Troi allan meddianwyr amaethyddol gwarchodedig

• Ni ellir troi allan meddianwyr amaethyddol gwarchodedig y dechreuodd eu cytundeb cyn 15 Ionawr 1989 heb reswm da
• Os ydych chi’n dal i fyw yn y cartref ac nad ydych chi bellach yn gweithio mewn amaethyddiaeth, rydych chi’n cadw hawliau meddiannydd amaethyddol gwarchodedig

Bydd y dudalen hon yn eich helpu i weithio allan eich hawliau os yw’ch landlord eisiau eich troi allan a’ch bod chi’n feddiannydd amaethyddol a symudodd i’ch cartref cyn 15 Ionawr 1989.

Ydw i’n feddiannydd amaethyddol?

Nid yw pawb sy’n byw ac yn gweithio ar fferm yn cael eu dosbarthu fel ‘meddiannydd amaethyddol’. Mae hwn yn derm arbennig sy’n golygu bod y meddiannydd yn bodloni meini prawf penodol ac wedi ennill hawliau tai penodol. I ddarganfod a ydych chi’n cael eich dosbarthu fel meddiannydd amaethyddol, ac os felly pa fath o gytundeb rhentu sydd gennych, ewch i’n tudalen meddianwyr amaethyddol yma.

Sut alla i gael fy nhroi allan?

Fel arfer, bydd yn rhaid i’ch landlord gael gorchymyn meddiant i’ch troi allan. Yr unig eithriad i hyn yw os ydych chi’n byw yng nghartref eich landlord ac yn rhannu lle byw gyda nhw. Os yw hyn yn berthnasol i chi, ewch i’n cyngor ynghylch troi allan meddianwyr sydd wedi’u heithrio.

Mae gan feddiannaethau amaethyddol gwarchodedig ddau gam. Cyfeirir at y cam cychwynnol fel arfer fel y ‘cytundeb cytundebol’. Pan ddaw’r cam cychwynnol i ben, cewch eich dosbarthu fel tenant amaethyddol statudol.

Dim ond ar ôl i’r cam cychwynnol ddod i ben a’ch bod yn dod yn denant amaethyddol statudol y gall eich landlord wneud cais am orchymyn llys i’ch troi allan. Daw’r cam cychwynnol i ben pan fydd un o’r pethau canlynol yn digwydd:

• eich cyflogaeth i ben
• mae eich landlord wedi rhoi ‘hysbysiad o gynnydd rhent’ i chi (rhaid i hyn roi o leiaf bedair wythnos o rybudd)
• rydych chi neu’ch landlord wedi cofrestru rhent teg
• mae eich landlord wedi rhoi ‘hysbysiad i adael’ i chi (rhaid i hyn roi o leiaf bedair wythnos o rybudd)

Os yw’r cam cychwynnol wedi dod i ben oherwydd naill ai bod eich cyflogaeth wedi dod i ben, bod rhent teg wedi’i gofrestru neu eich bod wedi derbyn hysbysiad o gynnydd rhent, yna nid oes angen i’ch landlord roi hysbysiad i chi i adael cyn iddynt wneud cais am orchymyn llys.

Os byddwch yn derbyn ‘hysbysiad i adael’ ac nad ydych wedi symud allan pan fydd yr hysbysiad yn dod i ben, rhaid i’ch landlord wneud cais am orchymyn llys os ydyn nhw’n dal i fod eisiau eich troi allan. Gallwch ddysgu mwy am y llys a’r broses troi allan yma.

Os byddwch yn derbyn hysbysiad gan eich landlord, ceisiwch gymorth. Gall cynghorydd wirio a yw’r hysbysiad yn ddilys.

Seiliau dros droi allan

Dim ond os byddwch yn rhoi hysbysiad i adael i’ch landlord, neu os yw eich landlord yn cael gorchymyn meddiant yn y llys, y gellir dod â’ch tenantiaeth i ben. Er mwyn i’r llys roi gorchymyn meddiant, rhaid bod rheswm cyfreithiol (a elwir yn ‘sail’) i’ch troi allan. Gall sail fod naill ai’n ‘orfodol’ neu’n ‘ddewisol’.

Seiliau gorfodol

Os gall eich landlord brofi sail orfodol dros feddiant, rhaid i’r llys eich troi allan. Y seiliau yw:

• os oedd eich landlord yn byw yn yr eiddo yn syth cyn rhoi’r denantiaeth i chi ac maen nhw (neu aelod o’r teulu a oedd hefyd yn byw gyda’r landlord ar y pryd) yn dychwelyd i fyw yno. Rhaid bod eich landlord wedi rhoi hysbysiad ysgrifenedig i chi cyn i’ch tenantiaeth ddechrau i ddefnyddio’r sail hon.
• os yw eich landlord eisiau byw yn yr eiddo oherwydd ymddeoliad. Rhaid bod eich landlord wedi rhoi rhybudd ysgrifenedig i chi cyn i’ch tenantiaeth ddechrau i ddefnyddio’r sail hon.
• os ydych chi wedi caniatáu i’r eiddo fynd yn orlawn.

Seiliau disgresiynol

Os yw eich landlord yn defnyddio sail ddisgresiynol ar gyfer meddiant, rhaid i’r llys ystyried a yw’n rhesymol eich troi allan. Gellir ystyried eich amgylchiadau. Gall y llys benderfynu:

• gohirio’r troi allan i roi amser i chi ddod o hyd i rywle arall i fyw
• atal y troi allan os oes amgylchiadau eithriadol
• caniatáu ichi dalu ôl-ddyledion mewn rhandaliadau

Dysgwch pa benderfyniadau y gall y llys eu gwneud yma.

Seiliau disgresiynol yw:

• os oes llety amgen addas ar gael i chi. Rhaid i hwn fod yn fforddiadwy, yn addas i anghenion eich aelwydydd, a chael hawliau tebyg i’ch cartref presennol. Gall eich landlord neu’ch cyngor lleol ddarparu llety amgen addas
• mae gennych ôl-ddyledion rhent neu wedi torri eich cytundeb tenantiaeth
• rydych wedi achosi niwsans neu annifyrrwch
• rydych wedi difrodi dodrefn neu gyflwr yr eiddo
• rydych wedi rhoi rhybudd i adael eich cartref ac mae eich landlord yn gwerthu’r eiddo neu wedi trefnu i rywun arall fyw yno
• rydych wedi rhentu’r eiddo cyfan neu ran ohono i rywun heb ganiatâd eich landlord
• rydych yn cael eich cyflogi gan eich landlord ac mae angen y llety ar gyfer gweithiwr newydd

Os byddwch yn rhoi’r gorau i’ch swydd, yn cael eich diswyddo, yn colli eich swydd, neu’n methu â gweithio oherwydd salwch, gallwch barhau i aros yn eich cartref. Os byddwch yn rhoi’r gorau i weithio, efallai y bydd angen eich cartref ar eich landlord ar gyfer gweithiwr fferm arall, ond byddai angen iddynt ddefnyddio un o’r seiliau uchod o hyd a chael gorchymyn llys. Ceisiwch gymorth os bydd hyn yn digwydd.

Gorchymyn meddiant a beiliaid

Dim ond ar ôl y dyddiad a nodir mewn hysbysiad i ymadael neu hysbysiad y gall eich landlord wneud cais am orchymyn mediant o gynnydd rhent, neu os daw eich cyflogaeth i ben neu os cofrestrir rhent teg. Bydd y gorchymyn meddiant yn dweud wrthych pa ddyddiad y dylech adael. Os nad ydych wedi gadael erbyn y dyddiad hwnnw a bod eich landlord yn dal i fod eisiau i chi adael, rhaid iddynt ofyn i feiliaid eich troi allan. Mae’n drosedd eich troi allan eu hunain.

Troi allan anghyfreithlon

Os yw eich landlord yn ceisio eich troi allan heb gael gorchymyn llys, gall fod yn drosedd. Dylai eich cyngor lleol helpu os ydych wedi cael eich troi allan yn anghyfreithlon neu wedi cael eich aflonyddu gan eich landlord. Efallai y byddwch hefyd yn gallu cael gorchymyn llys sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r landlord ganiatáu i chi ddychwelyd i’r eiddo.