Os yw’ch benthyciwr wedi cychwyn achos llys i adfeddiannu’ch cartref, efallai y byddwch chi’n dal i allu cadw’ch cartref os gallwch chi ddangos i’r llys fod gennych chi amddiffyniad cyfreithiol i’r troi allan.
Cofiwch: dylech chi gael cymorth gan gynghorydd cyn gynted â phosibl os ydych chi’n wynebu achos llys.
Beth yw amddiffyniad?
Mae amddiffyniad yn rheswm cyfreithiol pam na ddylech chi gael eich troi allan. Efallai bod gennych chi amddiffyniad os:
- nad ydych chi’n cytuno eich bod chi’n ddyledus cymaint ag y mae’r benthyciwr yn ei ddweud
- eich bod chi wedi ad-dalu’r ôl-ddyledion cyn y gwrandawiad
- mae papurau’r llys yn anghywir neu’n anghyflawn
- na all y benthyciwr brofi pam y dylech chi gael eich troi allan
- gwnaethoch chi gymryd eich morgais neu fenthyciad wedi’i sicrhau yn seiliedig ar gyngor gwael.
Os nad ydych chi’n cytuno â swm yr ôl-ddyledion
Os nad ydych chi’n cytuno â faint mae’r benthyciwr yn dweud eich bod chi’n ddyledus, dylech chi wneud yn siŵr eich bod chi’n dweud wrth y llys.
Dangoswch brawf o’r taliadau rydych chi wedi’u gwneud, fel eich datganiadau banc neu slipiau talu i mewn. Dylai eich benthyciwr hefyd ddarparu manylion am daliadau y maent yn honni eich bod wedi’u methu.
Gall y barnwr ohirio’r achos a gosod dyddiad gwrandawiad newydd. Mae hyn yn rhoi amser i chi a’ch benthyciwr brofi swm yr ôl-ddyledion.
Os caiff eich achos ei ohirio, gallwch barhau i drafod gyda’ch benthyciwr a gwneud taliadau i leihau’r ôl-ddyledion cyn i’r achos ddod yn ôl i’r llys.
Os gallwch dalu’r ôl-ddyledion cyn y gwrandawiad llys
Dywedwch wrth y llys a yw eich amgylchiadau wedi gwella’n ddiweddar. Dangoswch unrhyw dystiolaeth o hyn i’r barnwr. Er enghraifft, os ydych chi wedi:
- dod o hyd i swydd newydd
- benthyca swm cyfan gan deulu neu ffrindiau
- etifeddu rhywfaint o arian
- rhoi’r gorau i redeg car neu gymryd lletywr i wella’ch cyllid
Os yw’r holl ôl-ddyledion wedi’u clirio erbyn amser y gwrandawiad llys, bydd yr achos yn cael ei ddiystyru. Fodd bynnag, bydd yn rhaid i chi dalu costau cyfreithiol y benthyciwr o hyd am ddod â’r achos i’r llys. Bydd y rhain yn cael eu hychwanegu at eich benthyciad.
Os ydych chi’n credu bod papurau’r llys yn anghywir
Os nad yw’r benthyciwr yn cwblhau manylion yr hawliad yn gywir, efallai na fydd y barnwr yn caniatáu iddynt gyflwyno unrhyw wybodaeth newydd yn y gwrandawiad. Mewn rhai amgylchiadau, gellir gwrthod yr hawliad a bydd yn rhaid i’r benthyciwr wneud cais arall i’r llys i’ch troi allan. Ni ddylech orfod talu eu costau cyfreithiol.
Os na all eich benthyciwr brofi’r hawliad
Os na all yr hawlydd brofi’r rheswm pam eu bod am eich troi allan, bydd y llys yn gwrthod eu hawliad am feddiant. Ni ddylech orfod talu costau cyfreithiol yr hawlydd.
Os cawsoch gyngor gwael
Gelwir yr amddiffyniad hwn yn ‘ddylanwad gormodol a chamliwio’. Dim ond mewn amgylchiadau arbennig y gellir ei ddefnyddio. Mae’n ymwneud â’r ffordd y rhoddwyd y benthyciad i chi neu’r cyngor a roddwyd i chi pan gymerwyd y benthyciad. Er enghraifft, efallai eich bod wedi cael cyngor gwael a, phe baech wedi cael cyngor cywir, ni fyddech wedi cymryd y benthyciad.
Os gellir profi dylanwad gormodol a chamliwio, gellir gwrthod yr achos. Mae hwn yn faes cymhleth o’r gyfraith, felly ceisiwch gymorth os ydych chi’n credu y gallai fod yn berthnasol i chi.
Oes gen i amddiffyniad arall?
Gall y llys benderfynu gohirio achos neu ohirio troi allan os:
- oes gennych hawliad budd-dal heb ei dalu a fydd yn clirio neu’n lleihau’r ôl-ddyledion yn sylweddol
- rydych chi’n gwerthu eich cartref a bydd yr elw o’r gwerthiant yn clirio’r ôl-ddyledion, ond mae angen mwy o amser arnoch i gwblhau’r gwerthiant
- rydych chi’n trefnu i glirio’r ôl-ddyledion yn fuan
- rydych chi’n cael anhawster dod o hyd i rywle arall i fyw
- gallwch chi brofi y bydd gennych chi ddigon o arian i glirio neu leihau’r ôl-ddyledion yn sylweddol yn y dyfodol agos.
Sut ydw i’n dweud wrth y llys fy mod i’n credu bod gen i amddiffyniad?
Os ydych chi’n credu bod gennych chi amddiffyniad, dylech chi ddweud hynny pan fyddwch chi’n dychwelyd eich ffurflen amddiffyn ar ôl i chi dderbyn y ffurflen hawlio gan y llys sirol. Ceisiwch gymorth os oes angen help arnoch i lenwi’r ffurflen amddiffyn. Mae’n bwysig rhoi cymaint o wybodaeth ag y gallwch am eich amddiffyniad. Os na wnewch chi, gall y barnwr benderfynu peidio â chaniatáu i chi roi unrhyw wybodaeth newydd yn y gwrandawiad.
Dylech hefyd wneud yn siŵr eich bod chi’n mynd i’ch gwrandawiad llys. Mae gennych chi fwy o siawns o gadw’ch cartref os byddwch chi’n mynychu.
Ewch â rhywun gyda chi os nad ydych chi’n teimlo y gallwch chi fynd ar eich pen eich hun.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Tachwedd 2, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
