- Os oes gennych gontract safonol gyda landlord preifat dylech gael rhestr eiddo
- Gwiriwch eich contract a’ch rhestr eiddo yn ofalus i weld beth mae’n ei ddweud am gyfrifoldebau am ddodrefn ac offer arall
Sut gall rhestr eiddo helpu?
Os oes gennych gontract meddiannaeth safonol gyda landlord preifat neu gontract safonol â chymorth, dylech gael rhestr eiddo o fewn 14 diwrnod i ddechrau eich contract. Mae’n syniad da cael rhestr eiddo hyd yn oed os oes gennych chi fath arall o gytundeb rhentu. Gallwch lawrlwytho ein rhestr eiddo yma:
Rhestr eiddo >>
Dylai’r rhestr eiddo restru’r holl ddodrefn a chyfarpar a ddarparwyd gan y landlord a’u cyflwr pan symudoch i mewn. Dylech gael y cyfle i wneud sylwadau ar y rhestr eiddo o fewn 14 diwrnod o’i derbyn os ydych yn meddwl ei fod yn anghywir. Os byddwch yn gwneud sylwadau ar y rhestr eiddo dylai’r landlord ddarparu copi newydd, gan gynnwys sylwadau hyd yn oed os nad yw’n cytuno â nhw.
Os nad yw’r landlord yn darparu rhestr eiddo, gwiriwch a yw telerau atodol eich contract ysgrifenedig yn dweud y dylech gael un. Mae’n syniad da gwneud un eich hun a gofyn i’r landlord ei lofnodi fel tyst. Os bydd yn gwrthod, gofynnwch i rywun arall wneud hynny, ac anfonwch gopi at eich landlord.
Pan fyddwch yn symud allan, archwiliwch yr eiddo gyda’ch landlord a gwiriwch gyflwr yr holl eitemau ar y rhestr eiddo. Os oes unrhyw beth ar goll, wedi’i ddifrodi neu wedi torri (ac eithrio oherwydd traul arferol), gall eich landlord gadw’ch blaendal i gyd neu ran ohono, i dalu’r gost o atgyweirio neu adnewyddu un.
Beth os caiff dodrefn neu offer eu difrodi?
Os yw’r landlord yn darparu dodrefn, eu cyfrifoldeb nhw fel arfer yw trwsio neu adnewyddu dodrefn ond nid yw hyn yn wir bob amser. Dylech wirio gyda’ch landlord ar ddechrau eich contract pwy sy’n gyfrifol am atgyweirio neu adnewyddu eitemau penodol. Mae’n bosibl bod gennych chi a’ch landlord gyfrifoldebau i atgyweirio neu adnewyddu dodrefn ac eitemau cartref eraill a ddarperir. Er enghraifft, mae’n debyg nad yw’r landlord yn gyfrifol am atgyweirio neu gyfnewid eitemau y caniateir i chi eu tynnu ac nad oes rhaid i chi eu hadnewyddu pan fyddwch yn symud allan. Dylai eich contract ysgrifenedig a’ch rhestr eiddo ei gwneud yn glir, ond os nad yw, gwnewch yn siŵr eich bod yn gwirio gyda’r landlord a chael cadarnhad ysgrifenedig.
Traul
Os daw unrhyw eitemau yn eich cartref yn beryglus neu na ellir eu defnyddio oherwydd traul bob dydd, dylech roi gwybod i’ch landlord am y broblem ar unwaith. Yna gallant benderfynu a ydynt am atgyweirio neu gyfnewid yr eitem.
Ni chaniateir i’ch landlord godi tâl arnoch am draul a gwisgo rhesymol ac ni ddylai gadw’ch blaendal i dalu amdano.
A oes unrhyw safonau ar gyfer diogelwch dodrefn?
Dylai unrhyw ddodrefn ac offer a gyflenwir gan eich landlord fod o ansawdd rhesymol ac yn addas at y diben y’i darparwyd ar ei gyfer. Nid yw hyn yn golygu bod angen iddo fod yn newydd sbon; ond dylai weithio ac ni ddylai fod yn beryglus.
Dylai unrhyw ddodrefn clustogog newydd neu rai newydd (soffas, cadeiriau breichiau, matresi, byrddau pen a chlustogau) a ddarperir gan eich landlord allu gwrthsefyll tân. Dylai fod symbol ar y label i ddangos ei fod yn bodloni safonau diogelwch tân. Os nad ydynt yn cydymffurfio â safonau diogelwch tân neu os ydynt yn ymddangos yn anniogel mewn unrhyw ffordd, gofynnwch i’ch landlord i gael rhai newydd yn eu lle.
Beth am offer nwy?
Rhaid i bob offer nwy a ddarperir gan eich landlord gael eu harchwilio bob blwyddyn gan beiriannydd nwy cofrestredig o’r Gofrestr Diogelwch Nwy. Rhaid i’ch landlord gadw copi o adroddiad y peiriannydd a rhoi copi i chi hefyd.
Rhaid i unrhyw waith atgyweirio neu gynnal a chadw a wneir ar offer nwy gael ei wneud gan beiriannydd cofrestredig Gas Safe. Gallwch wirio a yw peiriannydd nwy wedi’i gofrestru yma.
Os ydych chi’n poeni am ddiogelwch nwy yn eich cartref, rhowch wybod am unrhyw broblemau i’ch landlord ar unwaith a pheidiwch â defnyddio unrhyw beth sy’n anniogel yn eich barn chi. Os bydd eich landlord yn gwrthod cydymffurfio â safonau diogelwch nwy, dylech gysylltu â’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE).
Mae ein hadran cyngor ar ddiogelwch yn y cartref yn cynnwys rhagor o wybodaeth fel cyfrifoldebau am ddiogelwch nwy.
Peidiwch â mentro a pheidiwch byth â cheisio atgyweirio unrhywbeth yn ymwneud â nwy – mae’n anghyfreithlon gwneud hynny!
Beth am offer trydanol?
Dylai’r trydan yn eich cartref fod yn ddiogel, a dylid ei brofi bob 5 mlynedd. Rhaid i’r landlord roi copi o’r adroddiad cyflwr gosod trydanol (EICR) i chi o fewn 14 diwrnod i’ch contract meddiannaeth ddechrau. Os nad yw’r landlord yn gwneud hyn mae’n bosibl y bydd eich cartref yn cael ei ddosbarthu fel un nad yw’n ffit i fyw ynddo. Mae ein hadran cyngor ar ddiogelwch yn y cartref yn cynnwys rhagor o wybodaeth am gyfrifoldebau diogelwch trydanol a rhagofalon diogelwch trydanol.
Os yw eich landlord yn cyflenwi offer trydanol fel oergell neu beiriant golchi, efallai y bydd yn gyfrifol am eu trwsio os ydynt yn torri i lawr. Fodd bynnag, bydd llawer yn dibynnu ar yr hyn a gytunwyd rhyngoch chi ar ddechrau’r contract, a pha mor bwysig oedd yr eitem i chi pan benderfynoch gytuno i’r contract. Gwiriwch i weld a yw eich contract meddiannaeth yn dweud ai’r landlord sy’n gyfrifol. Chi sy’n gyfrifol am gynnal a chadw unrhyw nwyddau trydanol yr ydych yn berchen arnynt.
Ble gallaf gael cymorth?
Os ydych chi’n cael problemau gyda dodrefn neu offer ac yn ansicr o’ch hawliau, gallwch gael help gan un o’n cynghorwyr.
Mae’n bwysig ystyried pa mor hawdd y gall eich landlord eich troi allan cyn i chi benderfynu a ddylid gweithredu. Os oes gennych gontract meddiannaeth safonol neu ddiogel ni all eich landlord eich troi allan er mwyn osgoi gwneud atgyweiriadau neu wneud eich cartref yn ffit i fyw ynddo. Gelwir hyn yn ‘droi allan dialgar’ a gallwch gael rhagor o wybodaeth am eich hawliau yma.
Os yw eich cartref yn beryglus iawn, mae’n debyg ei bod yn werth cymryd camau hyd yn oed os nad oes gennych gontract diogel neu safonol. Cofiwch y gall eich landlord eich troi allan yn hawdd iawn heb roi rheswm os ydych yn feddiannydd eithriedig neu’n breswylydd sydd â diogelwch sylfaenol. Efallai y gallwch gael help gydag ailgartrefu os nad yw’ch cartref yn ffit i fyw ynddo. Ceisiwch gymorth os nad ydych yn siŵr am eich hawliau a’ch opsiynau ailgartrefu.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Tachwedd 4, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
