Bydd a allwch aros yn eich cartref yn dibynnu ar y math o benderfyniad y mae’r llys yn ei wneud yng ngwrandawiad meddiant y Llys Sirol. Efallai y byddwch yn gallu aros os yw’r llys yn penderfynu dileu neu ohirio’r achos, neu wneud gorchymyn meddiant ataliedig.
Os ydych chi eisoes wedi bod i’r llys ond nad ydych chi’n siŵr beth oedd y gorchymyn yn ei ddweud, gallwch ofyn i swyddfa’r llys. Os nad ydych chi’n deall beth mae’n ei olygu, ceisiwch gymorth gan Shelter Cymru.
Dilewyd yr achos
Os penderfynodd y barnwr ddileu neu wrthod hawliad eich benthyciwr, mae’n debyg ei fod yn golygu nad oedd gan eich benthyciwr yr hawl i’ch troi allan, neu nad oedd wedi dilyn y weithdrefn gyfreithiol gywir. Mae hyn yn golygu y gallwch aros yn eich cartref a bydd eich hawliau a’ch cyfrifoldebau yr un fath ag o’r blaen. Fodd bynnag, gall eich benthyciwr neu rydd-ddeiliad ofyn i’r llys eich troi allan eto yn y dyfodol os yw’n cael tystiolaeth newydd ac yn dilyn y weithdrefn gywir.
Dilewyd yr achos
Os yw’r barnwr wedi gohirio eich achos, mae’n golygu na ellid penderfynu ar yr achos yn y gwrandawiad.
Efallai fod hyn wedi digwydd oherwydd:
- mae angen mwy o wybodaeth ar y barnwr i wneud penderfyniad
- mae angen amser arnoch i godi swm cyfan i dalu’ch holl ddyledion neu rai ohonynt
- rydych chi’n gwerthu’ch cartref ac mae angen amser arnoch i gwblhau’r gwerthiant.
Os oes gennych ôl-ddyledion morgais, efallai y bydd yn rhaid i chi dalu swm penodol bob wythnos neu fis fel amod i ohirio’r achos. Mae’n bwysig iawn cadw at yr amodau hyn. Os na wnewch chi, mae’n fwy tebygol y bydd y barnwr yn gorchymyn dyddiad i chi adael yr eiddo pan fydd eich achos yn mynd yn ôl i’r llys. Dylai’r barnwr esbonio’r amodau i chi, a chewch gadarnhad ysgrifenedig o’r gorchymyn yn y post. Os nad yw’r gorchymyn yn glir, ceisiwch gymorth. Gall cynghorydd esbonio’r broses i chi.
Efallai bod eich achos wedi’i ohirio am gyfnod amhenodol neu am gyfnod penodol o amser. Yn y naill sefyllfa neu’r llall, mae gennych yr hawl i aros yn eich cartref nes bod penderfyniad terfynol yn cael ei wneud neu eich bod chi’n talu’r arian rydych chi’n ei ddyledus. Efallai eich bod wedi cael dyddiad ar gyfer gwrandawiad arall pan ohiriwyd yr achos, neu efallai y bydd yn rhaid i’ch benthyciwr wneud cais am wrandawiad newydd ar ôl cyfnod penodol o amser neu os bydd amgylchiadau’n newid.
Ceisiwch gymorth os yw’ch achos wedi’i ohirio ac mae angen cyngor arnoch ynghylch yr hyn y dylech ei wneud nesaf. Gorau po gyntaf y ceisiwch gyngor arbenigol, felly peidiwch ag oedi.
Gwnaeth y llys orchymyn meddiant ataliedig
Os gwnaeth y barnwr orchymyn meddiant ataliedig, gallwch aros yn eich cartref cyn belled â’ch bod yn cadw at rai amodau fel y’u gorchmynnwyd gan y llys. Dylid egluro’r amodau yn y gorchymyn, ond os nad yw’n glir, ceisiwch gymorth. Mewn llawer o achosion, bydd y gorchymyn yn dweud bod yn rhaid i chi dalu swm penodol oddi ar eich ôl-ddyledion bob mis ar ben eich taliadau morgais misol. Pan fyddwch wedi talu’r ôl-ddyledion, dim ond parhau i dalu eich taliadau misol arferol pan fyddant yn ddyledus sydd angen i chi ei wneud.
Os na fyddwch yn cadw at amodau gorchymyn meddiant ataliedig, gallwch gael eich troi allan yn hawdd iawn. Er enghraifft, os byddwch chi’n methu hyd yn oed un taliad, neu’n talu llai na’r symiau a orchmynnwyd, gall eich benthyciwr wneud cais i’r llys am warant beili ar unwaith. Fel arfer nid oes gwrandawiad arall ac efallai mai dim ond ychydig ddyddiau o rybudd y byddwch chi’n ei gael cyn i’r beiliaid gyrraedd i’ch troi allan. Os byddwch chi’n derbyn llythyr gan feili’r llys, ceisiwch gyngor ar unwaith. Efallai y bydd amser o hyd i atal y troi allan rhag mynd rhagddo.
Os ydych chi’n meddwl eich bod chi’n debygol o gael problemau i gadw at amodau gorchymyn meddiant ataliedig, dylech chi gysylltu â’ch benthyciwr a/neu gael cymorth ar unwaith. Peidiwch â gohirio delio â’r sefyllfa, gan y gallai eich benthyciwr (neu gredydwr arall) eich troi allan yn gyflym iawn os na fyddwch chi’n dod i gytundeb.
Hyd yn oed os yw’r sefyllfa’n ymddangos yn anobeithiol, efallai y bydd cynghorydd yn gallu eich helpu i ddod o hyd i ateb. Er enghraifft, os ydych chi wedi colli’ch swydd efallai y bydd modd newid amodau’r gorchymyn i wneud yr ad-daliadau’n fwy hylaw i chi nes bod eich amgylchiadau’n gwella. Os ydych chi eisiau newid amodau gorchymyn, bydd angen i chi wneud cais i’r llys ac efallai y bydd yn rhaid i chi dalu ffi. Fodd bynnag, os ydych chi’n hawlio budd-daliadau neu os ydych chi ar incwm isel, efallai y byddwch chi’n gallu cael help gyda’r costau hyn ond bydd angen i chi ddangos tystiolaeth o’ch incwm isel i’r llys pan fyddwch chi’n gwneud eich cais.
Osgoi problemau talu yn y dyfodol
Os ydych chi’n poeni y gallai fod gennych chi broblemau parhaus i fforddio’ch taliadau morgais, dylech chi gael cyngor i atal eich ôl-ddyledion rhag cynyddu. Os bydd eich benthyciwr neu ei gyfreithiwr yn cysylltu â chi ynglŷn â’ch ôl-ddyledion, peidiwch ag anwybyddu eu llythyrau na’u galwadau ffôn. Os na fyddwch chi’n ymateb, mae’n llawer mwy tebygol y bydd eich benthyciwr yn mynd â chi i’r llys.
Os oes gennych chi broblemau ariannol, cysylltwch â gwasanaeth cyngor ar ddyledion Shelter Cymru. Efallai y byddan nhw’n gallu eich helpu i ddelio â’ch benthyciwr a dod o hyd i ateb y gellir ei gyflawni. Er enghraifft, efallai y bydd modd trafod gyda’ch benthyciwr i leihau eich taliadau misol trwy ymestyn tymor eich morgais neu newid i ddull ad-dalu gwahanol.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Medi 10, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
