Troi tenantiaid rheoleiddiedig allan

• Mae gan denantiaid a reoleiddir amddiffyniad cryf rhag cael eu troi allan
• Dim ond o dan rai amgylchiadau y gall y rhan fwyaf o denantiaid rheoleiddiedig gael eu troi allan
• Gall cael cyngor yn gynnar eich helpu i gadw eich cartref

Ydw i’n denant rheoleiddiedig?

Mae’r rhan fwyaf o denantiaid preifat yn ddeiliaid contract safonol ond os dechreuodd eich cytundeb rhentu cyn 15 Ionawr 1989, gallech fod yn denant rheoleiddiedig. Os credwch y gallech fod yn denant rheoledig, cliciwch yma am gyngor manylach.

• Os ydych yn denant a reoleiddir mae gennych hawliau cryfach na’r rhan fwyaf o feddianwyr preifat eraill a dim ond os:
• mae eich tenantiaeth ar y cam statudol (gweler isod), a
• gall eich landlord brofi rheswm (neu ‘sail’) i’r llys.

Y 3 cham i droi allan

Er mwyn troi tenant a reoleiddir allan yn gyfreithlon, rhaid i’ch landlord ddilyn 3 cham. Darganfyddwch fwy am bob cam isod.

Cam 1: Hysbysiad

Mae dau gam i denantiaethau rheoleiddiedig. Y cyntaf yw’r cam cytundebol sy’n para am hyd eich cytundeb gwreiddiol gyda’ch landlord. Mae eich tenantiaeth yn y cam cytundebol os:

• roedd y denantiaeth am gyfnod penodol cychwynnol ac nid yw hyn wedi dod i ben eto
• roedd y denantiaeth yn gyfnodol o’r dechrau ac nid yw’ch landlord wedi cyflwyno hysbysiad i derfynu cam cytundebol eich tenantiaeth (a elwir yn ‘hysbysiad i ymadael’)

Yn gyffredinol, gan na all unrhyw denantiaethau rheoleiddiedig newydd fod wedi dechrau ers 15 Ionawr 1989 mae’n weddol annhebygol bod eich tenantiaeth yn dal yn y cyfnod cytundebol.

Unwaith y daw’r cam cytundebol i ben, bydd eich tenantiaeth yn cyrraedd y cam statudol. Daw’r cam cytundebol i ben os:

• daw’r cyfnod penodol i ben
• bod eich landlord yn cyflwyno ‘hysbysiad ymadael’ dilys.

Dim ond pan fydd eich tenantiaeth yn ei chyfnod statudol y mae’n bosibl i’ch landlord gael gorchymyn adennill meddiant.

Cam 2: Gorchymyn meddiant

Os yw eich tenantiaeth ar y cam statudol gall y landlord wneud cais am orchymyn adennill meddiant gan y llys. Dim ond os gall eich landlord brofi sail (rheswm) i’ch troi allan y bydd y llys yn gwneud gorchymyn ildio meddiant.

Rhennir y seiliau y gall landlordiaid eu defnyddio yn ddau fath:

Seiliau gorfodol

Os gall eich landlord brofi sail orfodol dros feddiannu, nid oes gan y llys unrhyw ddewis heblaw gwneud gorchymyn adennill meddiant. Ni ellir defnyddio’r seiliau hyn oni bai bod y landlord wedi rhoi rhybudd ymlaen llaw i chi y gellir defnyddio’r sail. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i chi fod wedi cael gwybod yn ysgrifenedig cyn i’ch tenantiaeth ddechrau y gallech gael eich troi allan am un o’r rhesymau hyn:

• mae eich landlord (neu aelod o deulu’ch landlord mewn rhai amgylchiadau) eisiau dychwelyd i fyw yn yr eiddo (ac wedi byw yno o’r blaen)
• mae eich landlord eisiau ymddeol i’r eiddo
• mae gweinidog yr efengyl fel arfer yn meddiannu’r eiddo ac angen byw yno
• mae gweithiwr amaethyddol fel arfer yn meddiannu’r eiddo ac angen byw yno (ac nid ydych yn weithiwr amaethyddol)
• mae eich landlord yn aelod o’r lluoedd arfog ac yn bwriadu byw yno ar ôl rhyddhau.

Seiliau dewisol

Os yw’ch landlord yn defnyddio sail ddewisol ar gyfer meddiant mae’n rhaid i’r llys ystyried a yw’n rhesymol rhoi meddiant cyn y gellir gwneud gorchymyn. Hyd yn oed os yw’r llys yn caniatáu meddiant i’ch landlord, gall atal meddiant ar amodau.

Mae seiliau dewisol yn cynnwys:

• llety addas arall ar gael i chi (gallai hyn fod yn denantiaeth breifat arall neu’n llety cyngor)
• mae gennych ôl-ddyledion rhent neu rydych wedi torri amodau eich cytundeb tenantiaeth
• rydych wedi achosi niwsans neu annifyrrwch
• mae dodrefn neu gyflwr yr eiddo wedi dirywio
• rydych wedi aseinio’r denantiaeth neu wedi’i hisosod heb ganiatâd y landlord
• cawsoch eich cyflogi gan eich landlord ac mae angen y llety ar gyfer gweithiwr newydd
• mae angen yr eiddo ar eich landlord neu aelod o deulu eich landlord i fyw ynddo yn fwy nag yr ydych chi.

Byddwch yn derbyn hysbysiad gan y llys yn dweud wrthych ddyddiad y gwrandawiad llys. Dylech bob amser geisio mynd i’r gwrandawiad. Efallai y bydd cynghorydd ar ddyletswydd ar gael i’ch helpu yn y llys. Cliciwch yma am gyngor ar beth i’w ddisgwyl yn y llys.

Os ydych yn anghytuno â’r hyn y mae’r landlord wedi’i ddatgan ym mhapurau’r llys, er enghraifft nid oes arnoch chi’r ôl-ddyledion rhent a hawliwyd neu os ydych yn credu na fyddai’n rhesymol o dan yr holl amgylchiadau i’r llys wneud gorchymyn ildio meddiant, efallai y bydd gennych sail i amddiffyn yr hawliad, a dylech gael cymorth cyn gynted â phosibl gan gynghorydd neu gyfreithiwr.

Cam 3: Beili

Ar ôl i’r dyddiad yn y gorchymyn ildio meddiant ddod i ben, neu os na fyddwch yn cadw at amodau gorchymyn ildio meddiant gohiriedig, gall eich landlord ofyn i feilïaid y llys sirol eich troi allan.

Byddwch yn derbyn llythyr gan y llys yn dweud pryd y bydd y beilïaid yn cyrraedd. Gall beilïaid eich symud chi a’ch eiddo o’r eiddo ond ni ddylent ddefnyddio trais neu rym afresymol wrth wneud hynny.

Weithiau mae’n bosibl gwneud cais i’r llys i atal y beilïaid rhag eich troi allan. Dylech gael cyngor arbenigol ar unwaith os ydych am wneud hyn.

Ni chaniateir i unrhyw un heblaw beili sy’n gweithredu ar ran y llys sirol eich symud yn gorfforol o’r llety. Os bydd unrhyw un arall yn ceisio gwneud hyn mae’n debyg eu bod yn euog o’ch  troi allan yn anghyfreithlon, sy’n drosedd ddifrifol. Mynnwch help os bydd hyn yn digwydd i chi.