Tai amlfeddiannaeth (HMOs)

Os ydych chi’n byw mewn tŷ neu fflat sy’n cael ei feddiannu gan fwy nag un aelwyd, mae’n bosibl y caiff ei ddosbarthu fel tŷ amlfeddiannaeth (HMO). Mae ‘cartref’ yn golygu pobl sy’n byw gyda’i gilydd fel teulu.

Os yw’r tŷ neu’r fflat yn HMO, mae’n debyg bod gan eich landlord gyfrifoldebau cyfreithiol ychwanegol.

Ydw i’n byw mewn HMO?

Efallai eich bod yn byw mewn HMO os ydych yn byw mewn tŷ neu fflat sydd:

• yn cael ei feddiannu gan o leiaf 3 deiliad contract, sy’n ffurfio mwy nag un aelwyd, a
• rydych yn rhannu cyfleusterau toiled, ystafell ymolchi neu gegin gyda deiliaid contract eraill.

Gallai hyn gynnwys:

• tŷ wedi’i rannu’n fflatiau un ystafell ar wahân
• tŷ neu rannu fflat, lle mae gan bobl gontractau meddiannaeth ar wahân
• hostel
• gwesty gwely a brecwast nad yw ar gyfer gwyliau yn unig
• myfyrwyr sy’n byw mewn llety a rennir (er nad yw llawer o neuaddau preswyl a mathau eraill o lety myfyrwyr sy’n eiddo i sefydliadau addysgol yn cael eu dosbarthu fel Tai Amlfeddiannaeth).

Nid yw bob amser yn hawdd asesu a ydych yn byw mewn HMO ai peidio. Os nad ydych yn siŵr, mynnwch help.

Pa gyfrifoldebau sydd gan landlord HMO?

Cyfrifoldebau pwysicaf y landlord yw sicrhau:

• cadw yr eiddo mewn cyflwr da
• cadw yr eiddo mewn cyflwr diogel
• bod yr eiddo’n ffit i fyw ynddo
• bod mesurau diogelwch tân priodol ar waith
• cynnal gwiriadau diogelwch nwy blynyddol
• bod trydan yn cael ei wirio bob 5 mlynedd
• nad yw’r eiddo yn orlawn.

Mae’r rheolau hyn yn bodoli er mwyn sicrhau bod pobl sy’n byw mewn tai amlfeddiannaeth yn cael mynediad at gyfleusterau gweddus, ac i leihau’r risg o dân. Os ydych chi’n cael problemau cysylltwch ag adran iechyd yr amgylchedd eich cyngor lleol ac efallai y byddan nhw’n asesu eich eiddo o dan y System Mesur Diogelwch Iechyd Tai. Nod hyn yw sicrhau nad oes gan eich cartref unrhyw beryglon difrifol, ac mae’n galluogi cyngor i gymryd camau yn erbyn landlordiaid y mae eu heiddo’n beryglus.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am atgyweiriadau os oes gennych chi landlord preifat yma.

A oes angen trwydded ar fy landlord?

Mae tri math o gynllun trwyddedu ar gyfer HMOs yng Nghymru.Mae cynlluniau trwyddedu wedi’u cynllunio i wella safonau HMOs drwy osod rhwymedigaethau penodol ar landlordiaid ac asiantau:

Rhentu Doeth Cymru

Rhaid i unrhyw landlord preifat eiddo (gan gynnwys HMO) fod wedi ei gofrestru gyda chynllun Rhentu Doeth Cymru.

Yn ogystal, rhaid i bwy bynnag sy’n gosod a rheoli’r eiddo gael ei drwyddedu o dan gynllun Rhentu Doeth Cymru.Efallai mai’r landlord, yr asiant neu’r ddau yw hwn (os oes rhaniad yn y cyfrifoldebau am osod a rheoli). I gael trwydded bydd angen i’r landlord neu’r asiant dalu ffi, datgan eu bod yn berson ‘addas a phriodol’, a mynychu hyfforddiant am eu hawliau a’u cyfrifoldebau.

Gall landlord wynebu cosbau, gan gynnwys erlyniad, os nad yw wedi’i gofrestru a/neu wedi’i drwyddedu gyda’r cynllun.

Mae gan lawer o bobl sy’n byw mewn HMOs gontract meddiannaeth safonol. Os oes gennych gontract meddiannaeth safonol ac nad yw eich landlord neu asiant wedi cofrestru gyda’r cynllun, nid yw unrhyw hysbysiad adennill meddiant y mae eich landlord yn ei roi ichi yn ddilys.

I gael rhagor o wybodaeth am gynllun Rhentu Doeth Cymru gweler ein tudalen ar gofrestru a thrwyddedu landlordiaid.

Trwyddedu gorfodol

Yn ogystal â chydymffurfio â chynllun Rhentu Doeth Cymru, mae’n rhaid i’ch landlord wneud cais i’w gyngor lleol am drwydded i rentu’ch eiddo fel HMO os:

• ydyw o leiaf dri llawr o uchder;
• ydyw yn cynnwys pump neu fwy o bobl;
• oes ganddo 2 neu fwy o aelwydydd yn byw ynddo;
• ydyw’r  deiliaid contract yn rhannu cyfleusterau toiled, ystafell ymolchi neu gegin.

Bydd y cyngor yn penderfynu a yw eiddo yn cyrraedd safon dderbyniol ac yn cael ei reoli’n dda cyn cofrestru’r eiddo fel HMO. Bydd angen trwydded ar wahân ar eich landlord ar gyfer pob HMO y mae’n berchen arno.

Gall landlord gael ei erlyn a’i ddirwyo am rentu HMO heb drwydded.

Os ydych yn ddeiliad contract safonol a dylai’r HMO fod wedi’i drwyddedu ond nid yw, nid yw unrhyw hysbysiad adennill meddiant y mae eich landlord yn ei roi i chi yn ddilys.

Trwyddedu ychwanegol

Gall cynghorau lleol hefyd ddewis mynnu bod HMOs llai mewn ardaloedd penodol yn cael eu trwyddedu.

Gwiriwch gyda’ch cyngor lleol i weld beth yw’r gofynion yn eich ardal ac a yw’ch landlord wedi cofrestru’ch cartref fel HMO.

Beth allaf ei wneud os na fydd fy landlord yn cydymffurfio?

Os ydych yn byw mewn HMO a’ch bod yn meddwl nad yw eich landlord yn cyflawni ei gyfrifoldebau, cysylltwch â Rhentu Doeth Cymru eich cyngor lleol. Mae adran iechyd yr amgylchedd y cyngor fel arfer yn gyfrifol am ymdrin â chwynion am dai amlfeddiannaeth.

Gall y cyngor erlyn landlordiaid tai amlfeddiannaeth (neu unrhyw reolwr y maent wedi’i gyflogi) os ydynt yn torri’r gyfraith. Mewn achosion eithafol, gall y cyngor gymryd drosodd rheolaeth yr eiddo.

Cyfyngiadau ar droi allan

Os dylai fod gan eich landlord drwydded ond nad oes ganddo, ni all roi hysbysiad ‘dim bai’ i chi i ddod â’ch contract i ben. Fodd bynnag, efallai y gallant roi hysbysiad ‘â sail’ i chi, er enghraifft os ydych o leiaf 2 fis ar ei hôl hi gyda’ch rhent.