Os ydych yn ddigartref a’ch bod yn gwneud cais i’r adran tai cyngor am gymorth, efallai y bydd yn eich cyfeirio at eich adran gwasanaethau cymdeithasol lleol.
Pryd ddylai’r cyngor gynnwys y gwasanaethau cymdeithasol?
Efallai y bydd yr adran tai cyngor yn eich anfon at y gwasanaethau cymdeithasol oherwydd eu bod wedi penderfynu na allant eich helpu, neu oherwydd eu bod yn meddwl y gall y gwasanaethau cymdeithasol ddarparu cymorth mwy priodol (er enghraifft, os ydych yn cael anhawster byw’n annibynnol).
Mae gan y gwasanaethau cymdeithasol ddyletswydd i hybu llesiant pobl sydd angen gofal a chymorth. Gallai hyn gynnwys pobl sydd:
- dan 18
- wedi gadael gofal (neu ar fin gwneud hynny)
- yn gyfrifol am blant dibynnol
- yn anabl, yn sâl neu’n oedrannus
- gofalu am bobl anabl, sâl neu oedrannus.
Dylai fod gan bob cyngor weithdrefnau penodol ar gyfer cyfeirio pobl rhwng tai a gwasanaethau cymdeithasol. Dylai hyn atal pobl rhag cael eu trosglwyddo rhwng tai a gwasanaethau cymdeithasol heb i’r naill adran na’r llall gymryd cyfrifoldeb. Fodd bynnag, mae’n digwydd weithiau bod pobl yn cael eu trosglwyddo rhwng adrannau. Os bydd hyn yn digwydd i chi, mynnwch help.
I gael rhagor o wybodaeth am y math o help y gall gwasanaethau cymdeithasol ei roi, cliciwch yma.
Beth os na fydd y gwasanaethau cymdeithasol yn helpu chwaith?
Os yw’r cyngor wedi eich trosglwyddo i’r gwasanaethau cymdeithasol, ond ni all y gwasanaethau cymdeithasol eich helpu yn y ffordd sydd ei hangen arnoch, mynnwch help. Efallai y byddwch yn gallu herio gwasanaethau cymdeithasol drwy wneud cwyn, neu, mewn achosion eithafol, cymryd camau cyfreithiol. Gall y gyfraith ynghylch yr help y mae’n rhaid i’r gwasanaethau cymdeithasol ei ddarparu fod yn gymhleth iawn, felly mae cael cyngor yn hanfodol os ydych yn y sefyllfa hon.
Ble gallaf gael help?
Os ydych wedi gwneud cais i adran tai’r cyngor am help a’u bod wedi dweud wrthych na allant helpu ond y gallai’r gwasanaethau cymdeithasol helpu, mynnwch help ar unwaith. Gall cynghorydd roi gwybod i chi am eich hawliau i gael cymorth gan y gwasanaethau cymdeithasol a pha fath o help y gallent ei gynnig. Dylai cynghorydd hefyd allu ymchwilio i’r rhesymau pam mae’r cyngor wedi dod i’r penderfyniad hwnnw, ac efallai y bydd yn gallu cyflwyno dadleuon i’r cyngor ar eich rhan.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 16, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
