Os bydd y cyngor yn adolygu ei benderfyniad am eich cais digartrefedd ac rydych yn dal yn anfodlon ar y penderfyniad, efallai y gallwch apelio i’r llys sirol. Mae’n bosibl y gallwch gael llety gan y cyngor nes bod yr apêl wedi’i chwblhau.
Mae’n debyg y bydd angen cyngor a chymorth arnoch gyda’r apêl. Cysylltwch â Shelter Cymru os ydych yn ystyried apêl.
Pa benderfyniadau y gellir apelio yn eu cylch?
Dim ond os gallwch ddangos bod y cyngor wedi dod i benderfyniad sy’n gyfreithiol anghywir y gallwch apelio i’r llys sirol. Mae hyn yn cynnwys penderfyniadau am:
- a ydych yn gymwys i gael cymorth;
- pa gymorth y mae’r cyngor yn mynd i’w roi i chi, neu ddim yn mynd i’w roi;
- a yw’r cyngor yn mynd i’ch anfon i ardal arall oherwydd nad oes gennych gysylltiad lleol;
- a yw’r cyngor yn mynd i ddod â’r cymorth sy’n cael ei roi i chi i ben (a elwir weithiau yn benderfyniad i ‘derfynu dyletswydd’);
- a yw’r llety a gynigir i chi yn addas.
I fod yn gyfreithiol anghywir mae angen i chi allu profi bod y cyngor wedi gwneud rhywbeth cyfreithiol anghywir pan wnaethant eu penderfyniad, er enghraifft, ni wnaethant ddilyn y weithdrefn gywir neu ni wnaethant ystyried darn o wybodaeth a ddarparwyd gennych. Nid yw’n ddigon dweud nad ydych yn cytuno â’r penderfyniad.
Gallwch hefyd apelio i’r llys sirol os nad ydych wedi derbyn penderfyniad adolygiad a bod 8 wythnos wedi mynd heibio ers i chi ofyn am adolygiad.
Pryd y gallaf apelio?
Mae’n rhaid cychwyn apeliadau llys sirol o fewn 21 diwrnod i chi gael gwybod am benderfyniad yr adolygiad. Mae’r 21 diwrnod yn dechrau o’r diwrnod y byddwch yn derbyn y llythyr, nid y dyddiad sydd wedi’i argraffu ar y llythyr.
Mewn rhai amgylchiadau, mae’n bosibl dechrau apêl ar ôl i’r terfyn amser o 21 diwrnod fynd heibio, ond mae hyn yn anarferol. Fel arfer dim ond os oes gennych reswm da iawn dros beidio â gwneud cais yn gynt y caniateir hyn. Gallai hyn fod oherwydd eich bod wedi bod yn ddifrifol wael neu na chawsoch lythyr penderfyniad y cyngor. Mynnwch help ar unwaith os oes angen i chi wneud apêl hwyr.
Os oes 8 wythnos wedi mynd heibio ers i chi ofyn am adolygiad ac nad ydych wedi derbyn unrhyw benderfyniad adolygiad gan y cyngor, gallwch apelio i’r llys sirol i geisio gorfodi penderfyniad. Rhaid i’r apêl hon gael ei chyflwyno o fewn 21 diwrnod i’r dyddiad y dylech fod wedi cael penderfyniad yr adolygiad. Os yw hyn yn berthnasol i chi, mynnwch help brys.
A fydd angen help arnaf?
Gall apeliadau yn y llys sirol fod yn gymhleth iawn, felly dylech gael cyngor annibynnol cyn cymryd unrhyw gamau. Pan fyddwch yn derbyn cadarnhad ysgrifenedig o benderfyniad yr adolygiad, mynnwch help gan gynghorydd Shelter Cymru, a all:
- gwirio a oedd penderfyniad y cyngor yn gyfreithiol gywir
- gwirio a oes gennych achos da dros apelio
- gwirio a ydych yn gymwys i gael cymorth gyda chostau cyfreithiol gan yr Asiantaeth Cymorth Cyfreithiol
- os yw’n briodol, eich cyfeirio at dîm cyfreithiol Shelter Cymru.
A fydd y cyngor yn gartref i mi yn ystod yr apêl?
Os oes angen llety arnoch tan ddyddiad yr apêl, gofynnwch i’r cyngor ei ddarparu. Efallai y bydd y cyngor yn fodlon darparu llety hyd yn oed os nad ydynt wedi gwneud hynny cyn i chi ddechrau’r apêl.
Fodd bynnag, nid oes gan gynghorau gyfrifoldeb cyfreithiol i wneud hynny ac mewn ardaloedd lle nad oes llawer o dai ar gael, bydd llawer o gynghorau yn gwrthod. Os ydych chi yn y sefyllfa hon, mynnwch help ar unwaith. Efallai y bydd cynghorydd yn gallu:
- perswadio’r cyngor y dylai ddarparu llety
- eich helpu i wneud apêl ar wahân i’r llys sirol os yw’r cyngor yn dal i wrthod rhoi cartref i chi tan yr apêl.
Gall y llys orchymyn y cyngor i ddarparu llety tan eich prif wrandawiad apêl os yw’n credu bod gennych achos cryf, y byddwch yn cael anhawster dod ag ef heb lety, ac y byddwch yn dioddef yn arbennig o wael os na ddarperir llety.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 16, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
