Tai ar gyfer pobl ag anghenion arbennig

Mae eich hawliau pan fyddwch yn byw mewn llety â chymorth yn dibynnu ar y math o lety a pha gymorth a gewch yno.

Beth yw llety â chymorth?

Mae llety â chymorth yn fath o dŷ a ddarperir gan landlord cymunedol neu elusen gofrestredig lle gallwch gael cymorth ar gyfer nifer o faterion. Gallai hyn gynnwys:

• materion camddefnyddio sylweddau
• sicrhau cyflogaeth
• byw, neu baratoi i fyw, yn annibynnol
• dod o hyd i lety arall

Mae cefnogaeth yn golygu y gallech fod yn derbyn cyngor, hyfforddiant, arweiniad neu gwnsela fel rhan o’ch cefnogaeth.

Os rhoddir cymorth i chi a darparwyd eich cartref ar yr amod eich bod yn cael cymorth tra’n byw yno, yna mae’n debyg ei fod yn cael ei ystyried yn llety â chymorth.

Pa fath o gytundeb fydd gennyf pan fyddaf yn symud i mewn gyntaf?

Os ydych yn byw mewn llety â chymorth gallwch gael naill ai trwydded, tenantiaeth cyfraith gwlad neu gontract safonol â chymorth.

Pan fyddwch yn symud i mewn am y tro cyntaf gall eich landlord roi tenantiaeth neu drwydded cyfraith gwlad i chi am y 6 mis cyntaf. Yna byddwch yn dod yn ddeiliad contract safonol â chymorth yn awtomatig oni bai bod eich landlord yn ymestyn eich cytundeb presennol am 3 mis drwy roi ‘hysbysiad o estyniad’ ysgrifenedig i chi. Gall eich landlord ymestyn y cytundeb am 3 mis gymaint o weithiau ag y mae’n dymuno cyhyd â’i fod yn dilyn y drefn gywir.

I gael rhagor o wybodaeth am wahanol gytundebau rhentu a hawliau mewn llety â chymorth, ewch i’n hadran cyngor ar lety â chymorth.

Cymorth a chyngor tai â chymorth

Mynnwch help gan gynghorydd Shelter Cymru i weithio allan eich hawliau mewn llety â chymorth. Efallai y bydd eich cynghorydd hefyd yn gallu helpu os ydych yn pryderu am eich hawliau neu wedi cael cais i adael eich llety.

Darganfod mwy am gymorth tai y gallech fod yn gymwys i’w gael.

Os ydych yn ei chael hi’n anodd ymdopi gartref, gallwch gael asesiad o’ch anghenion gan yr adran gwasanaethau cymdeithasol i weld pa ofal a chymorth y gallai fod eu hangen arnoch. Gelwir hyn yn ‘asesiad o anghenion’.

Beth yw ‘asesiad anghenion’?

Mae ‘asesiad anghenion’ yn adolygiad o’ch amgylchiadau personol, a gynhelir gan adran gwasanaethau cymdeithasol eich cyngor. Bydd y gwasanaethau cymdeithasol yn edrych ar eich anghenion gofal a chymorth ac yn ystyried sut mae’r rhain yn effeithio ar eich bywyd o ddydd i ddydd. Dylent siarad â chi am eich nodau, beth sydd bwysicaf i chi a’ch helpu i ganfod ffyrdd i’ch helpu i gynyddu eich annibyniaeth. Er enghraifft, efallai y byddant yn argymell:

• cael offer arbennig ar gyfer eich cartref, fel lifft grisiau
• cael rhywfaint o help gyda thasgau cartref, fel coginio a glanhau
• cael rhywfaint o help gyda gofal personol, fel ymolchi a gwisgo
• symud i lety newydd lle gallwch dderbyn mwy o help a chefnogaeth.

Pwy all gael ‘asesiad anghenion’?

Gall unrhyw un sydd angen gofal a chymorth gael ‘asesiad o anghenion’. Fe allech chi:

• bod ag anabledd corfforol
• ag anabledd dysgu
• â phroblem iechyd meddwl
• cael salwch cronig
• fod yn ddibynnol ar gyffuriau neu alcohol
• bod yn berson hŷn.

Beth os oes gennyf ofalwr?

Os oes gennych ofalwr, er enghraifft aelod o’r teulu neu ffrind sy’n gofalu amdanoch yn eich cartref, gallant gael asesiad o’u hanghenion hefyd. Bydd yr adran gwasanaethau cymdeithasol yn ystyried beth ellir ei wneud i’w cefnogi ac a oes angen iddynt gael seibiannau o ofalu amdanoch.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am gael cymorth os ydych yn ofalwr ar wefan Carers UK. Mae Cynhalwyr Cymru wedi datblygu taflen ffeithiau ar gael asesiad gofalwyr yng Nghymru.

Sut mae cael ‘asesiad anghenion’?

Dylech gysylltu â’ch cyngor lleol a gofyn am gael siarad â’r adran gwasanaethau cymdeithasol. Gallwch ddod o hyd i fanylion cyswllt adran gwasanaethau cymdeithasol eich cyngor ar wefan eich cyngor. Gallwch hefyd ofyn i’ch meddyg teulu wneud atgyfeiriad am asesiad. Os ydych yn yr ysbyty, gallwch ofyn i dîm gwaith cymdeithasol yr ysbyty ofyn am asesiad.

Beth sy’n digwydd yn yr asesiad?

Er mwyn cynnal yr asesiad, bydd rhywun o’r gwasanaethau cymdeithasol ac o bosibl rhywun o’r adran dai neu iechyd yn:

• ymweld â chi a’ch teulu neu ofalwr (os yw’n briodol) i siarad am eich anghenion a pha fath o gymorth yr hoffech ei gael
• darganfod beth allwch chi a beth na allwch ei wneud drosoch eich hun
• siarad â’ch meddyg, therapydd galwedigaethol neu weithwyr meddygol proffesiynol eraill, os ydych yn cytuno i hyn.

Dylai’r adran gwasanaethau cymdeithasol gadw mewn cysylltiad â chi tra bod yr asesiad yn cael ei gynnal.

Pa mor hir y bydd yn ei gymryd i gael asesiad?

Nid oes terfyn amser ar gyfer cynnal asesiadau felly, yn dibynnu ar eich sefyllfa, efallai y bydd yn rhaid i chi aros cyn cael eich gweld. Os ydych mewn sefyllfa o argyfwng (er enghraifft, os ydych yn anabl iawn ac nad oes gennych ofalwr), dylech gael eich asesu ar frys a gellir darparu gwasanaethau tra bydd hyn yn digwydd. Os bydd eich sefyllfa’n gwaethygu tra byddwch yn aros am asesiad, rhowch wybod i’r gwasanaethau cymdeithasol – efallai y byddant yn eich symud i fyny’r rhestr aros.

Unwaith y bydd yr asesiad wedi’i gynnal, efallai y bydd yn rhaid i chi aros eto cyn i chi gael y gwasanaethau sydd wedi’u hargymell. Os oes gennych anghenion brys, dylech ddechrau derbyn gwasanaethau ar unwaith.

Beth sy’n digwydd nesaf?

Unwaith y bydd yr adran gwasanaethau cymdeithasol wedi asesu eich sefyllfa, dylent lunio cynllun gofal a chymorth ar eich cyfer. Bydd hyn yn nodi:

• pa fath o ofal neu gefnogaeth sydd ei angen arnoch
• pwy fydd yn darparu’r gwasanaethau sydd eu hangen arnoch
• pryd y byddant yn cael eu darparu.

Mae gennych hawl i gopi ysgrifenedig o’r asesiad a’r cynllun gofal a chymorth, felly peidiwch â bod ofn gofyn am un os na chaiff ei gynnig i chi.

A fydd yn rhaid i mi adael fy nghartref?

Os ydych am aros yn eich cartref yn hytrach na symud i lety â chymorth neu lety gwarchod neu gartref gofal, dylai’r gwasanaethau cymdeithasol wneud eu gorau i’ch helpu i wneud hynny drwy:

• argymell offer arbennig ac addasiadau y gellir eu gwneud yn eich cartref i’w gwneud yn haws i chi symud o gwmpas
• trefnu i chi gael cymorth neu ofal yn y cartref.

Os nad yw’n bosibl addasu’ch cartref fel ei fod yn addas ar gyfer eich anghenion, neu ddarparu’r gofal sydd ei angen arnoch gartref, gallai eich opsiynau tai gynnwys:

• symud i eiddo a addaswyd yn arbennig
• symud i lety â chymorth
• symud i dai gwarchod
• symud i gartref gofal.

Beth os nad ydw i’n hapus gyda’r asesiad?

Os ydych chi’n anhapus â’r ffordd y mae’r asesiad anghenion wedi’i gynnal, neu â chanlyniad yr asesiad, mae sawl cam y gallwch eu cymryd:

• yn gyntaf, ceisiwch siarad â’r adran gwaith cymdeithasol i roi trefn ar bethau
• os ydych yn dal yn anfodlon, dylai fod gan eich cyngor weithdrefn gwyno y gallwch ei defnyddio
• os yw hyn yn aflwyddiannus, gallech ystyried cwyno i Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru.

Os ydych am wneud cwyn, mynnwch gyngor yn gyntaf. Cysylltwch â Shelter Cymru neu Cyngor ar Bopeth.

Sut ydw i’n talu am y gwasanaethau?

Mae cymorth ar gael i dalu am gostau gofal a chymorth. Unwaith y bydd y gwasanaethau cymdeithasol wedi penderfynu ar yr offer neu’r gwasanaethau sydd eu hangen arnoch, byddant naill ai’n:

• trefnu i ddarparu’r rhain i chi, neu
• trefnu i chi dderbyn taliadau uniongyrchol, fel y gallwch drefnu a thalu am eich gwasanaethau eich hun.

Yn dibynnu ar eich incwm a’ch cynilion, ac ar bolisi codi tâl eich cyngor, efallai y bydd yn rhaid i chi dalu am rai neu bob un o’r gwasanaethau hyn eich hun.

Efallai eich bod yn gymwys i gael cymorth tai gan eich cyngor neu landlord os oes angen rhywfaint o help ychwanegol arnoch gyda gweithgareddau bob dydd gartref neu yn eich cymuned.

Beth yw cymorth tai?

Cymorth tai yw cymorth a ddarperir i alluogi rhywun i ymdopi o ddydd i ddydd tra byddant yn byw yn eu cartref eu hunain.

Gall gynnwys pethau fel:

• helpu i’ch atal rhag colli eich llety
• cyngor ar gyllidebu (fel talu rhent neu filiau eraill)
• eich helpu i ddeall eich hawliau a’ch cyfrifoldebau fel deiliad contract
• cyngor ar fudd-daliadau lles a dyled
• eiriolaeth
• helpu i gysylltu cyfleustodau ac archwilio opsiynau talu
• cymorth i ddod o hyd i ddodrefn a gwneud cais am grantiau
• cymorth i wneud cysylltiadau lleol ac ymgartrefu mewn cartref newydd
• help i gael mynediad at wasanaethau a chymorth eraill.

Pwy sy’n darparu cymorth?

Darperir cymorth fel arfer gan weithiwr cymorth, neu dîm o weithwyr cymorth, a fydd yn ymweld â chi yn eich cartref. Bydd rhai mathau o weithiwr cymorth yn gallu mynd gyda chi i apwyntiadau neu ar deithiau siopa a’ch cefnogi mewn digwyddiadau cymdeithasol.

Mae gan rai cymdeithasau tai dimau cymorth. Nid oes rhaid i chi fod yn denant y gymdeithas dai bob amser i gael cymorth gan eu tîm cymorth.

Mae yna hefyd dimau cymorth nad oes ganddynt gysylltiad â darparwyr tai a fydd yn eich cefnogi yn eich cartref eich hun.

Ar gyfer pwy mae cymorth tai?

Mae cymorth tai yn addas ar gyfer amrywiaeth o bobl ag anghenion cymorth lefel isel. Er enghraifft, efallai y byddwch eisiau cymorth tai os ydych:

• ag anabledd dysgu
• â phroblem iechyd meddwl
• â nam ar y synhwyrau neu anabledd corfforol
• yn berson ifanc yn eu tenantiaeth gyntaf
• yn rhiant sengl ifanc
• yn symud i gartref newydd ar ôl bod yn ddigartref
• mewn perygl o ddod yn ddigartref
• wedi cael eu rhyddhau o’r carchar yn ddiweddar
• â phroblemau dibyniaeth ar gyffuriau neu alcohol.

Gallwch gael cymorth tai os ydych yn byw ar eich pen eich hun neu’n rhannu eich tŷ gyda phobl eraill.

Faint o gefnogaeth fyddwn i’n ei gael?

Bydd nifer a hyd yr ymweliadau a gewch gan eich gweithiwr cymorth yn amrywio yn ôl lefel y cymorth sydd ei angen arnoch. Dim ond cwpl o ymweliadau byr sydd eu hangen ar rai pobl bob wythnos neu fis, tra bydd angen i bobl eraill weld rhywun bob dydd a chael mynediad at wasanaeth ar alwad.

Sut alla i gael cymorth tai?

Os credwch y byddech yn elwa o gymorth tai, dylech gysylltu â’ch cyngor lleol a gofyn iddynt asesu eich anghenion. Gallwch hefyd ofyn i’ch meddyg teulu neu weithiwr cymdeithasol am gael asesiad. Os ydych yn yr ysbyty, gallwch ofyn i dîm gwaith cymdeithasol yr ysbyty.

Talu am wasanaethau cymorth tai

Os oes gennych incwm isel neu os ydych yn derbyn budd-daliadau lles, efallai y gallwch gael help i dalu am wasanaethau cymorth tai gan y rhaglen Cefnogi Pobl. Gofynnwch i’ch darparwr cymorth roi manylion y rhaglen i chi.

A allaf gael cymorth gan fwy nag un darparwr?

Mae’n debyg mai dim ond gan un gwasanaeth cymorth tai y bydd gennych hawl i gael cymorth. Efallai y gallwch gael cymorth arall sy’n ymwneud â phethau nad ydynt yn ymwneud â thai, fel anghenion gofal. Os oes angen cymorth arnoch mewn maes arall ac yn methu â’i gael, cysylltwch â’r gwasanaethau cymdeithasol. Efallai y gallwch gael asesiad o anghenion, neu gael asesiad o’ch anghenion eto os yw’r anghenion hynny wedi newid.

Os ydych chi’n ei chael hi’n anodd ymdopi â byw gartref, efallai y bydd yn bosibl i chi gael eich tŷ wedi’i addasu fel ei fod yn addas ar gyfer eich anghenion, neu i chi gael cymorth fel y gallwch aros yn eich cartref.

Pa help sydd ei angen arnaf?

Os ydych chi’n ei chael hi’n anodd ymdopi yn eich cartref eich hun, dylech ofyn am asesiad o’ch anghenion gofal gan yr adran gwasanaethau cymdeithasol yn eich cyngor lleol. Gallwch hefyd ofyn i’ch meddyg teulu wneud atgyfeiriad am asesiad.

Ar ôl eich asesiad, dylai’r adran gwasanaethau cymdeithasol benderfynu faint o ofal sydd ei angen arnoch a threfnu i chi ei dderbyn. Mae gennych hawl i gopi ysgrifenedig o’ch asesiad a’ch cynllun gofal, felly dylech ofyn am gopi os na fyddwch yn derbyn un.

Pa fath o help alla i ei gael?

Gall gofal yn y cartref gynnwys:

• addasiadau arbennig i’ch helpu gyda’ch bywyd bob dydd, fel cadair uchel neu wely, neu offer i’ch helpu i fynd i mewn ac allan o’r bath
• ‘cymorth cartref’ i gynorthwyo gyda thasgau cartref cyffredinol
• gofal personol i’ch helpu gydag anghenion personol fel ymolchi a gwisgo
• pryd ar glud os ydych chi’n cael trafferth coginio i chi’ch hun
• mynediad i ginio a chlybiau cymdeithasol
• mynediad i ganolfan gofal dydd
• gofal seibiant i’ch galluogi chi a’ch gofalwr i gael seibiant oddi wrth eich gilydd.

Gall y gwasanaethau a gewch gael eu darparu gan y cyngor, er enghraifft gan y gwasanaethau cymdeithasol, yr adran dai neu’r gwasanaeth iechyd, neu gan asiantaethau eraill.

A fydd yn rhaid i mi dalu am ofal yn y cartref?

Bydd eich cyngor yn penderfynu a oes rhaid i chi dalu am wasanaethau gofal ac, os felly, faint. Bydd gan rai cynghorau daliadau safonol am rai o’u gwasanaethau, megis cymorth cartref. Dylai’r cyngor ystyried eich amgylchiadau ariannol wrth benderfynu faint y dylech ei dalu. Gallwch ofyn i’r taliadau gael eu hadolygu, os credwch eu bod yn afresymol.

Sut ydw i’n talu am ofal yn y cartref?

Efallai y bydd gennych hawl i help i dalu am ofal yn y cartref. Os yw’r gwasanaethau cymdeithasol yn mynd i ariannu’ch gofal cyfan neu ran ohono fel arfer mae’n rhaid iddynt gynnig dewis o daliadau uniongyrchol i chi. Am ragor o gyngor gweler ein tudalen help i dalu am ofal a chymorth.

Budd-dal tai os oes gennych ofalwr dros nos

Os ydych yn rhentu eich cartref ac yn hawlio budd-dal tai gallwch gael budd-dal tai ar gyfer 1 ystafell wely ychwanegol os ydych yn anabl a bod gennych ofalwr dros nos (neu dîm o ofalwyr) yn rheolaidd.

Mae’n rhaid i chi gael un o’r budd-daliadau canlynol:

• cyfradd ganolig neu uwch Lwfans Byw i’r Anabl (DLA)
• Lwfans Gweini (AA)
• elfen byw dyddiol y Taliad Annibyniaeth Bersonol (PIP).

Ers 1 Ebrill 2017, mae hyn hefyd yn berthnasol pan fo plentyn anabl angen gofal dros nos yn rhesymol, ac yn cael gofal dros nos gan ofalwr dibreswyl. Gweler ein tudalennau ar y dreth ystafell wely am ragor o wybodaeth.

Os ydych angen gofal gyda’r nos ond yn cael trafferth talu eich rhent, dylech allu gwneud cais am daliadau tai yn ôl disgresiwn i’ch helpu.

Cymorth ariannol gydag addasiadau

Efallai y gallwch gael grant cyfleusterau i’r anabl ar gyfer rhai addasiadau i’ch cartref os na allwch fforddio talu am y rhain eich hun.

Os ydych mewn llety ar rent bydd angen caniatâd eich landlord arnoch hefyd.

Beth yw tai gwarchod?

Mae tai gwarchod yn rhoi’r annibyniaeth i bobl hŷn o gael eu fflat eu hunain gyda’r sicrwydd o gael system larwm a warden. Mae’r fflatiau fel arfer yn unedau bach hunangynhwysol neu’n ystafelloedd sengl mewn cyfadeilad, sydd yn aml ag ardal gymdeithasol gymunedol.

Dylai staff y tai gwarchod eich gwirio bob dydd a dylent allu eich cynorthwyo mewn argyfwng. Ni fyddai disgwyl iddynt ddarparu gofal na gwneud pethau fel siopa.

A allaf gael gofal ychwanegol?

Os oes angen gwasanaethau ychwanegol arnoch, gallwch gael gofal gan yr adran gwasanaethau cymdeithasol o hyd, fel pryd ar glud, neu rywun i ddod i mewn i’ch codi yn y bore, neu i’ch helpu i ymolchi, neu i wneud eich gwaith tŷ.

Neu fe allech chi symud i dai gwarchod iawn neu dai gwarchod gofal ychwanegol , lle mae gwasanaethau fel prydau bwyd a gofal personol yn cael eu darparu fel arfer.

Pwy sy’n darparu tai gwarchod?

Mae gan nifer o ddarparwyr tai gyfadeiladau tai gwarchod:

• cynghorau
• cymdeithasau tai (i’w rhentu, ar gyfer rhanberchnogaeth, neu i brynu’n gyfan gwbl)
• sefydliadau gwirfoddol, fel Abbeyfield.

Ewch i wefan Gofal Tai Cwnsler Llety’r Henoed (EAC) i chwilio trwy lawer o opsiynau tai a dod o hyd i wasanaethau cynghori i’ch helpu os oes gennych unrhyw broblemau neu os oes angen rhagor o wybodaeth arnoch.

Oes rhaid i mi rentu fflat neu a allaf brynu un?

Weithiau mae’n bosibl prynu fflat mewn cyfadeilad tai gwarchod. Os ydych eisoes yn berchen ar eich cartref, efallai y bydd yn haws i chi brynu na rhentu, gan nad yw perchnogion tai fel arfer yn cael blaenoriaeth ar restrau aros i rentu gan landlord cymunedol.

Pam fyddwn i’n symud i gartref gofal?

Efallai y byddwch am symud i gartref gofal os ydych yn ei chael hi’n anodd gofalu amdanoch eich hun ac nad yw’n bosibl i chi dderbyn y gofal sydd ei angen arnoch yn eich cartref eich hun.

Mae rhai cartrefi gofal yn darparu gofal personol yn unig. Gall hyn gynnwys:

• help gydag ymolchi, cael bath a chawod
• helpu i reoli ymataliaeth
• helpu i gymryd meddyginiaeth.

Bydd angen cartref gofal arnoch sydd hefyd yn darparu gofal nyrsio os:

• rydych yn hynod fregus 
• rydych chi’n gaeth i’r gwely
• os oes gennych gyflwr meddygol sy’n golygu bod angen i chi gael sylw meddygol aml gan feddyg neu nyrs.

A fyddai’n rhaid i mi symud i mewn yn barhaol?

Nid yw cartrefi gofal yn darparu llety parhaol yn unig. Mae llawer o gartrefi gofal yn darparu ar gyfer pobl sydd ond angen aros dros dro. Gallai hyn fod i:

• caniatáu i chi wella ar ôl salwch
• rhoi seibiant i chi a’ch gofalwr oddi wrth eich gilydd
• gadael i chi roi cynnig ar fyw mewn cartref gofal i weld sut rydych chi’n ei hoffi.

Rwy’n ystyried symud i gartref gofal, beth ddylwn i ei wneud yn gyntaf?

Os ydych yn ystyried symud i gartref gofal, dylech gysylltu ag adran gwasanaethau cymdeithasol eich cyngor lleol. Byddant yn cynnal asesiad o’ch anghenion.

Bydd y gwasanaethau cymdeithasol yn awgrymu’r math gorau o ofal i chi. Gallai hyn gynnwys:

• cael gofal yn eich cartref eich hun
• symud i gartref gofal am gyfnod byr
• symud i gartref gofal yn barhaol.

Os yw’r adran gwasanaethau cymdeithasol yn awgrymu bod angen gofal arnoch chi, nhw fydd yn gyfrifol am drefnu a thalu am hyn, ond byddan nhw hefyd yn cynnal asesiad ariannol i weld a ddylech chi gyfrannu at dalu am gartref gofal. I gael rhagor o wybodaeth, gweler ein tudalen talu am ofal a chymorth.

Oes rhaid i mi symud i gartref gofal?

Nid oes rhaid i chi symud i gartref gofal os yw’r adran gwasanaethau cymdeithasol yn awgrymu hynny yn dilyn asesiad. Os ydych yn feddyliol abl i ofalu amdanoch eich hun, gallwch wrthod mynd i ofal neu wrthod derbyn gofal yn eich cartref. Dylid ystyried eich dymuniadau bob amser pan wneir unrhyw awgrymiadau, a chi ddylai wneud y penderfyniad terfynol. Mynnwch gyngor os ydych chi’n meddwl nad yw eich dymuniadau’n cael eu hystyried – gallwch chwilio am asiantaethau cynghori ar wefan yr Henoed Cwnsler Llety (EAC).

A allaf ddewis i ba gartref gofal y byddaf yn symud iddo?

Os ydych yn bwriadu symud i gartref gofal, dylech gael yr hawl i benderfynu pa un, cyn belled â’i fod:

• yn addas ar gyfer eich anghenion a aseswyd, a
• ddim yn costio llawer mwy na’r cartrefi gofal y mae’r gwasanaethau cymdeithasol eisoes yn talu amdanynt yn eich ardal, a
• yn barod i dderbyn y contract gan eich adran gwasanaethau cymdeithasol.

Gallwch chwilio am gartrefi gofal sy’n addas i’ch anghenion ar wefan yr EAC (gweler uchod).

Ble gallaf gael gwybod mwy?

Mae rhagor o wybodaeth am gartrefi gofal ar gael yn:

• Gwefan Age Cymru,
• Gwefan Cymdeithas Alzheimer,
• Gwefan Independent Age, sy’n cynnwys canllaw ‘Choosing a care home’.
• Gallwch weld yr adroddiadau arolygu diweddaraf ar gyfer unrhyw gartref gofal yr ydych yn ei ystyried ar wefan Arolygiaeth Gofal Cymru.

Mae rhai hosteli yn cynnig cymorth tai i bobl sydd angen rhywfaint o help i addasu i fyw’n annibynnol. Mae Foyers yn fath arbennig o hostel sy’n cynnig cefnogaeth i bobl ifanc.

Pa fath o gefnogaeth all hosteli ei gynnig?

Mae llawer o hosteli sy’n cynnig llety hirdymor hefyd yn rhoi cymorth i breswylwyr i’w helpu i symud allan o lety hostel ac i mewn i’w cartrefi eu hunain. Gall y cymorth hwn fod ar ffurf:

• cwnsela a chyngor
• cymorth i ddatblygu sgiliau byw’n annibynnol, fel cyllidebu neu goginio
• help i hawlio budd-daliadau
• help i gael mynediad i addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant
• help i ddod o hyd i lety parhaol
• cymorth ychwanegol unwaith y byddwch wedi symud i denantiaeth newydd.

Sut mae gwneud cais am lety mewn hostel?

Fel arfer mae gan hosteli tymor hwy restrau aros, neu byddant ond yn derbyn atgyfeiriadau gan asiantaethau penodol, megis canolfan cyngor tai neu adran digartrefedd neu wasanaethau cymdeithasol y cyngor. Maent yn aml ar gyfer grwpiau penodol o bobl, er enghraifft pobl ifanc ddigartref neu bobl â phroblemau penodol, megis problemau iechyd meddwl neu ddibyniaeth ar alcohol.

Cânt eu rhedeg gan sefydliadau amrywiol, gan gynnwys elusennau, cymdeithasau tai, ac awdurdodau lleol. I gael gwybod am hosteli yn eich ardal, cysylltwch ag adran opsiynau tai eich cyngor, neu ffoniwch linell cyngor tai arbenigol Shelter Cymru ar 08000 495 495.

Os ydych rhwng 16-24 oed ac angen rhywle i fyw, mae angen i chi feddwl pa fath o lety sydd ei angen arnoch, a fydd angen cymorth arnoch i fyw’n annibynnol a sut y byddwch yn talu am y llety.

Edrychwch ar ein tudalennau cyngor i bobl ifanc am ystod o wybodaeth am dai a phynciau cysylltiedig.

Os ydych rhwng 16-17 oed ac yn ddigartref, neu mewn perygl o ddod yn ddigartref, cysylltwch â’ch cyngor lleol. Dylai’r gwasanaethau cymdeithasol a’r timau digartrefedd allu eich helpu ac mae’n rhaid i’r ddau dîm gydweithio â chi i ganfod beth sydd orau i chi.

Os ydych rhwng 18-24 oed, cysylltwch â’r tîm digartrefedd yn eich cyngor lleol. Os ydych yn gadael gofal, neu os oes gennych anghenion cymorth eraill (fel problemau iechyd meddwl neu gorfforol, anabledd neu broblemau defnyddio alcohol/sylweddau) efallai y byddwch hefyd yn gallu cael asesiad o anghenion gan y gwasanaethau cymdeithasol.