Skip to main content

Contractau is-feddiannu

Beth yw contract is-feddiannu?

  • Cytundeb rhentu a wneir gyda landlord sydd hefyd yn ddeiliad contract gyda landlord arall yw contract is-feddiannu.
  • Bydd y contract is-feddiannu yn ymwneud â’r eiddo cyfan neu ran ohono.
  • Os oes gennych gontract is-feddiannu, rydych chi’n ‘is-ddeiliad’. Eich landlord yw’r ‘ddeiliad contract’ a’u landlord yw’r ‘prif landlord’.

Ai deiliad is-gontract ydw i?

Os ydych chi’n rhentu eiddo cyfan gan rywun sydd â chytundeb rhentu gyda phrif landlord, yna efallai eich bod chi’n is-ddeiliad. Os ydych chi’n rhentu ystafell yn unig yng nghartref eich landlord, yna efallai eich bod chi’n lletywr. Bydd yn dibynnu ar yr hyn a gytunwyd. Os ydych chi’n ansicr, ceisiwch gymorth.

Beth sydd angen i mi ei wybod cyn i mi ymrwymo i gontract is-feddiannu?

Cyn y gallwch chi ymrwymo i gontract is-feddiannu, mae’n debyg y bydd angen i ddeiliad y contract gael caniatâd gan eu landlord.

Os yw landlord deiliad y contract yn cydsynio ond dim ond ar rai amodau, rhaid i ddeiliad y contract eich hysbysu o’r amodau hynny cyn i chi ymrwymo i’r contract. Rhaid i’r contract is-feddiannu nodi’r amodau hyn.

Beth os na chydymffurfir â’r amodau?

Os na chydymffurfir ag amodau caniatâd y prif landlord, yna gall y prif landlord ddewis trin y contract is-feddiannu fel contract safonol cyfnodol. Rhaid i’r prif landlord eich hysbysu chi a deiliad y contract o fewn 2 fis.

Efallai y byddwch yn gallu dod â’r contract is-feddiannu i ben os nad yw’ch landlord wedi cydymffurfio â’r amodau. Gall fod yn anodd gweithio allan beth yw eich hawliau fel is-ddeiliad, felly ceisiwch gymorth os nad ydych yn siŵr.

Pa hawliau sydd gennyf fel deiliad contract is-feddiannu?

Bydd gennych yr un hawliau â deiliaid contract eraill.

Mae gennych yr hawl i:

  • gael contract ysgrifenedig. Dylai hyn gynnwys unrhyw amodau a oedd yn ofynnol gan y prif landlord. Os nad yw’r rhain yn eich contract neu os ydynt yn anghywir, gallwch wneud cais i’r llys i gywiro’ch contract.
  • Hawliwch fudd-dal tai i dalu’r rhent
  • Meddiannu’r ystafelloedd sydd gennych chi’r defnydd unigryw ohonynt, heb ymyrraeth gan bobl eraill (gan gynnwys deiliad y contract a’r prif landlord)
  • Cael atgyweiriadau wedi’u gwneud
  • Os ydw i eisiau is-osod, a fydd hynny’n effeithio ar fy mudd-daliadau?
  • Credyd Cynhwysol

Os ydych chi’n derbyn Credyd Cynhwysol ac yn is-osod rhan o’ch cartref i aelod o’r teulu, yna gallai’r swm a gewch gael ei effeithio. Ceisiwch gyngor gan gynghorydd budd-daliadau os ydych chi’n ystyried gwneud hyn.

Os ydych chi’n is-osod i berson nad yw’n aelod o’r teulu, ni fydd unrhyw rent a gewch gan eich is-ddeiliad yn effeithio ar swm y Credyd Cynhwysol.

Fodd bynnag, os ydych chi’n cymryd lletywr i rentu ystafell sbâr mewn cartref landlord cymunedol, bydd y dreth ystafell wely yn dal i effeithio arnoch chi. Gellir defnyddio’r rhent a gewch i wneud iawn am y didyniad treth ystafell wely yn eich cyllideb.

Budd-dal Tai

Os ydych chi’n derbyn Budd-dal Tai ac yn is-osod rhan o’ch cartref, anwybyddir y £20 cyntaf o’ch incwm wythnosol gan yr is-feddiannwr. Efallai na fydd hyn yn berthnasol os yw’ch lletywr yn aelod o’r teulu. Ceisiwch gyngor gan arbenigwr budd-daliadau os ydych chi’n ansicr.

Os ydych chi’n derbyn unrhyw fudd-daliadau neu incwm arall, mae’n well cael cyngor cyn i chi gytuno i is-osod, rhag ofn y bydd yn effeithio ar eich incwm.

Gostyngiad Treth y Cyngor

Os ydych chi’n byw ar eich pen eich hun, mae is-osod ystafell yn eich cartref yn golygu y byddwch chi’n colli’r gostyngiad person sengl o 25 y cant ar eich treth gyngor. Gall fod rhai eithriadau, dyweder os yw’r is-feddiannwr yn fyfyriwr llawn amser.

I gael gwybod am unrhyw bethau eraill i’w hystyried os ydych chi’n ystyried is-osod rhan o’ch cartref, darllenwch ein cyngor yma.

Beth sy’n digwydd os daw contract eich landlord gyda’r prif landlord i ben?

Gallwch barhau i fyw yn y llety cyn belled â bod gan y landlord uniongyrchol yr hawl i aros yno (h.y. cyn belled â bod ei gontract yn parhau, neu cyn belled â’i fod yn berchen ar yr eiddo).

Fodd bynnag, os daw ei gontract i ben, neu os yw’r eiddo’n cael ei adfeddiannu gan fenthyciwr morgeisi, yna mae eich hawliau’n dibynnu ar:

  • pa fath o gontract sydd gan ddeiliad y contract
  • beth mae eu cytundeb yn ei ddweud am is-osod neu gymryd lletywyr i mewn
  • a gytunodd y prif landlord i chi fyw yno.

Os yw’r contract is-feddiannu mewn grym yn syth cyn i’r prif gontract ddod i ben, yna gall y contract is-feddiannu barhau fel contract meddiannu a chaiff hawliau a chyfrifoldebau deiliaid y contract fel landlord eu trosglwyddo i’r prif landlord.

Os yw’r prif landlord yn derbyn rhent yn uniongyrchol gennych chi, yna efallai y bydd gennych fwy o hawliau. Drwy dderbyn rhent, efallai bod y prif landlord yn cyfaddef bod gennych hawl i fyw yn y llety. Mae hwn yn faes cymhleth o’r gyfraith felly ceisiwch gymorth os ydych chi yn y sefyllfa hon.

A fyddaf yn colli fy nghartref os oes hawliad meddiant yn erbyn deiliad y contract?

Os yw’r prif landlord yn cymryd camau meddiant yn erbyn deiliad y contract (sy’n landlord i chi) yna’r tir pennaf

Did you find this helpful?

 Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Medi 2, 2026 

Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.