Cymorth tai os oes llifogydd yn eich cartref

• Mae gennych hawl i help gan y cyngor os ydych yn ddigartref oherwydd llifogydd yn eich cartref
• Os ydych yn rhentu eich cartref efallai y bydd angen i chi dalu rhent hyd yn oed os na allwch aros yno tra ei fod yn cael ei lanhau a’i atgyweirio
• Efallai y bydd gennych hawl i gymorth gan fudd-dal tai os ydych yn atebol am rent am ddau eiddo

Dysgwch isod am hawliau ailgartrefu ac atgyweirio os oes llifogydd yn eich cartref.

Os bu llifogydd yn eich cartref yn ddiweddar efallai y gallwch gael Taliad Cymorth Argyfwng gan Gronfa Cymorth Dewisol Llywodraeth Cymru i helpu gyda chostau brys.

Sut mae cael gwybod am lifogydd posibl yn fy ardal?

I ddarganfod a yw cartrefi yn eich ardal mewn perygl o lifogydd:

• gwiriwch gyda Cyfoeth Naturiol Cymru
• cofrestrwch i gael rhybuddion llifogydd am ddim yn syth i’ch ffôn symudol (yn Gymraeg neu Saesneg)
• cofrestrwch i dderbyn rhybuddion Twitter yn ystod llifogydd a digwyddiadau amgylcheddol mawr eraill trwy @NatResWales
• gwirio bwletinau radio a theledu lleol.

Os dywedir wrthych am adael yn ystod llifogydd

Rhaid i chi adael eich cartref os bydd y gwasanaethau brys neu’r cyngor yn dweud wrthych am wneud hynny. Gallech roi eich hun ac eraill mewn perygl os na fyddwch yn gadael.

Gall tai sydd wedi’u gorlifo fod yn beryglus oherwydd carthffosiaeth, difrod i ddŵr trydan a difrod i’r cyflenwad nwy.

Os bydd hyn yn anodd i chi, er enghraifft os oes gennych chi broblemau symudedd, cysylltwch â’ch cyngor lleol. Fel arfer mae gan gynghorau drefniadau ar gyfer gwacáu mewn argyfwng a chymorth yn ystod llifogydd.

Os ydych yn ddigartref ar ôl llifogydd

Mae pobl sy’n cael eu gwneud yn ddigartref oherwydd llifogydd mewn angen blaenoriaethol yn awtomatig a bydd dyletswydd ar eich cyngor i ddarparu llety brys i chi.

Cysylltwch â’ch cyngor lleol cyn gynted â phosibl i wneud cais digartrefedd. I ddod o hyd i’ch cyngor lleol, cliciwch yma.

A fyddaf yn cael fy ailgartrefu?

Os ydych yn rhentu gan landlord preifat

Nid yw eich landlord preifat fel arfer yn gyfrifol am ddod o hyd i rywle arall i chi fyw os oes rhaid i chi symud allan oherwydd llifogydd.

Mae’n bosibl y bydd gan eich landlord bolisi yswiriant sy’n talu am lety arall i ddeiliaid contract. Cysylltwch â’ch landlord i ofyn.

Os ydych yn rhentu gan landlord cymunedol

Os ydych yn rhentu eich cartref gan landlord cymunedol, dylai ddarparu llety dros dro os oes rhaid i chi symud allan.

Beth ddylwn i ei wneud os bydd llifogydd yn fy nghartref?

Cysylltwch â’ch cwmni yswiriant

Mae gan y rhan fwyaf o gwmnïau linell gymorth 24 awr y gallwch ei ffonio. Bydd y staff yn dweud wrthych beth sydd angen i chi ei wneud i wneud hawliad.

Glanhau

Cyn i chi ddechrau glanhau, tynnwch luniau o’r difrod a nodwch y lefel uchaf o ddŵr llifogydd ar eich wal. Bydd hyn yn helpu i wneud eich hawliad yswiriant.

Mae llifddwr fel arfer yn fudr, a gall gynnwys carthion, cemegau a halogion eraill. Bydd angen i chi ddiheintio’n drylwyr unrhyw ardaloedd y mae llifogydd yn effeithio arnynt, er mwyn osgoi haint. Gwisgwch ddillad amddiffynnol pan fyddwch chi’n gwneud hyn.

Peidiwch â chael eich temtio i daflu dodrefn, carpedi ac eiddo arall sydd wedi’u difrodi i ffwrdd nes bod eich cwmni yswiriant wedi rhoi caniatâd i chi.

Sychwch eich cartref

Cyn i chi symud yn ôl i’ch cartref a dechrau ailaddurno, bydd angen i’ch cartref sychu’n llwyr. Gall hyn gymryd sawl wythnos, neu hyd yn oed fisoedd, yn dibynnu ar ddifrifoldeb y llifogydd a’r deunyddiau y mae eich cartref wedi’i wneud ohonynt.

Dechreuwch atgyweirio difrod ac ailaddurno

Yn dibynnu ar faint y difrod, efallai y bydd angen i chi (neu eich landlord os ydych yn rhentu) gael adeiladwr, peiriannydd adeiladu neu syrfëwr i mewn i edrych ar eich cartref a’ch cynghori ar ba waith atgyweirio sydd angen ei wneud.

Rhaid i berchnogion tai gael sêl bendith eu hyswirwyr cyn llogi unrhyw gontractwyr. Mae gan y rhan fwyaf o gwmnïau yswiriant restr o adeiladwyr cymeradwy, seiri a chontractwyr eraill, ond gallwch ddewis contractwyr eraill os dymunwch. Mae’n werth cofio, os bydd unrhyw anghydfod ynghylch y gwaith, y bydd yn haws datrys pethau os ydych wedi cyflogi contractwr a gymeradwywyd gan y cwmni yswiriant.

Gwyliwch am gwmnïau sy’n manteisio ar y sefyllfa ac yn towtio am fusnes o ddrws i ddrws mewn ardaloedd sy’n cael eu taro gan lifogydd. Mae’n bwysig bod gan unrhyw gontractwyr rydych chi’n eu llogi brofiad o adfer eiddo a ddifrodwyd gan lifogydd. Byddant yn sicrhau bod y gwaith yn cael ei wneud yn ddiogel ac yn hylan, a gallant gynnig cyngor i chi ar wneud eich cartref yn fwy gwrthsefyll llifogydd ar gyfer y dyfodol.

Gwirio systemau nwy a thrydan

Mae’n bwysig iawn bod contractwr cofrestredig yn gwirio’ch systemau trydan a nwy cyn i chi geisio eu defnyddio. Hyd yn oed os yw’n ymddangos eu bod yn gweithio, efallai eu bod wedi’u difrodi gan ddŵr neu fwd, a gallent fod yn beryglus.

Atgyweiriadau ar ôl llifogydd

Os ydych yn rhentu eich cartref, eich landlord fydd yn gyfrifol am y rhan fwyaf o atgyweiriadau i’r eiddo.

Gallai yswiriant adeiladau eich landlord gynnwys difrod llifogydd i’ch cartref.

Gall eich landlord atgyweirio eich cartref fel ei fod yn addas i chi fyw ynddo eto. Gallai hyn gymryd peth amser os oes angen gwaith mawr.

Mewn sefyllfaoedd eithafol, gallai eich landlord benderfynu peidio ag atgyweirio cartref a ddifrodwyd gan lifogydd. Mynnwch gyngor os bydd hyn yn digwydd i chi.

Os oes rhaid i chi symud allan

Efallai y bydd yn rhaid i chi symud allan o’r tŷ rydych chi’n ei rentu tra bod atgyweiriadau hanfodol yn cael eu gwneud.

Os oes rhaid i chi adael eich cartref, mynnwch gytundeb ysgrifenedig eich landlord i gadarnhau:

• bu’n rhaid ichi symud allan oherwydd llifogydd
• byddwch yn gallu symud yn ôl ar ôl i’r gwaith atgyweirio ddod i ben

Gallwch hefyd ofyn am amcangyfrif o ba mor hir y bydd atgyweiriadau yn ei gymryd.

Os ydych yn berchen ar eich cartref eich hun

Os ydych chi’n berchennog tŷ, chi fydd yn gyfrifol am unrhyw atgyweiriadau sydd eu hangen, yn ogystal ag am adnewyddu unrhyw eiddo sydd wedi’i ddifrodi. Dylai fod gennych yswiriant adeiladau ar gyfer yr yswiriant atgyweiriadau a chynnwys ar gyfer eich eiddo.

A allaf gael help i dalu rhent am gartref sydd dan ddŵr?

Os oes rhaid i chi symud allan tra bod atgyweiriadau hanfodol yn cael eu gwneud, efallai y bydd eich landlord yn disgwyl i chi barhau i dalu rhent am eich cartref sydd dan ddŵr. Rhaid i chi barhau i dalu’r rhent hyd yn oed os yw’ch cartref yn cael ei atgyweirio a dim ond un neu ddwy ystafell y gallwch ei defnyddio.

Efallai eich bod yn gymwys i gael budd-dal tai neu gostau tai credyd cynhwysol ar gyfer eich llety dros dro. Fodd bynnag, fel arfer ni fydd gennych hawl i daliadau ar fwy nag un cartref. Felly, os ydych yn parhau i fod yn atebol i dalu rhent ar eich cartref arferol hefyd, gall y cyngor lleol benderfynu pa fudd-dal tai cartref neu gredyd cynhwysol y telir amdano.

Os ydych yn dal i dalu rhent ar eich cartref, gallech ofyn i’ch landlord dalu rhywbeth tuag at gost eich llety dros dro. Efallai bod gan eich landlord yswiriant sy’n yswirio hyn. Gallech hefyd ofyn i’ch landlord am ostyngiad neu ad-daliad rhent. Gwiriwch a yw eich contract meddiannaeth yn dweud unrhyw beth am dalu rhent os na ellir byw yn eich cartref am unrhyw gyfnod o amser.

Taliad am eiddo sydd wedi’i ddifrodi

Os ydych yn rhentu eich cartref nid yw eich landlord yn gyfrifol am adnewyddu neu atgyweirio unrhyw rai o’ch eiddo personol sydd wedi’u difrodi gan lifogydd.

Os nad oes gennych chi’ch yswiriant cynnwys eich hun i dalu am eiddo sydd ar goll neu wedi’i ddifrodi, efallai y gallwch gael Taliad Cymorth Argyfwng gan y Gronfa Cymorth Dewisol (DAF). I gael rhagor o wybodaeth am y DAF, gan gynnwys dolen i wneud cais ar-lein, cliciwch yma. Gallwch hefyd wneud cais drwy ffonio 0800 859 5924 (9.30am – 4pm Llun-Gwener).

I gael rhagor o wybodaeth am gymorth ariannol brys gweler ein tudalennau arian parod mewn argyfwng.