Pan fyddwch yn gwneud cais digartrefedd, bydd y cyngor am wirio gwybodaeth benodol fel y gallant wneud penderfyniadau ynghylch pa help i’w roi i chi.
Lawrlwythwch ein Digartref – Beth alla i ei wneud? taflen ffeithiau.
DIWEDDARIAD GAZA
Mewn ymateb i’r achosion o drais yn Israel a ddechreuodd 7 Hydref 2023, bu newid pwysig yn y gyfraith.
Mae’r newid hwn yn helpu rhai grwpiau o bobl sy’n ffoi rhag trais i dderbyn cymorth tai.
Mae’r bobl ganlynol bellach yn gymwys i gael cymorth digartrefedd a thai landlordiaid cymunedol heb orfod bodloni amodau’r ‘prawf preswylio arferol’:
Pobl sy’n cyrraedd Cymru sy’n destun rheolaeth fewnfudo:
- a oedd yn byw yn Israel, y Lan Orllewinol, Llain Gaza, Dwyrain Jerwsalem, y Golan Heights neu Libanus yn union cyn 7 Hydref 2023 ac a adawodd mewn cysylltiad â’r ymosodiad ar 7 Hydref 2023 neu’r trais a waethygodd yn gyflym yn y rhanbarth yn dilyn yr ymosodiad;
- sydd wedi cael caniatâd i fod yn absennol yn unol â’r rheolau mewnfudo;
- nad yw eu caniatâd yn ddarostyngedig i amod sy’n ei gwneud yn ofynnol iddynt gynnal a lletya eu hunain, ac unrhyw berson sy’n ddibynnol arnynt, heb hawl i arian cyhoeddus, ac
- na chafodd ei wyliau ei roi o ganlyniad i ymrwymiad y byddai noddwr yn gyfrifol am gynhaliaeth a llety’r person.
Pobl nad ydynt yn destun rheolaeth fewnfudo:
- a oedd yn byw yn Israel, y Lan Orllewinol, Llain Gaza, Dwyrain Jerwsalem, y Golan Heights neu Libanus yn union cyn 7 Hydref 2023 ac a adawodd mewn cysylltiad â’r ymosodiad ar 7 Hydref 2023 neu’r trais a waethygodd yn gyflym yn y rhanbarth yn dilyn yr ymosodiad.
- Os ydych chi wedi cyrraedd o Israel, y Lan Orllewinol, Llain Gaza, Dwyrain Jerwsalem, Golan Heights neu Libanus rhywle arall yn y Deyrnas Unedig, gwiriwch Shelter England, Shelter Scotland, neu Housing Advice Northern Ireland am ddiweddariadau.
Pa wybodaeth fydd y cyngor yn ei wirio?
Bydd y cyngor eisiau gwybod:
- yr amgylchiadau sydd wedi achosi i chi ddod yn ddigartref neu o dan fygythiad o ddigartrefedd
- eich anghenion tai, ac anghenion unrhyw berson sy’n byw gyda chi
- a oes angen cymorth arnoch chi, neu unrhyw berson sy’n byw gyda chi
- beth rydych am ei gyflawni o wneud y cais.
Dylai’r swyddog ganiatáu i chi esbonio’ch sefyllfa a chaniatáu i chi deimlo y gallwch drafod eich holl opsiynau a phryderon.
Bydd y cyngor yn edrych ar y wybodaeth a roddwch ac unrhyw ddogfennau y byddwch yn mynd â nhw gyda chi.
Efallai y bydd y cyngor hefyd yn cysylltu â phobl a sefydliadau sy’n gwybod am eich sefyllfa dai i ddarganfod mwy am eich amgylchiadau. Gallai hyn gynnwys eich landlord neu fenthyciwr morgais blaenorol a/neu unrhyw asiantaethau sydd wedi darparu cymorth i chi yn y gorffennol.
Os oes yna bobl nad ydych chi eisiau i’r cyngor gysylltu â nhw oherwydd, er enghraifft, rydych chi wedi bod yn profi trais neu fygythiadau, dylech chi ddweud hynny.
Pa benderfyniadau fydd y cyngor yn eu gwneud?
Ar wahanol gamau yn eich cais, efallai y bydd angen i’r cyngor benderfynu:
- p’un a ydych yn ddigartref neu dan fygythiad o ddigartrefedd
- a ydych yn gymwys i gael cymorth
- a ydych mewn angen blaenoriaethol
- a oes gennych chi gysylltiad lleol â’r ardal.
Efallai y bydd y cyngor hefyd yn penderfynu gwirio a ydych yn ddigartref yn fwriadol, er na fydd pob cyngor yn gwneud hyn. Os ydych yn ddigartref, yn gymwys ac mewn angen blaenoriaethol pan fyddwch yn gwneud cais, mae’n debyg y bydd yn rhaid i’r cyngor roi llety brys i chi hyd yn oed os ydynt yn ystyried a ydych yn ‘fwriadol’ ddigartref.
Mae gan bob un o’r meini prawf isod ystyron cyfreithiol arbennig. I gael rhagor o wybodaeth am bob maen prawf a phryd y cânt eu hystyried, cliciwch ar y dolenni isod:
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 14, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
