Angen Blaenoriaethol

Pobl sy’n cael eu gwneud yn ddigartref oherwydd tân, llifogydd neu drychineb arall

Mae’n rhaid i’r cyngor dderbyn eich bod mewn angen blaenoriaethol os bu’n rhaid i chi adael eich cartref oherwydd unrhyw drychineb neu argyfwng megis tân neu lifogydd.

Pobl ifanc 16 neu 17 oed

Mae pob person ifanc 16 ac 17 oed yng Nghymru mewn angen blaenoriaethol yn awtomatig. Ar yr amod eich bod yn 16 neu’n 17 ar y dyddiad y byddwch yn gwneud cais i’r cyngor am gymorth, byddwch yn parhau i fod mewn angen blaenoriaethol hyd yn oed os byddwch yn troi’n 18 erbyn i’r cyngor wneud eu penderfyniad.

Efallai y bydd yr adran dai am wirio a allech chi fynd yn ôl adref i fyw gyda’ch rhieni neu ofalwyr. Ni allant eich gorfodi i fynd yn ôl, yn enwedig os yw eich rhieni neu ofalwyr wedi bod yn dreisgar neu’n sarhaus yn y gorffennol. Os nad ydych am i’r cyngor gysylltu â’ch rhieni neu ofalwyr gallwch ofyn iddynt beidio â gwneud hynny.

Mae’n debyg y bydd yr adran dai yn cysylltu â’r adran gwasanaethau cymdeithasol i wneud yn siŵr bod eich holl anghenion yn cael eu diwallu wrth benderfynu pa gymorth i’w roi i chi. Os bydd hyn yn digwydd, dylai’r adran dai ddarparu llety brys i chi yn y cyfamser.

Gweler y tudalennau cyngor i bobl ifanc am ragor o wybodaeth a chyngor.

Pobl 18-20 oed sydd mewn perygl arbennig

Mae angen blaenoriaethol ar bobl ifanc 18-20 oed sydd mewn perygl o gamfanteisio rhywiol neu ariannol.

Gallai hyn fod yn berthnasol os:

• rydych mewn perygl o gam-drin rhywiol neu buteindra;
• os oes gennych chi anawsterau dysgu;
• rydych yn cael eich rheoli’n afresymol gan rywun, yn ariannol neu fel arall;
• mae eich incwm yn llawer llai na’ch gwariant ac rydych yn agored i niwed oherwydd nad oes gennych unrhyw arian arall.

Enghreifftiau yn unig yw’r rhain ac efallai eich bod mewn angen blaenoriaethol o dan y categori hwn am resymau eraill. Os ydych yn teimlo eich bod mewn perygl, gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth y cyngor fel y gallant eich helpu.

Ar yr amod eich bod yn 18 oed neu’n hŷn ond o dan 21 oed ar y dyddiad y byddwch yn gwneud cais i’r cyngor am gymorth, byddwch yn parhau i fod ag angen blaenoriaethol o dan y categori hwn, hyd yn oed os byddwch yn troi’n 21 erbyn i’r cyngor wneud eu penderfyniad.

Dioddefwyr cam-drin domestig

Dylech gael eich ystyried yn angen blaenoriaethol os ydych wedi dioddef cam-drin domestig neu y byddech mewn perygl o gam-drin domestig pe baech yn dychwelyd adref.

Cam-drin domestig yw pan fydd rhywun agos atoch (fel arfer eich priod, partner, partner sifil neu berthynas arall) yn ymddwyn tuag atoch mewn ffordd sy’n achosi niwed corfforol, meddyliol neu emosiynol. Nid oes angen iddo fod yn drais corfforol o reidrwydd ac mae’n cynnwys cam-drin rhywiol ac ymddygiad bygythiol neu fygythiol.

Gweler ein tudalen ar Gam-drin Domestig a Digartrefedd am ragor o wybodaeth a chyngor.

Cysylltwch â Llinell Gymorth Byw Heb Ofn 24 awr rhad ac am ddim 0808 8010 800 os oes angen help arnoch nawr.

Personél y lluoedd arfog

Os oeddech yn arfer gwasanaethu yn y Lluoedd Arfog arferol, ac wedi bod yn ddigartref ers gadael y lluoedd hynny, mae gennych angen blaenoriaethol. Mae bod yn ddigartref yn golygu peidio â chael llety parhaol addas ac ni ddylai fod gwahaniaeth pa mor bell yn ôl y cawsoch eich rhyddhau, cyn belled â’ch bod wedi bod yn ddigartref ers hynny.

Os ydych wedi bod mewn llety sefydlog ers rhyddhau, ond bellach wedi dod yn ddigartref, ni fydd gennych angen blaenoriaethol awtomatig. Fodd bynnag, dylai’r cyngor barhau i ystyried a ydych yn agored i niwed oherwydd rhyw reswm arbennig (gweler isod), a allai gynnwys eich hanes yn y lluoedd arfog.

Mae Llywodraeth Cymru wedi llunio Llwybr Tai Cenedlaethol ar gyfer Cyn Bersonél y Lluoedd Arfog sy’n cynnwys cyngor a chymorth tai i chi a’ch teulu os oeddech yn y Lluoedd Arfog.

Yn agored i niwed o ganlyniad i amser yn y carchar

Os ydych wedi treulio amser yn y ddalfa neu yn y ddalfa a bod y cyngor yn ystyried eich bod yn agored i niwed o ganlyniad i’r cyfnod hwnnw yn y carchar, yna byddwch mewn angen blaenoriaethol ar yr amod bod gennych gysylltiad lleol â’r ardal.

Mae’n bosibl bod yr amser yn y carchar wedi’i dreulio ar remand neu ar ôl bwrw dedfryd, a gallai fod wedi bod ar unrhyw adeg yn eich bywyd.

Wrth benderfynu a ydych yn agored i niwed o ganlyniad i’r amser yr ydych wedi’i dreulio yn y carchar, dylai’r cyngor ystyried:

• hyd yr amser y buoch yn y carchar;
• unrhyw drawma neu anawsterau a gawsoch tra yn y carchar;
• pa mor hir yn ôl y cawsoch eich rhyddhau o’r carchar;
• a ydych wedi llwyddo i ddod o hyd i lety a’i gadw ers gadael y carchar;
• a ydych wedi cael unrhyw gymorth, goruchwyliaeth neu ofal ers gadael y carchar.

I fod ag angen blaenoriaethol, rhaid i’r cyngor fod yn fodlon, o ganlyniad uniongyrchol i’ch amser yn y carchar, eich bod yn llai abl i ofalu amdanoch eich hun pe baech yn dod yn ddigartref ar y stryd na pherson cyffredin a allai ddod yn ddigartref.

Pobl 18-20 oed sydd wedi treulio amser mewn gofal

Mae unrhyw un rhwng 18 a 20 oed, sydd wedi bod mewn gofal ar unrhyw adeg pan oedd yn blentyn, mewn angen blaenoriaethol. Nid oes angen eich bod newydd adael gofal ac ar yr amod eich bod wedi treulio o leiaf un noson mewn gofal yn ystod eich plentyndod byddwch mewn angen blaenoriaethol.

Mae bod mewn gofal yn cynnwys derbyn gofal gan y gwasanaethau cymdeithasol, gan fudiad gwirfoddol, mewn cartref plant preifat, yn cael ei letya gan y GIG neu’n cael ei faethu’n breifat.

Ar yr amod eich bod yn 18 oed neu’n hŷn ond o dan 21 oed ar y dyddiad y byddwch yn gwneud cais i’r cyngor am gymorth, byddwch yn parhau i fod ag angen blaenoriaethol o dan y categori hwn, hyd yn oed os byddwch yn troi’n 21 erbyn i’r cyngor wneud eu penderfyniad.

Hyd yn oed os ydych dros 21 oed pan fyddwch yn gwneud cais i’r cyngor efallai y byddwch yn dal mewn angen blaenoriaethol os yw’r cyngor yn meddwl eich bod yn agored i niwed o ganlyniad i ryw reswm arbennig (gweler isod), yn enwedig os ydych wedi bod mewn gofal ac nad oes gennych unrhyw le. arall i fynd am gefnogaeth.

Os ydych yn gadael gofal, mae gan y gwasanaethau cymdeithasol hefyd ddyletswydd i’ch helpu hyd nes y byddwch yn 21 oed, neu, os ydych mewn addysg bellach barhaus, tan eich bod yn 24.

Os oes gennych hawl i help gan yr adrannau tai a gwasanaethau cymdeithasol, dylent weithio gyda’i gilydd i ddarparu pa bynnag help sydd ei angen arnoch. Er enghraifft, gall y gwasanaethau cymdeithasol ofyn i’r adran dai roi cartref i chi. Ni chaniateir iddynt ddweud wrthych na allant eich helpu a’ch anfon i’r adran arall. Os bydd hyn yn digwydd, mynnwch help ar unwaith.

Yn agored i niwed o ganlyniad i ryw reswm arbennig

Dylai’r cyngor benderfynu eich bod mewn angen blaenoriaethol os ydych yn agored i niwed o ganlyniad i ryw reswm arbennig. Wrth benderfynu a ydych yn agored i niwed, dylai’r cyngor edrych ar holl ffeithiau eich achos ac ystyried a fyddai eich amgylchiadau a’ch anghenion personol yn ei gwneud yn fwy anodd i chi ymdopi pe baech yn ddigartref ar y stryd nag unrhyw berson cyffredin arall a allai ddod yn ddigartref.

Efallai y bydd yn penderfynu eich bod yn agored i niwed oherwydd:

• rydych yn berson hŷn
• os oes gennych anabledd corfforol neu ddysgu neu broblemau iechyd meddwl
• neu os oes rheswm arbennig arall pam eich bod yn agored i niwed.

Gall rheswm arbennig arall fod:

• rydych yn berson ifanc ac yn agored i niwed oherwydd nad ydych yn cael cymorth gan deulu neu ffrindiau, wedi cysgu ar y strydoedd yn y gorffennol neu’n cael problemau gyda chyffuriau neu alcohol
• rydych wedi dioddef trais neu gamdriniaeth a byddech mewn perygl o drais neu gamdriniaeth bellach pe baech yn dychwelyd adref
• rydych mewn perygl o gael eich aflonyddu neu eich cam-drin oherwydd eich rhyw, hil, crefydd, tarddiad cenedlaethol, neu gyfeiriadedd rhywiol
• rydych chi wedi bod yn cysgu allan.

Nid yw’r ffaith eich bod yn perthyn i un o’r categorïau hyn yn golygu’n awtomatig y bydd y cyngor yn eich ystyried yn angen blaenoriaethol. Er enghraifft, efallai bod gennych salwch ond efallai na fydd y cyngor yn ystyried eich bod yn agored i niwed os gellir ei reoli gan feddyginiaeth, neu, efallai eich bod dros 60 oed ond nad ydych yn cael eich ystyried yn agored i niwed os ydych mewn iechyd da. Dylai’r cyngor ystyried pob achos ar ei ffeithiau ei hun ac ni chaniateir iddo gael polisïau sy’n rhagdybio bod math penodol o berson yn agored i niwed, neu nad yw’n agored i niwed.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth y cyngor am unrhyw amgylchiadau personol sy’n ei gwneud hi’n anodd i chi ddelio â’ch sefyllfa dai. Os gallwch, ewch ag unrhyw wybodaeth feddygol neu lythyrau gan bobl sy’n rhoi gofal neu gymorth i chi gyda chi i’r cyngor. Efallai y bydd y cyngor yn gofyn i chi lofnodi ffurflen sy’n caniatáu i’r cyngor gysylltu â gweithwyr meddygol proffesiynol neu bobl eraill sy’n ymwneud â’ch gofal. Mewn rhai achosion efallai y bydd y cyngor yn cael barn gan weithiwr meddygol proffesiynol arall i’w helpu i wneud penderfyniad.

Pobl sy’n ddigartref ar y stryd

Dylai’r cyngor benderfynu eich bod mewn angen blaenoriaethol os ydych yn ddigartref ar y stryd. Dylai unrhyw un y gellir disgwyl yn rhesymol iddo fyw gyda chi hefyd gael ei gynnwys ar eich cais digartrefedd.

Mae bod yn ‘ddigartref ar y stryd’ yn golygu nad oes gennych unrhyw lety ar gael i chi y gallwch fyw ynddo.

Beth os bydd y cyngor yn penderfynu nad wyf mewn angen blaenoriaethol?

Os bydd y cyngor yn penderfynu nad oes gennych chi neu unrhyw un o’r bobl sydd wedi’u cynnwys yn eich cais angen blaenoriaethol, nid oes ganddo unrhyw ddyletswydd bellach i’ch helpu heblaw rhoi rhywfaint o wybodaeth a chyngor cyffredinol i chi. Os yw’r cyngor eisoes wedi darparu tŷ brys i chi tra’r oedd yn cynnal gwiriadau ac yn gwneud penderfyniad, yna gall ofyn i chi adael.

Os yw’r cyngor yn ystyried nad ydych yn angen blaenoriaethol mae’n rhaid iddo roi gwybod i chi yn ysgrifenedig. Rhaid i’r llythyr esbonio’r rhesymau pam mae’r cyngor wedi dod i’r penderfyniad hwnnw. Rhaid iddo hefyd eich hysbysu o’ch hawl i ofyn am adolygiad o’r penderfyniad o fewn 21 diwrnod. Os bydd hyn yn digwydd, dylech gael cymorth ar unwaith i weld a allwch herio penderfyniad y cyngor. Os na allwch wneud cais am adolygiad, neu os bydd eich adolygiad yn aflwyddiannus gall cynghorydd eich helpu i ystyried eich opsiynau tai eraill.