Contractau safonol cyfnodol

• Mae contract meddiannaeth safonol cyfnodol yn fath o gytundeb rhentu a roddir fel arfer gan landlord preifat
• Os oes gennych gontract safonol cyfnodol, nid oes angen i’ch landlord bob amser roi rheswm os yw am eich troi allan
• Dim ond drwy roi rhybudd dilys i chi a chael gorchymyn llys y gall eich landlord eich troi allan

Os symudoch chi i’ch cartref cyn 1 Rhagfyr 2022 nid yw’r wybodaeth isod yn berthnasol i chi. Ewch i’n hadran cyngor ar gontractau wedi’u trosi.

Mae’r dudalen hon yn esbonio’ch hawliau os oes gennych gontract meddiannaeth safonol cyfnodol gyda landlord preifat. Mae’n cynnwys yr hawliau sydd gennych i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth ac i gael atgyweiriadau wedi’u gwneud.

A oes gennyf gontract safonol cyfnodol?

Mae contract safonol cyfnodol yn un o ddau fath o gontract meddiannaeth y gall landlordiaid preifat ei roi. Mae ‘cyfnodol’ yn golygu nad yw eich contract am gyfnod penodol o amser, ond yn parhau o un cyfnod rhentu i’r nesaf. Y math arall o gontract y gall landlord preifat ei roi yw contract safonol cyfnod penodol.

Mewn rhai sefyllfaoedd gallwch rentu gan landlord preifat a heb fod â chontract cyfnodol neu gyfnod penodol safonol. Gweler yma am yr eithriadau hyn.

Pa wybodaeth ddylwn i ei rhoi ar ddechrau fy nghontract?

Rhaid i’ch landlord roi contract ysgrifenedig i chi o fewn 14 diwrnod i’ch contract ddechrau. Bydd y contract yn esbonio eich hawliau a’r cyfrifoldebau sydd gennych chi a’ch landlord. Rhaid iddo hefyd gynnwys gwybodaeth benodol. Os na fydd eich landlord yn rhoi’r contract ysgrifenedig i chi neu os yw’r wybodaeth ynddo’n anghywir, darganfyddwch beth allwch chi ei wneud yma.

Dylech hefyd gael:

• cyfeiriad cyswllt ar gyfer eich landlord
• gwybodaeth am y cynllun diogelu blaendal a ddefnyddir gan eich landlord os ydych wedi talu blaendal;
• copi o’r gwiriad diogelwch nwy blynyddol dyddiedig o fewn y flwyddyn ddiwethaf
• adroddiad cyflwr gosod trydanol dyddiedig o fewn y 5 mlynedd diwethaf
• Tystysgrif Perfformiad Ynni (EPC) dyddiedig o fewn y 10 mlynedd diwethaf

Os nad yw’ch landlord wedi darparu’r wybodaeth uchod, efallai na fydd yn gallu eich troi allan gan ddefnyddio hysbysiad ‘dim bai’. Os yw eich landlord wedi rhoi hysbysiad troi allan i chi, mynnwch help.

A allaf gael fy nhroi allan?

Os oes gennych gontract safonol cyfnodol, dim ond drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i chi a chael gorchymyn adennill meddiant gan y llys sirol y gall eich landlord eich troi allan.

Nid oes angen i’ch landlord roi rheswm i ddod â chontract meddiannaeth safonol cyfnodol i ben. Cyfeirir at hyn fel arfer fel dadfeddiant ‘dim bai’.

Er mwyn defnyddio’r weithdrefn ‘dim bai’ rhaid i’ch landlord ddilyn y drefn gywir drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i chi a chael gorchymyn llys. Mae hyn yn cynnwys rhoi gwybodaeth benodol i chi, a chydymffurfio â rheolau diogelu blaendal a thrwyddedu. Darganfyddwch fwy yma.

Ni all eich landlord eich troi allan gan ddefnyddio cymal terfynu dim ond oherwydd eich bod wedi gofyn i waith atgyweirio gael ei wneud yn eich cartref. Gelwir hyn yn ‘droi allan dialgar’.

Os ydych chi’n fyfyriwr a’ch prifysgol yn landlord i chi, mae yna reolau gwahanol ynghylch troi allan. Gweler ein cyngor ar gontractau safonol gyda rheolau troi allan gwahanol. Os ydych yn byw mewn llety myfyrwyr a ddarperir gan gwmni preifat, yna mae’r un rheolau sy’n berthnasol i ddeiliaid contract preifat eraill hefyd yn berthnasol i chi (gweler yma ).

Mynnwch help os ydych wedi derbyn hysbysiad gan eich landlord.

Troi allan anghyfreithlon

Os bydd eich landlord yn ceisio eich troi allan heb gael gorchymyn llys gall fod yn drosedd. Dylai eich cyngor lleol helpu os ydych wedi cael eich troi allan yn anghyfreithlon neu eich aflonyddu gan eich landlord. Efallai y byddwch hefyd yn gallu cael gorchymyn llys i orfodi eich landlord i ganiatáu i chi ddychwelyd i’r eiddo. Mynnwch help ar frys os ydych yn y sefyllfa hon.

Beth yw’r rheolau ar godiadau rhent a rhent?

Talu rhent

Mae’n rhaid i chi dalu’r rhent y cytunwyd arno gyda’ch landlord. Os nad ydych yn talu eich rhent gall eich landlord gymryd camau llys i’ch troi allan.

Darllenwch eich contract i weld beth mae’n ei ddweud am sut y dylid talu’r rhent. Os yw eich rhent yn ddyledus yn wythnosol mae’n rhaid i’ch landlord ddarparu llyfr rhent.

Rhent yn cynyddu

Os yw’ch landlord eisiau cynyddu eich rhent mae’n rhaid iddo roi 2 fis o rybudd ysgrifenedig i chi ar ffurflen RHW12. Dim ond unwaith y flwyddyn y gallant gynyddu eich rhent.

Mae’n anodd herio codiadau rhent wrth rentu gan landlord preifat. Mynnwch help os ydych yn ystyried herio codiad rhent.

Eich rhent ddylai fod eich prif flaenoriaeth ariannol bob amser gan y gallech golli eich cartref os ewch i ôl-ddyledion rhent. Os ydych yn hawlio budd-daliadau neu os oes gennych incwm isel, efallai y gallwch hawlio budd-dal tai neu gostau tai Credyd Cynhwysol i helpu gyda’r rhent.

A all fy landlord newid fy nghontract?

Dim ond os ydych yn cytuno y gellir newid eich contract. Termau y gellir eu newid yw:

• rhai termau sylfaenol (ond dim ond os ydych chi’n cytuno a’i fod yn eich rhoi mewn sefyllfa well)
• unrhyw delerau atodol ac ychwanegol (dim ond os ydych yn cytuno)

Os byddwch yn cytuno i newidiadau i unrhyw delerau sylfaenol, atodol neu ychwanegol, dylai eich landlord roi ‘datganiad amrywiad ysgrifenedig’ i chi, neu gontract ysgrifenedig newydd yn llawn, gan gynnwys y newid, o fewn 14 diwrnod. Os bydd eich landlord yn methu â darparu’r naill neu’r llall o’r rhain i chi, mynnwch help.

Os yw’ch landlord am amrywio’ch contract, efallai y bydd yn dewis eich troi allan os nad ydych yn cytuno i’r amrywiad. Mynnwch help os ydych chi’n ansicr.

I gael rhagor o wybodaeth am delerau sy’n berthnasol i gontractau meddiannaeth safonol cyfnodol, a thelerau sylfaenol na ellir eu newid, gweler ein cyngor ar delerau sylfaenol a thelerau atodol.

A ddylai fy landlord fod yn gofrestredig?

Oes. Dylai pob landlord preifat yng Nghymru gofrestru gyda chynllun Rhentu Doeth Cymru. Yn ogystal, rhaid i landlordiaid sy’n hunanreoli’r eiddo hynny, neu asiantau sydd wedi’u penodi gan y landlord, gael trwydded.

Gallwch wirio a yw eich landlord a/neu asiant wedi’i gofrestru neu wedi’i drwyddedu drwy chwilio’r gofrestr gyhoeddus. Os nad ydynt wedi’u cofrestru a/neu eu trwyddedu efallai eu bod yn cyflawni trosedd a gallent wynebu cosbau. Gweler ein tudalennau ar gofrestru landlordiaid a thrwyddedu am ragor o wybodaeth.

Pwy sy’n gyfrifol am atgyweiriadau?

Eich landlord sy’n gyfrifol am sicrhau bod yr eiddo’n ffit i fyw ynddo ac yn cael ei gadw mewn cyflwr da. Mae hyn yn cynnwys delio â:

• problemau gyda’r to, landeri, ffenestri, drysau a gwaith brics
• plymio, nwy a thrydan.

Dylai eich landlord roi gwybodaeth i chi am ba atgyweiriadau rydych yn gyfrifol amdanynt, sydd fel arfer yn cynnwys addurno mewnol ac unioni unrhyw ddifrod a achosir gennych.

Os oes angen atgyweiriadau ar eich cartref, rhowch wybod i’ch landlord am y broblem ar unwaith. Dylai eich landlord wneud yr atgyweiriadau angenrheidiol o fewn amser rhesymol ar ôl iddo ddod yn ymwybodol ohonynt.

Dysgwch fwy am atgyweiriadau os oes gennych chi landlord preifat yma.

Eich hawl i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth

Mae gennych yr hawl i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth gan y landlord nac unrhyw un sy’n gweithredu ar ei ran. Os bydd eich landlord yn ceisio gwneud hyn fe all ef/hi fod yn euog o aflonyddu, sydd yn erbyn y gyfraith. I gael gwybod mwy am yr hyn y gallwch ei wneud os yw eich landlord yn aflonyddu arnoch, darllenwch ein cyngor ar aflonyddu a throi allan anghyfreithlon.

Cael pobl eraill i fyw gyda chi

Dylech wirio eich contract meddiannaeth i weld a allwch ganiatáu i bobl eraill fyw gyda chi. Fel arfer caniateir ‘deiliaid a ganiateir’ i chi (er enghraifft partner) ond efallai na fydd eich contract yn caniatáu i chi gymryd lletywr neu isosod unrhyw ran o’r eiddo.

A allaf ychwanegu cyd-ddeiliad contract?

Dylai eich contract roi’r hawl i chi ychwanegu cyd-ddeiliad contract os yw’ch landlord yn cytuno. Mae hwn yn derm sylfaenol o gontractau diogel, safonol cyfnodol a safonol cyfnod penodol. Darganfyddwch fwy yma.

A allaf drosglwyddo fy nghontract i rywun arall?

Fel arfer ni allwch drosglwyddo contract safonol cyfnodol i rywun arall. Hyd yn oed os yw eich contract yn caniatáu i chi drosglwyddo i rywun arall, mae’n debygol y bydd angen caniatâd y landlord i wneud hynny.

A allaf drosglwyddo fy nghontract pan fyddaf yn marw?

Fel deiliad contract safonol cyfnodol, mae rheolau ynghylch i bwy y gellir trosglwyddo’r contract. Gelwir y broses gyfreithiol ar gyfer trosglwyddo’ch contract pan fyddwch yn marw yn ‘olyniaeth’. Gall y rheolau ar gyfer hawliau olyniaeth fod yn gymhleth.

Sut gallaf ddod â fy nghontract meddiannaeth i ben?

Os ydych am ddod â’ch contract meddiannaeth safonol cyfnodol i ben a gadael eich cartref dylech roi’r hysbysiad cywir yn ysgrifenedig i’r landlord. Y cyfnod lleiaf o rybudd y dylech ei roi i’ch landlord yw 4 wythnos.