Beth yw troi allan anghyfreithlon?

• Mae troi allan anghyfreithlon yn drosedd
• Mae’n debygol o fod yn droi allan anghyfreithlon os yw’ch landlord yn gwneud i chi adael eich cartref heb gael gorchymyn llys

Rhaid i landlordiaid ac asiantau gosod ddilyn y weithdrefn gywir i droi deiliaid contractau allan. Mae troi allan anghyfreithlon yn digwydd os yw landlord neu asiant gosod yn gwneud i chi adael eich cartref heb ddilyn y weithdrefn gywir.

Mae’n debygol o fod yn droi allan anghyfreithlon os yw’ch landlord:

• yn gwneud i chi adael heb rybudd na gorchymyn llys
• yn eich cloi allan o’ch cartref.

Os yw’ch landlord yn ceisio eich troi allan yn anghyfreithlon, ceisiwch gymorth ar frys. Cysylltwch â’r heddlu, Rhentu Doeth Cymru, neu’ch cyngor lleol. Gallwch ddod o hyd i wybodaeth ar gyfer eich cyngor lleol yma.

A all fy landlord wneud yr hyn y mae’n ei hoffi?

Na. Mae rhai camau gweithredu sydd bron bob amser yn cyfrif fel troi allan anghyfreithlon. Efallai bod eich landlord yn cyflawni trosedd os yw’n:

• yn newid y cloeon tra byddwch chi allan
• yn eich bygwth neu’n eich gorfodi i adael
• yn eich taflu allan yn gorfforol
• yn eich atal rhag mynd i mewn i rannau penodol o’ch cartref.

Beth yw’r weithdrefn gywir i’m troi allan?

Mae’r weithdrefn gywir ar gyfer eich troi allan yn dibynnu ar y math o gytundeb sydd gennych, a’r rhesymau pam eich bod yn cael eich gofyn i adael.

Yn y rhan fwyaf o achosion, mae’n rhaid i’ch landlord ddilyn 3 cham:

• Rhoi hysbysiad ysgrifenedig i chi adael eich cartref
• Gwneud cais am orchymyn meddiant gan y llys sirol
• Gwneud cais am warant i bennu dyddiad i Feili eich troi allan
• Dylai eich landlord ddechrau trwy roi hysbysiad i chi ei fod/ei bod eisiau i chi adael. I ddarganfod pa fath o hysbysiad y dylech ei gael a pha mor hir y dylai’r hysbysiad hwnnw ei roi i chi, gweler ein cyngor am droi allan.

Ar ôl i’ch cyfnod rhybudd ddod i ben, os yw’ch landlord eisiau i chi fynd, mae’n rhaid iddo/iddi gychwyn achos llys i gael gorchymyn meddiant. Os na fyddwch yn gadael ar y diwrnod y mae’r llys yn dweud, rhaid i’ch landlord ofyn i’r llys gyhoeddi gwarant beili.

Os nad yw’ch landlord yn defnyddio’r broses hon, gallent fod yn eich troi allan yn anghyfreithlon.

Mae rhai meddianwyr wedi’u ‘gwahardd‘ ac nid oes ganddynt yr un amddiffyniad â deiliaid contractau meddiannaeth. Os ydych chi’n feddiannwr eithriedig, gallwch gael eich troi allan heb orchymyn llys, ond ni ddylai’r landlord ddefnyddio trais na bygwth trais i wneud hynny.

Mae hyn yn cynnwys lle rydych chi:

• yn byw yn yr un adeilad â’ch landlord ac yn rhannu llety byw (gan gynnwys ystafell ymolchi, neu gegin)
• yn byw mewn llety gwyliau (oni bai eich bod wedi cael contract safonol)
• heb unrhyw rwymedigaeth gyfreithiol i dalu rhent (ac, os yw’ch cartref yn dod gyda’ch swydd, nid ydych chi’n rhoi’r gwerth arian cyfatebol i’ch landlord/cyflogwr mewn gwaith di-dâl)
• yn byw mewn hostel neu lety dros dro arall.

Beth os ydw i’n byw gyda fy landlord?

Os ydych chi’n byw gyda’ch landlord yn ei gartref/chartref (er enghraifft, os ydych chi’n lletywr), mae’n debygol y byddwch chi’n feddiannwr eithriedig a dim ond yn gymwys i gael rhybudd rhesymol cyn i chi orfod gadael.

Gellir rhoi’r rhybudd hwn ar lafar, a dylai fod yn hafal i’ch cyfnod rhentu (er enghraifft, wythnos, os ydych chi’n talu’ch rhent yn wythnosol) oni bai eich bod wedi cytuno i gyfnod rhybudd gwahanol ymlaen llaw. Fodd bynnag, mewn rhai amgylchiadau efallai y bydd yn rhesymol rhoi llai o rybudd. Er enghraifft, os oeddech chi wedi bygwth neu ddefnyddio trais yn erbyn y landlord neu aelod o’u haelwyd.

Beth os yw fy landlord yn dreisgar?

Os yw eich landlord yn gwneud i chi deimlo’n anniogel yn eich cartref neu wedi bod yn dreisgar neu wedi’ch bygwth â thrais, rhowch wybod amdanynt i’r heddlu drwy ffonio 101 neu 999 os yw’n argyfwng. Dewch o hyd i rifau cyswllt yr heddlu yma.

Os ydych chi’n teimlo’n anniogel yn eich cartref oherwydd trais neu fygythiadau o drais gan eich landlord, efallai y bydd gan eich cyngor lleol ddyletswydd i’ch ailgartrefu. Siaradwch â’ch cyngor am wneud cais digartrefedd os ydych chi yn y sefyllfa hon. Os yw’r cyngor yn gwrthod eich cynorthwyo, ceisiwch gymorth.

Beth alla i ei wneud os ydw i wedi cael fy nhroi allan yn anghyfreithlon?

Os cewch eich troi allan yn anghyfreithlon, dylech gael cymorth cyn gynted â phosibl:

Siaradwch â chynghorydd Shelter Cymru

Dylai cynghorydd allu:

• dweud wrthych a oes gennych unrhyw obaith o fynd yn ôl i’ch cartref neu adennill eich eiddo ac, os felly, eich helpu i wneud hynny
• eich helpu i gael cefnogaeth i ddod o hyd i rywle arall i fyw
• eich helpu i gymryd camau cyfreithiol yn erbyn eich landlord. Efallai y byddwch yn gallu cael gwaharddeb sy’n caniatáu ichi ddychwelyd i’ch cartref, neu hawlio iawndal os ydych wedi colli allan yn ariannol.

Mae cymorth cyfreithiol ar gael ar gyfer gwaharddebau. Efallai y byddwch yn gymwys i gael cymorth cyfreithiol os ydych yn hawlio rhai budd-daliadau neu os oes gennych incwm isel. Cysylltwch â Chyngor Cyfreithiol Sifil i ddarganfod a ydych yn gymwys i gael cymorth cyfreithiol.

Cysylltwch â’ch cyngor lleol

Dylai’r cyngor allu rhoi cyngor i chi, negodi gyda’ch landlord a’ch atal rhag dod yn ddigartref. I gael rhagor o wybodaeth am yr hyn y gall y cyngor ei wneud, cliciwch yma ac i ddod o hyd i fanylion cyswllt eich cyngor lleol, cliciwch yma a nodwch eich cod post – efallai bod ganddyn nhw rif brys i’w ffonio y tu allan i oriau swyddfa.

Cysylltwch â’r heddlu

Mae llawer o achosion o droi allan anghyfreithlon yn digwydd ar ôl oriau swyddfa felly gall fod yn anodd cael cymorth. Mae troi allan anghyfreithlon yn drosedd a dylai’r heddlu allu eich helpu. Ffoniwch yr heddlu ar 101 neu 999 os yw’n argyfwng. Dewch o hyd i rifau cyswllt yr heddlu yma.