Os ydych chi mewn ôl-ddyledion gyda’ch morgais, gall eich benthyciwr gymryd camau yn y llys sirol i’ch troi allan o’ch eiddo. Ond, os gweithredwch yn gyflym, efallai y bydd modd osgoi mynd i’r llys.
Os ydych chi dan fygythiad o gael eich troi allan, ceisiwch gymorth cyn gynted â phosibl. Efallai y byddwch chi’n gallu cael rhywfaint o seibiant i’ch helpu i ddatrys eich problemau ariannol gyda chynghorydd tra bod achos llys yn cael ei ohirio.
Rwyf wedi methu taliad morgais – beth alla i ei wneud?
Dim ond fel dewis olaf y bydd y rhan fwyaf o fenthycwyr yn adfeddiannu’ch cartref. Fel arfer, maen nhw’n well ganddyn nhw ddatrys eich problemau talu mewn ffyrdd eraill. Gorau po gyntaf y byddwch chi’n cysylltu â’ch benthyciwr am unrhyw broblemau, y gorau fydd eich siawns o gadw’ch cartref.
Os ydych chi wedi methu taliad ar eich morgais, ceisiwch ysgrifennu llythyr neu anfon e-bost at eich benthyciwr cyn gynted â phosibl.
Dylai eich llythyr neu e-bost:
- egluro pam eich bod chi mewn ôl-ddyledion
- dweud eich bod chi’n gwneud pob ymdrech i glirio’r ôl-ddyledion
- dweud y byddwch chi’n ysgrifennu atynt eto yn fuan gyda chynnig ar gyfer delio â’r ôl-ddyledion.
Bydd hyn yn rhoi amser i chi siarad â chynghorydd a chael cymorth.
Siarter morgais newydd i helpu os ydych chi’n cael trafferth talu’ch morgais
Mae nifer o fenthycwyr wedi llofnodi siarter morgais newydd i helpu perchnogion tai sy’n cael trafferth gyda’u had-daliadau benthyciad.
Mae’r siarter yn caniatáu’r opsiwn i ostwng biliau misol trwy newid i daliadau llog yn unig am chwe mis, neu ymestyn tymor morgais.
Os ydych chi’n gyfredol â’ch taliadau morgais ond y byddwch chi’n cael trafferth cwrdd â thaliadau yn y dyfodol, gallwch chi gymryd seibiant trwy:
- Newid i daliadau llog yn unig am chwe mis, neu
- Ymestyn tymor y morgais i leihau eich taliadau misol, gyda’r opsiwn i newid yn ôl o fewn chwe mis.
Ni fydd angen gwiriadau fforddiadwyedd newydd cyn y gallwch chi wneud newid, ac ni fydd sgôr credyd yn cael eu heffeithio. Fodd bynnag, os byddwch chi’n parhau i gymryd y rhyddhad ar ôl y cyfnod o chwe mis, gallai eich ffeil gredyd gael ei heffeithio wedyn.
Cymorth ailforgeisio
O 10 Gorffennaf ymlaen, os ydych chi’n dod i ddiwedd eich cytundeb cyfradd sefydlog, byddwch chi’n gallu archebu cyfradd newydd gyda’ch benthyciwr presennol.
Gellir cytuno ar hyn chwe mis cyn i’ch cytundeb presennol ddod i ben.
Ar ôl ei archebu, byddwch chi’n gallu gofyn am fargen well gan y benthyciwr hyd at bythefnos cyn i’r tymor newydd ddechrau.
Rheolau adfeddiannu wedi’u llacio
Os byddwch chi’n mynd i ddyledion ni fydd eich cartref yn cael ei adfeddiannu heb ganiatâd, (oni bai mewn amgylchiadau eithriadol) am o leiaf 12 mis o ddyddiad eich taliad cyntaf a fethwyd.
Fel arfer, mae benthycwyr yn tueddu i ddechrau’r broses adfeddiannu ar ôl tri mis, ond mae’r rhai sydd wedi llofnodi’r siarter wedi cytuno i wthio hyn yn ôl i flwyddyn.
Sut fydd fy ad-daliadau yn y dyfodol yn cael eu heffeithio?
Mae gwneud newidiadau, hyd yn oed rhai dros dro, yn debygol iawn o arwain at daliadau misol uwch yn y dyfodol neu ad-dalu mwy yn gyffredinol.
Er enghraifft, bydd newid i llog yn unig am chwe mis yn golygu y bydd eich morgais yn cymryd mwy o amser i’w dalu, gan na fyddwch yn cynyddu’r ecwiti sydd gennych yn ystod y cyfnod hwn a dim ond talu’r llog. Ni fydd y swm cyfalaf rydych yn ei ddyledus yn symud.
Gallwch ddarganfod a yw’ch benthyciwr morgais wedi llofnodi’r siarter yma
Os nad yw’ch benthyciwr wedi llofnodi’r siarter ac rydych yn cael trafferth cwrdd â’ch taliadau morgais, cysylltwch â’ch benthyciwr cyn gynted â phosibl i wirio pa gymorth arall sydd ganddynt i’w gynnig.
Cynllun Cymorth i Aros
Os ydych chi’n cael neu’n wynebu anhawster i wneud taliadau morgais, efallai y bydd y cynllun Cymorth i Aros yn gallu darparu cymorth ariannol i’ch helpu i gadw’ch cartref. Darperir cymorth ar ffurf benthyciad ecwiti dros dymor o 15 mlynedd, ac ni fydd angen i chi dalu unrhyw beth tuag at y benthyciad am y 5 mlynedd cyntaf.
I gael gwybod mwy am y cynllun a sut i wneud cais, cliciwch yma.
Cynllun Lle i Anadlu
Os oes gennych chi ôl-ddyledion morgais efallai y byddwch yn gymwys ar gyfer y cynllun Lle i Anadlu. Mae hyn yn rhoi amser i chi gael cyngor arbenigol ar ddyledion heb bwysau cymryd camau ffurfiol yn eich erbyn.
I gael gwybod mwy am y cynllun a sut i wneud cais, cliciwch yma.
Efallai y bydd cynghorydd arbenigol ar ddyledion yn gallu eich helpu i ystyried eich opsiynau a llunio cynnig i’w roi i’ch benthyciwr.
Ceisiwch wneud taliadau tuag at eich morgais yn y cyfamser. Mae’n well talu rhywbeth yn hytrach na dim byd, hyd yn oed os na allwch dalu’r rhandaliad llawn.
Am lawer mwy o wybodaeth, gweler ein tudalen ar sut i ddelio ag ôl-ddyledion morgais.
Rwyf wedi derbyn llythyr gan fy benthyciwr
Os yw’ch benthyciwr neu ei gyfreithiwr yn cysylltu â chi ynglŷn â’ch ôl-ddyledion, peidiwch ag anwybyddu eu llythyrau na’u galwadau ffôn. Os na fyddwch yn ymateb, mae’n llawer mwy tebygol y bydd eich benthyciwr yn mynd â chi i’r llys.
Fel arfer, bydd eich benthyciwr yn gofyn i chi:
- cadarnhau sut rydych chi’n bwriadu dal i fyny â’r taliadau a fethwyd, neu
- cysylltu â nhw i drafod eich sefyllfa ariannol.
Os nad yw’ch benthyciwr yn fodlon ar eich cynigion, neu os yw’ch ôl-ddyledion yn cynyddu, mae’n debyg y byddant yn ysgrifennu atoch eto. Fel arfer, bydd yr ail lythyr yn dweud wrthych y bydd cyfreithwyr yn cymryd rhan oni bai y gallwch glirio’ch ôl-ddyledion neu gysylltu â’ch benthyciwr i drafod eich sefyllfa o fewn saith diwrnod.
Cynllun Lle i Anadlu
Hyd yn oed os ydych chi wedi derbyn llythyr gan eich benthyciwr neu eu cyfreithiwr, efallai y byddwch chi’n dal yn gymwys ar gyfer y cynllun Lle i Anadlu. Mae hyn yn rhoi amser i chi gael rhywfaint o gyngor arbenigol ar ddyledion heb bwysau cymryd camau ffurfiol yn eich erbyn.
I gael gwybod mwy am y cynllun a sut i wneud cais, cliciwch yma.
Beth os bydd yr achos yn mynd i’r llys?
Os nad ydych chi wedi gallu atal eich benthyciwr rhag cychwyn achos llys, nid yw o reidrwydd yn golygu y byddwch chi’n colli’ch cartref. Mae bob amser yn werth ceisio negodi neu gyrraedd datrysiad cyn y gwrandawiad. Os nad yw hyn yn bosibl, mae’n bwysig eich bod chi’n mynd i’r gwrandawiad llys fel y gallwch chi egluro’ch sefyllfa i’r llys. Yn y gwrandawiad, bydd y llys yn gwrando ar y ddwy ochr ac yn penderfynu beth ddylai ddigwydd i’ch cartref.
Ceisiwch bob amser gael cymorth cyn gynted â phosibl. Cymerwch olwg ar ein tudalennau ar Fynd i’r llys am lawer mwy o gyngor ynghylch beth i’w ddisgwyl yn y llys a beth allwch chi ei wneud i osgoi colli’ch cartref.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Medi 10, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
