tŷ am y tro cyntaf eu fforddio.

Maen nhw o ansawdd da

Mae Llywodraeth Cymru wedi gosod targed bod holl dai cymdeithasol Cymru’n bodloni Safon Ansawdd Tai Cymru. Yn ôl y Safon, dylai pob cartref fod mewn cyflwr da, yn ddiogel, yn sicr, yn gynnes ac yn effeithlon o ran tanwydd. Lle y bo’n bosibl, dylai tai fodloni anghenion y teulu sy’n byw yno. Ar hyn o bryd, mae 93% o dai cymdeithasol yng Nghymru yn bodloni’r Safon.

Maen nhw i bawb

Mae 67,000 o deuluoedd ar restri aros am dai yng Nghymru. Nid oes gennym ddigon o dai cymdeithasol, felly mae pobl sydd wir angen tŷ cymdeithasol sicr weithiau’n methu cael un. Mae hyn yn golygu bod pobl yn gaeth i lety rhent preifat, na ellir ei fforddio, neu maen nhw’n mynd yn ddigartref.

Dylai tai cymdeithasol fod ar gael i bawb y mae arnynt eu hangen: teuluoedd, pobl ifanc, pobl hŷn, rhentwyr preifat sydd angen tai mwy fforddiadwy a sicr, a phobl sydd wedi profi digartrefedd.

Maen nhw’n sefydlog

Fel arfer, bydd math o denantiaeth fwy sicr gan bobl mewn tai cymdeithasol, gan olygu y bydd ganddynt gartref hirdymor – sef tenantiaeth am oes yn aml, y gallai eu plant neu olynydd arall ei hetifeddu – cyhyd ag y byddant yn cadw at eu cytundeb tenantiaeth.

I’r gwrthwyneb, mae tenantiaethau mewn tai rhent preifat yn para chwech neu 12 mis yn unig fel arfer ac mae gan y landlord yr hawl i droi tenantiaid allan heb orfod rhoi rheswm – sef ‘troi allan heb fai’, fel y’i gelwir.

Dyma pam y byddai’n well gan lawer o bobl y sefydlogrwydd a’r sicrwydd o wybod bod ganddynt gartref am ba hyd bynnag y mae angen y cartref arnynt.

Gwneud cais am dai cymdeithasol

Gall gwneud cais am dai cymdeithasol fod yn anodd ac yn ddryslyd.

Darllenwch ein cyngor ar sut i wneud cais am eich tŷ cyngor neu gymdeithasol eich hun.

Mynnwch fod Llywodraeth Cymru’n
adeiladu mwy o dai cymdeithasol