Mae cydweithfeydd tai yn grwpiau o bobl sy’n byw yn eu llety ac yn ei reoli ar y cyd. Mae hyn yn cynnwys cymryd cyfrifoldeb am drefnu atgyweiriadau, gwneud penderfyniadau am rent a phwy sy’n ymuno neu’n gadael y cydweithfa. Gall byw mewn cydweithfa dai fod yn ffordd dda o gael tai fforddiadwy a gall roi mwy o reolaeth i chi dros ble rydych chi’n byw.
Sut mae cael lle?
Gall fod yn anodd cael llety mewn cydweithfa dai oherwydd bod y math hwn o lety yn eithaf prin ac ychydig o leoedd gwag sy’n codi. Mae’r ffordd y mae lleoedd gwag yn cael eu llenwi yn amrywio rhwng gwahanol gydweithfeydd. Gallech geisio:
- ymgeisio i restr aros landlordiaid cymunedol a gofyn i gael eich enwebu ar gyfer lleoedd gwag mewn cydweithfeydd tai
- cysylltu â’r cyngor am wybodaeth am gydweithfeydd tai lleol ac yna cysylltu â nhw’n uniongyrchol
- efallai y byddwch yn gallu sefydlu cydweithfa dai eich hun. Mae’n debyg y bydd angen nifer penodol o bobl eraill arnoch i gymryd rhan yn ogystal â helpu gyda’r agweddau cyfreithiol ar ei sefydlu.
Mae gan y Cydffederasiwn Tai Cydweithredol (CCH) rai enghreifftiau o gynlluniau yng Nghymru ac efallai y byddant yn gallu eich helpu.
Pa fath o gytundeb fyddai gennyf mewn cydweithfa dai?
Os ydych chi’n byw mewn cydweithfa dai, mae’n debyg eich bod yn feddiannydd â diogelwch sylfaenol. Mae hyn yn golygu nad oes gennych amddiffyniad cryf iawn rhag cael eich troi allan, ond dim ond trwy orchymyn llys y gallwch gael eich troi allan. Fodd bynnag, efallai bod gennych hawliau cryfach os ydych chi wedi bod yn byw mewn cydweithfa dai ers amser hir iawn, neu os yw’ch cytundeb yn dweud mai dim ond am resymau penodol y gallwch chi gael eich troi allan. Os yw cydweithfa dai yn ceisio eich troi allan, ceisiwch gymorth ar frys.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 21, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
