Mae partneriaethau sifil yn rhoi’r un hawliau a chyfrifoldebau i barau nad ydynt yn briod â phobl sy’n briod. Mae partneriaethau sifil ar gael i gyplau o’r un rhyw a chyplau o’r rhyw arall.
Gall ffurfio partneriaeth sifil effeithio ar eich hawl i fudd-daliadau. Cysylltwch ag asiantaeth gynghori leol, fel Cyngor ar Bopeth, os nad ydych yn siŵr pa fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt.
Gallwch ffurfio partneriaeth sifil gyda’ch partner os:
- nid yw’r naill na’r llall ohonoch eisoes yn briod nac mewn partneriaeth sifil arall
- mae’r ddau ohonoch dros 18 oed (os oeddech yn 16 neu’n 17 oed ac wedi cofrestru’ch partneriaeth sifil cyn 27 Chwefror 2023, mae’n dal yn ddilys).
- mae’r ddau ohonoch wedi byw yn yr un ardal yng Nghymru neu Loegr am o leiaf saith diwrnod
- nid ydych yn berthnasau gwaed agos
Rhannu gyda’ch partner
Gall partneriaethau sifil effeithio ar eich hawl i aros yn eich cartref os bydd eich perthynas yn chwalu. Mae gan bartneriaid sifil sy’n torri i fyny yr un hawliau â phobl briod sy’n torri i fyny. Edrychwch ar deuluoedd a pherthnasoedd am ragor o wybodaeth am eich hawliau os ydych yn gwahanu gyda phartner.
Aros yn y cartref os bydd eich partner yn marw
Os ydych yn rhentu gan landlord cymunedol a bod eich partner sifil yn marw a nhw yw unig ddeiliad y contract, mae’n debyg y byddwch yn gallu etifeddu’r contract (gelwir proses yn ‘olyniaeth’). Gallwch gael gwybodaeth am reolau olyniaeth yma.
Os ydych yn rhentu gan landlord preifat gallwch hefyd olynu i gontract meddiannaeth os bydd eich partner sifil yn marw a nhw yw unig ddeiliad y contract. Fodd bynnag, mae llai o sicrwydd hirdymor wrth rentu ar gontract safonol gan landlord preifat. Efallai y byddant yn penderfynu dod â’r contract i ben ac fel arfer nid oes angen iddynt roi rheswm i’r llys. Gweler ein tudalennau troi allan gan landlord preifat am ragor o wybodaeth.
Os nad ydych yn gwybod pa fath o gytundeb rhentu sydd gennych, edrychwch ar ein tudalennau cyngor ar rentu.
Ceisiwch gymorth os ydych yn y sefyllfa hon a bod eich landlord wedi rhoi gwybod i chi nad oes gennych hawl i olynu i’r contract, neu os ydych yn ceisio eich troi allan.
Trosglwyddo fy nghontract meddiannaeth yn ystod fy oes
Gelwir y broses hon yn ‘drosglwyddo i olynydd posibl’ ond yn aml cyfeirir ati fel ‘aseiniad’. Os oes gennych gontract diogel gellir ei drosglwyddo i rywun a fyddai â hawl i etifeddu (neu ‘lwyddiannu’) i’r contract pe bai unig ddeiliad contract neu gyd-ddeiliad contract yn marw. Mae gan bartner sifil yr hawl i olynu i gontract meddiannaeth, oni bai bod y rheolau olynu yn ei atal am reswm arall. Mae hyn hefyd yn berthnasol i barau priod ac i rywun sy’n byw gyda deiliad y contract fel pe baent yn briod neu mewn partneriaeth sifil.
Gallwch gael gwybodaeth am reolau olyniaeth yma.
Beth am fy mudd-daliadau?
Asesir partneriaid sifil yn yr un modd â pharau priod. Os ydych yn hawlio fel person sengl ar hyn o bryd efallai y bydd yn rhaid i chi ffeilio hawliad newydd fel cwpl. Cysylltwch â’ch asiantaeth budd-daliadau leol am ragor o wybodaeth os ydych chi’n ansicr.
Budd-dal tai/budd-dal treth y cyngor
Os ydych yn byw fel cwpl o’r un rhyw, mae’n bosibl yr effeithir ar eich budd-dal tai, hyd yn oed os nad ydych wedi ffurfio partneriaeth sifil. Dim ond un person all wneud cais am fudd-dal tai a bydd adnoddau’r llall yn cael eu hystyried wrth weithio allan eich budd-dal tai.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Medi 18, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
