Cyflwyniad

Ar ddiwedd mis Ebrill 2015, cyflwynodd Llywodraeth Cymru ddeddfwriaeth bwysig newydd ynghylch digartrefedd yn Rhan 2 Deddf Tai (Cymru) 2014. Ymhlith y diwygiadau yr oedd cyflwyno dyletswydd statudol i helpu i atal a lliniaru digartrefedd i bob aelwyd gymwys, a wnaeth gynyddu hawliau aelwydydd heb flaenoriaeth am gymorth yn gysylltiedig â digartrefedd yn sylweddol.

Mae’r adroddiad hwn yn crynhoi’r tueddiadau allweddol yn y chwe mis cyntaf o ddata ar ddigartrefedd, rhwng Gorffennaf a Rhagfyr 2015.

Prif ganfyddiadau

  • Rhwng Gorffennaf a Rhagfyr, cafodd 3,605 o aelwydydd gymorth o dan y ddyletswydd atal newydd, gyda chyfradd llwyddiant o 64.8 y cant. Dim ond mymryn yn is oedd y gyfradd llwyddiant ar gyfer aelwydydd sengl, sef 57.6 y cant – cryn gamp i awdurdodau lleol Cymru.
  • Cafodd 3,695 o aelwydydd digartref gymorth o dan y ddyletswydd, gyda chyfradd llwyddiant o 43.3 y cant.
  • Roedd digartrefedd dau o bob pum aelwyd ddigartref a ddaeth i ddiwedd y cam lliniaru heb ganlyniad llwyddiannus wedi’i ddatrys yn llwyddiannus drwy’r ddyletswydd derfynol. Dyma ostyngiad o 76 y cant yn nifer y rhai mewn angen blaenoriaethol yn ystod ail hanner 2014. Darganfuwyd nad oedd dau arall o bob pump mewn angen blaenoriaethol a chawsant eu hepgor am y rheswm hwnnw.
  • Mae penderfyniadau digartrefedd bwriadol wedi gostwng 65 y cant. Dim ond yn anaml iawn y mae mwyafrif awdurdodau Cymru yn defnyddio bwriad erbyn hyn.
  • Daethpwyd â dyletswyddau saith y cant o’r aelwydydd a gafodd eu hasesu i ben oherwydd eu bod ‘yn methu’n rhesymol â chydweithredu’, yn bennaf yn ystod y camau atal a lliniaru. Gan gynnwys yr aelwydydd hyn, fe wnaeth 17.9 y cant o’r aelwydydd a gafodd eu hasesu ymadael â’r system am amrywiaeth o resymau.
  • Ar ddiwedd mis Rhagfyr, roedd 1,830 o aelwydydd mewn llety dros dro, gostyngiad o 14.9 y cant o gymharu â’r flwyddyn flaenorol.
  • Dim ond ychydig o ostyngiad a fu yn nifer y rhai y penderfynwyd nad ydynt yn ddigartref, sef o 39 y cant i 31 y cant. Mae nifer o resymau dros hyn, gan gynnwys gwaith atal gan rai awdurdodau y tu hwnt i’r Ddeddf, heb dderbyn dyletswydd gyfreithiol.

I gael disgrifiad manylach o’r ddeddfwriaeth newydd, gweler y briff hwn →