Dysgwch beth sy’n digwydd mewn gwrandawiad llys os yw’ch benthyciwr eisiau adfeddiannu’ch cartref.
Dylech chi bob amser fynd i unrhyw wrandawiad llys a cheisio cael cyngor cyn i chi fynd. Os nad yw hyn yn bosibl, mae gan rai llysoedd gynghorwyr dyletswydd a all eich helpu ar y diwrnod.
Ble mae gwrandawiadau meddiant yn cael eu cynnal?
Fel arfer, cynhelir gwrandawiadau meddiant morgais yn eich llys sirol lleol. Bydd y papurau a gewch gan y llys yn dweud y cyfeiriad wrthych.
Fel arfer, cynhelir y gwrandawiad mewn ystafell o’r enw siambrau. Gallai hyn fod yn ystafell breifat y barnwr neu’n ystafell llys.
Defnyddiwch chwiliwr Llys Gov.uk i ddod o hyd i fanylion eich llys lleol.
Pam y dylech chi fynd
Mewn gwrandawiad adfeddiannu llys, mae barnwr yn penderfynu a all eich benthyciwr morgais adfeddiannu’ch cartref.
Mae gennych chi fwy o siawns o gadw’ch cartref os ewch chi i’r gwrandawiad llys.
Gallwch chi esbonio’ch sefyllfa i’r barnwr. Os oes gennych chi gynghorydd, efallai y byddan nhw’n gallu siarad ar eich rhan.
Mae cael eich dwyn i lys sirol yn wahanol i fynd i lys troseddol. Ni allwch gael eich anfon i’r carchar.
Beth sy’n digwydd pan fyddwch chi’n cyrraedd y llys
Cyrhaeddwch y llys cyn amser eich gwrandawiad. Os byddwch chi’n cyrraedd yn hwyr, efallai y bydd y llys eisoes wedi gwneud gorchymyn i adfeddiannu eich cartref.
Pan fyddwch chi’n cyrraedd:
- dywedwch wrth staff y llys eich bod chi yno
- gofynnwch i weld y cynghorydd dyletswydd os nad oes gennych chi gynghorydd na chynrychiolydd i siarad ar eich rhan
- darganfyddwch pa ystafell mae eich gwrandawiad yn digwydd.
Byddwch yn barod i aros. Fel arfer mae achosion eraill yn cael eu clywed.
Cynghorwyr dyletswydd y llys
Mae gan lawer o lysoedd gynghorydd dyletswydd neu gyfreithiwr a allai allu rhoi cyngor munud olaf i chi. Gelwir y gwasanaeth hwn yn gynllun dyletswydd y llys.
Gofynnwch i staff y llys pan fyddwch chi’n cyrraedd a oes cynllun dyletswydd y llys. Mae’r cynllun yn rhad ac am ddim (mae’n cael ei ariannu gan yr Asiantaeth Cymorth Cyfreithiol) a gall y cynghorwyr fod o Shelter Cymru, ond nid bob amser.
Gall cynghorydd dyletswydd:
- rhoi cyngor munud olaf i chi
- ceisiwch negodi cytundeb gyda chynrychiolydd eich benthyciwr
- siarad ar eich rhan yn y llys.
Cyrhaeddwch y llys yn gynnar os ydych chi eisiau siarad â chynghorydd dyletswydd. Cymerwch unrhyw ddogfennau a llythyrau perthnasol gyda chi.
Ni allwch ddibynnu ar gael cymorth ar ddiwrnod eich gwrandawiad gan nad oes cynghorydd ar ddyletswydd bob amser. Mae’n well os gallwch baratoi ar gyfer eich gwrandawiad llys.
Pwy sy’n cael mynd i mewn i’r gwrandawiad llys?
Mae barnwr rhanbarth yn gwrando ar eich achos. Bydd cyfreithiwr neu gynrychiolydd o’ch benthyciwr yno.
Os oes gennych gynghorydd nad yw’n gyfreithiwr, gallant siarad ar eich rhan os ydynt yn rhan o gynllun dyletswydd y llys. Os nad yw eich cynghorydd yn rhan o gynllun dyletswydd, rhaid iddynt ofyn i’r barnwr am ganiatâd i siarad ar eich rhan.
Fel arfer gallwch fynd â ffrind neu aelod o’r teulu gyda chi i’r llys i’ch helpu os nad oes gennych gynghorydd na chyfreithiwr. Gofynnwch am ganiatâd y barnwr os ydych chi eisiau i’ch ffrind siarad ar eich rhan.
Ni chaniateir i’r cyhoedd ddod i mewn.
Sut mae’r llys yn gwneud penderfyniad
Mae cyfreithiwr eich benthyciwr yn egluro pa orchymyn y mae’r benthyciwr eisiau i’r llys ei wneud.
Gallwch chi neu’ch cynghorydd ofyn cwestiynau i’r benthyciwr neu eu cyfreithiwr.
Rydych chi neu’ch cynghorydd yn dweud wrth y llys eich dadleuon yn erbyn adfeddiannu (amddiffynfeydd).
Gall y barnwr ofyn cwestiynau i chi neu i gyfreithiwr eich benthyciwr.
Mae’r barnwr yn gwneud penderfyniad yn seiliedig ar yr hyn y mae’r gyfraith yn ei ddweud ac ar dystiolaeth gennych chi a’ch benthyciwr.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Tachwedd 2, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
