- Gallai diffyg atgyweirio yn eich cartref eich gwneud yn sâl, achosi anghyfleustra a straen i chi neu achosi difrod i’ch eiddo
- Efallai y gallwch hawlio iawndal yn y llys hyd yn oed ar ôl i chi symud allan
- Gall achos llys fod yn gymhleth ac yn gostus, felly mae’n well rhoi cynnig ar opsiynau eraill yn gyntaf
Sut mae hawlio iawndal?
Dylid cyflwyno hawliad am iawndal yn erbyn eich landlord yn y llys sirol.
Cliciwch yma i gael manylion am yr hyn sydd ynghlwm wrth ddwyn achos llys a pha gamau y mae’n rhaid i chi eu cymryd cyn dechrau eich hawliad.
Gweler Cyngor ar Bopeth am fanylion ar sut i ddechrau hawliad.
Gwneud cais am ddifrod i’ch eiddo
Os bydd eitemau sy’n perthyn i chi neu unrhyw un yn eich cartref yn cael eu difrodi neu eu dinistrio oherwydd methiant eich landlord i wneud atgyweiriadau, efallai y gallwch hawlio iawndal. Mae hyn yn cynnwys dillad, dillad gwely a llenni sydd wedi’u difetha gan leithder a llwydni, neu garpedi a dodrefn sydd wedi’u difrodi gan ddŵr yn gollwng o bibellau wedi byrstio nad yw eich landlord wedi’u trwsio. Weithiau gall yswiriant cynnwys a drefnir gennych chi neu’ch landlord yswirio’r eitemau hyn.
Gallech hefyd hawlio iawndal am eitemau a ddifrodwyd neu a dorrwyd tra roedd gwaith atgyweirio yn cael ei wneud.
Faint y gallaf ei hawlio?
Gallwch hawlio’r swm o arian y bydd yn ei gostio i chi i adnewyddu’r eitemau sydd wedi’u difrodi neu eu dinistrio. Efallai mai dim ond gwerth ail-law’r nwyddau fyddai hyn, oni bai na fyddai’n bosibl prynu nwyddau ail law.
Sut ydw i’n cefnogi fy nghais?
Casglwch gymaint o dystiolaeth o’r difrod ag y gallwch. Os yn bosibl, peidiwch â thaflu’r eitemau sydd wedi’u difetha – efallai y byddan nhw’n ddefnyddiol os gallwch chi eu cynhyrchu yn y llys. Dylech hefyd dynnu lluniau o unrhyw nwyddau sydd wedi’u difrodi, a chadw derbynebau i brofi eich bod wedi gorfod cael nwyddau newydd. Os yw’r derbynebau gwreiddiol gennych o hyd ar gyfer pethau sydd wedi’u difrodi, bydd yn helpu i brofi eu gwerth. Defnyddiwch ein Rhestr o Ddifrod Arbennig i gofnodi’r eitemau.
Gwneud cais am niwed i’ch iechyd
Gallwch hefyd hawlio iawndal os ydych chi neu unrhyw un yn eich cartref wedi cael eu hanafu neu eu gwneud yn sâl (neu os yw eu hiechyd wedi gwaethygu) o ganlyniad i fethiant eich landlord i wneud atgyweiriadau. Gall y problemau iechyd fod yn gorfforol (ee heintiau ar y frest wedi’u hachosi neu eu gwaethygu gan leithder, neu anafiadau a achosir gan risiau anniogel) neu’n feddyliol (ee trallod).
Faint y gallaf ei hawlio?
Bydd faint o iawndal y gallwch ei hawlio yn dibynnu ar ddifrifoldeb y salwch. Er enghraifft, os nad ydych wedi gallu gweithio o ganlyniad, efallai y byddwch yn gallu hawlio am golli enillion ac am unrhyw ofal ychwanegol yr oedd ei angen arnoch.
Sut ydw i’n cefnogi fy nghais?
Bydd yn rhaid i chi brofi i’r llys bod y diffyg atgyweirio a’ch problem iechyd yn gysylltiedig. Nid oes rhaid mai’r adfeiliad yw unig achos y problemau iechyd, ond mae’n rhaid ei fod wedi bod yn ffactor a gyfrannodd.
Er enghraifft, os oes gan eich plentyn asthma sy’n cael ei waethygu gan y lleithder yn eich cartref a achosir gan fethiant eich landlord i wneud atgyweiriadau, byddai hyn yn cyfrif fel ffactor sy’n cyfrannu at salwch eich plentyn. Efallai y bydd yn rhaid i chi gynhyrchu adroddiad syrfëwr i brofi graddau’r diffyg atgyweirio, yn ogystal ag adroddiad meddygol gan eich meddyg.
Cysylltwch ag un o’n cynghorwyr os oes angen help arnoch i gael yr adroddiadau hyn.
Hawlio am anghyfleustra
Mae gennych hawl hefyd i hawlio iawndal os ydych wedi dioddef anghyfleustra neu os nad ydych wedi gallu defnyddio’ch cartref yn y ffordd arferol o ganlyniad i fethiant eich landlord i wneud atgyweiriadau i’ch cartref. Bydd swm yr iawndal a ddyfernir gan y llys yn dibynnu ar lefel yr adfeiliad a’r effaith y mae wedi’i chael arnoch chi.
Defnyddiwch ein Rhestr o Adfeiliadau i gofnodi’r atgyweiriadau a’r anghyfleustra yr ydych wedi’i ddioddef.
Hawlio rhywfaint o’ch rhent yn ôl
Os nad ydych wedi gallu defnyddio’ch cartref, neu ran ohono, oherwydd yr adfeiliad, efallai y bydd gennych hawl i ostyngiad (gostyngiad neu ad-daliad) o’ch rhent. Bydd faint y gallwch ei hawlio yn dibynnu ar faint o’ch cartref na ellir ei ddefnyddio. Os na ellir defnyddio unrhyw ran o’r tŷ, gellir gostwng 100% o’r rhent. Os mai dim ond rhan o’r tŷ na ellir ei ddefnyddio yna bydd y rhent yn cael ei ostwng yn gymesur.
Weithiau mae gostyngiad mewn rhent yn cael ei hawlio o dan y pennawd ‘anghyfleustra’, ond efallai y gallwch hawlio’r ddau, os yw’r anghyfleustra yn rhywbeth heblaw’r ffaith nad ydych wedi gallu defnyddio rhan o’r eiddo.
Dewisiadau eraill yn lle mynd i’r llys
Gall achos llys fod yn gymhleth ac yn gostus, felly mae’n well rhoi cynnig ar opsiynau eraill yn gyntaf.
Os yw’r landlord dan sylw yn landlord cymunedol efallai y byddai’n haws ac yn rhatach i gwyno i Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru yn lle hynny.
Mae’n bosibl na fydd yr ombwdsmon yn gallu dyfarnu iawndal ariannol. Os bydd yn gwneud hynny, mae’n debyg na fydd yn gymaint o iawndal y mae llys yn ei ddyfarnu i chi os bydd eich hawliad llys yn llwyddiannus. Fodd bynnag, mae’n rhad ac am ddim i’w ddefnyddio ac mae’n debygol y bydd llai o risg a straen. Cliciwch yma i ddarganfod mwy.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Tachwedd 5, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.