Efallai y bydd eich hawliau tai yn newid os bydd rhywun rydych yn byw gyda nhw yn marw. Nid yw byw yn eich cartref am amser hir yn awtomatig yn rhoi’r hawl i chi aros yno.
Y materion allweddol a fydd yn effeithio ar eich hawliau yw:
- p’un a yw’ch cartref yn cael ei rentu neu’n berchennog preswyl
- a ydych wedi llofnodi neu gael eich enwi mewn unrhyw ddogfennau cyfreithiol sy’n ymwneud â’r eiddo, megis contract meddiannaeth, gweithredoedd teitl, neu ewyllys
- a oes gennych chi hawliau olynu neu hawliau o dan reolau diffyg ewyllys (bydd hyn yn dibynnu ar sut rydych chi’n perthyn i’r person a fu farw a ble roeddech chi’n byw ar adeg ei farwolaeth).
Os bydd y perchennog yn marw
Os ydych yn byw gyda pherchennog eich cartref a’i fod yn marw, bydd eich hawliau’n dibynnu a yw eich enw hefyd ar y gweithredoedd teitl ac a adawodd y person ewyllys ai peidio. Os nad oes ewyllys, bydd rheolau arbennig o ddiffyg ewyllys yn berthnasol. Gall y sefyllfa hon fod yn gymhleth – mae’n debyg y bydd angen cymorth cyfreithiwr arnoch, a fydd yn gallu gwirio’r gweithredoedd teitl ar eich rhan, telerau unrhyw ewyllys, sut i ganfod a oes ewyllys, ac ar reolau diffyg ewyllys.
Os bydd deiliad contract yn marw
Os yw’ch cartref yn cael ei rentu a bod rhywun sy’n byw gyda chi yn marw, mae dau brif gwestiwn y mae’n rhaid i chi eu gofyn er mwyn canfod a allwch chi barhau i aros yno ai peidio:
- oedd eich enw ar y contract meddiannaeth?
- ac a oes gennych chi hawliau olyniaeth?
Gwirio’r ewyllys
Os bydd y person sy’n berchen ar eich cartref yn marw, mae angen i chi wirio a adawodd ewyllys. Mae’r dudalen hon yn esbonio sut i ddarganfod a oes ewyllys a sut y gallai effeithio ar eich hawliau
Gwirio’r enw ar y contract meddiannaeth
Os ydych chi’n rhentu’ch cartref a bod rhywun yn eich cartref yn marw, bydd eich hawl i barhau i fyw yno yn dibynnu ar enw pwy oedd y cytundeb gyda’r landlord.
Hawliau olyniaeth
Nid yw contract meddiannaeth yn dod i ben yn awtomatig pan fydd deiliad y contract yn marw. Yn gyfreithiol, mae contract meddiannaeth yn cyfrif fel eiddo ac efallai y byddwch yn gallu cymryd contract drosodd os oeddech yn byw gyda deiliad y contract a fu farw.
Cael cymorth ar ôl marwolaeth
Beth bynnag fo’ch amgylchiadau, mae colli rhywun sy’n agos atoch yn brofiad ofnadwy. Mae yna asiantaethau arbenigol a allai eich helpu.
Cyllid ar ôl marwolaeth
Mae eich sefyllfa ariannol yn debygol o newid os bydd rhywun rydych yn byw gyda nhw yn marw. Mae angen i chi sicrhau y bydd y rhent neu’r morgais yn cael ei dalu, hyd yn oed os nad ydych yn atebol am ei dalu.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Medi 18, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
