Os ydych mewn perygl o golli eich cartref oherwydd aflonyddu neu droi allan anghyfreithlon dylai eich cyngor eich helpu
Dylai’r cyngor gynnig gwybodaeth, cyngor a chymorth i’ch atal rhag dod yn ddigartref
Efallai y gall eich cyngor lleol eich helpu os ydych yn cael eich aflonyddu gan eich landlord neu asiant, neu os ydych wedi cael eich troi allan yn anghyfreithlon.
Cysylltwch â’ch cyngor lleol, Rhentu Doeth Cymru neu’r heddlu os ydych chi’n meddwl eich bod wedi cael eich troi allan yn anghyfreithlon.
 phwy y dylwn gysylltu yn y cyngor?
Efallai bod gan eich cyngor ‘swyddogion cysylltiadau tenantiaeth’ sy’n arbenigo mewn helpu meddianwyr sy’n cael eu haflonyddu neu eu bygwth â throi allan yn anghyfreithlon. Hyd yn oed os nad oes gan eich cyngor swyddog cysylltiadau tenantiaeth, dylai’r tîm digartrefedd eich helpu. Dewch o hyd i fanylion cyswllt eich cyngor lleol yma.
Efallai y bydd yn rhaid i chi ddal i geisio mynd drwodd i’r tîm cyngor cywir. Pan fyddwch chi’n dod drwodd, gofynnwch am rif rhywun y gallwch chi ei ffonio os bydd eich landlord yn dod i’r eiddo i aflonyddu arnoch chi neu eich troi allan yn anghyfreithlon.
A allant fy helpu i drafod gyda fy landlord?
Efallai y bydd y cyngor yn cysylltu â’ch landlord i egluro ei gyfrifoldebau a’ch hawliau. Efallai y bydd y cyngor yn gallu cyfryngu rhyngoch chi a’ch landlord i geisio datrys y broblem.
Os ydych wedi cael eich troi allan yn anghyfreithlon o’ch cartref, efallai y bydd y cyngor yn cysylltu â’ch landlord a cheisio negodi ffordd i chi ddychwelyd i’ch cartref.
Os mai’ch landlord yw’r cyngor lleol, efallai na fyddwch yn gallu cael help gan y swyddog cysylltiadau tenantiaeth. Gallwch ffonio llinell gymorth cyngor tai arbenigol Shelter Cymru os ydych yn y sefyllfa hon.
A allant fy helpu i ddychwelyd i’m cartref?
Dylai’r cyngor wirio eich hawliau cyfreithiol i aros yn eich cartref. Yna gall gysylltu â’ch landlord i drafod i chi ddychwelyd.
Mae’n bosibl y bydd swyddog cysylltiadau tenantiaeth y cyngor yn gallu mynd gyda chi i’ch helpu i ddychwelyd i’ch cartref.
Gall y cyngor hefyd roi cyngor cyfreithiol i chi. Gall eich cynghori ynghylch cael cyfreithiwr ac am fynd i’r llys i gael gwaharddeb yn erbyn eich landlord.
Nid yw’r cyngor yn codi tâl am gymorth a chyngor.
A fydd y cyngor yn erlyn fy landlord?
Mae gan y cyngor y pŵer i erlyn landlordiaid am droi allan anghyfreithlon neu aflonyddu ond anaml y byddant yn gwneud hynny. Mae erlyniad gan y cyngor yn fwyaf tebygol o ddigwydd os yw’r aflonyddu wedi bod yn ddifrifol iawn neu os cawsoch eich troi allan o gartref lle roedd gennych hawliau cryf (fel tenantiaeth reoleiddiedig neu gontract meddiannaeth sicr).
Bydd angen tystiolaeth dda ar y cyngor er mwyn llwyddo mewn erlyniad, a bydd hyn yn cynnwys datganiadau manwl gennych chi ac unrhyw dystion. Efallai y bydd angen i chi fynd i’r llys.
Beth os ydw i’n ddigartref?
Os yw’r dadfeddiant anghyfreithlon wedi’ch gwneud yn ddigartref, efallai y bydd yn rhaid i’r cyngor eich helpu gyda llety brys wrth iddo edrych i mewn i’ch sefyllfa. Cysylltwch ag adran ddigartrefedd eich cyngor lleol a gofynnwch am gael gwneud cais digartrefedd.
Os cewch eich troi allan yn anghyfreithlon gyda’r nos neu ar y penwythnos, ffoniwch rif y tu allan i oriau brys eich cyngor neu’r switsfwrdd.
Dewch o hyd i fanylion cyswllt eich cyngor lleol yma.
Os oes angen help brys arnoch gyda’r nos neu ar y penwythnos ac na allwch gysylltu â’ch cyngor lleol, cysylltwch â:
- Shelter Cymru 08000 495 495 (9am–4pm, Llun i Gwener)
- Lloches 0808 800 4444 (8am-8pm Llun i Gwener, 9am-5pm Sadwrn/Sul)
- Heddlu – 101 neu 999 mewn argyfwng.
Beth os na fydd y cyngor yn fy helpu?
Adroddiad i Rhentu Doeth Cymru
Mae’n bosibl y gall Rhentu Doeth Cymru ymchwilio i weld a yw’n credu bod eich landlord neu asiant gosod eiddo yn gweithredu’n anghyfreithlon. Edrychwch ar wefan Rhentu Doeth Cymru i weld a yw’ch landlord wedi’i gofrestru a beth i’w wneud os oes gennych gŵyn.
Cysylltwch â’r heddlu
Mae llawer o achosion o droi allan anghyfreithlon yn digwydd ar ôl oriau swyddfa felly gall fod yn anodd cael cymorth. Mae troi allan anghyfreithlon yn drosedd a dylai’r heddlu allu eich helpu. Ffoniwch yr heddlu ar 101 neu 999 os yw’n argyfwng. Dewch o hyd i rifau cyswllt yr heddlu yma.
Cwyno i Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru
Os nad ydych yn teimlo bod y cyngor wedi eich trin fel y dylai, gallwch gwyno i Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru. Bydd yr ombwdsmon yn ymchwilio i’ch cwyn ac, os yw’n cytuno ag ef, gall argymell bod y cyngor yn ymddiheuro ac yn newid ei weithdrefnau i osgoi problemau tebyg yn y dyfodol.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 12, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
