Os ydych chi’n berchennog tŷ, dim ond os yw’r llys yn gwneud gorchymyn yn dweud wrthych chi am adael y gallwch chi gael eich troi allan. Mae’r adran hon yn esbonio beth sy’n digwydd ar ôl i’ch benthyciwr wneud cais i’r llys i’ch troi allan.
Os ydych chi wedi cael llythyr gan y llys, ceisiwch gymorth gan Shelter Cymru. Mae’n bwysig cael cyngor cyn gynted â phosibl ynghylch yr hyn sy’n digwydd a’r hyn y gallwch chi ei wneud amdano. Gall cynghorydd esbonio beth fydd yn digwydd yn y llys. Gallant hefyd wirio a oes rheswm da pam na ddylech chi gael eich troi allan o’ch cartref (h.y. a oes gennych chi amddiffyniad) a pharhau i drafod gyda’ch benthyciwr.
Sut y byddaf yn cael gwybod am ddyddiad y llys?
Ar ôl i’r benthyciwr wneud cais i’r llys am feddiant o’ch eiddo, bydd y llys yn ysgrifennu atoch yn dweud wrthych pryd fydd y gwrandawiad llys ac yn anfon y ffurflen hawlio atoch. Dylech gael o leiaf 21 diwrnod o rybudd o ddyddiad y gwrandawiad, ond efallai y byddwch chi’n cael mwy o rybudd. Byddwch hefyd yn derbyn ‘manylion yr hawliad’, sy’n esbonio pam mae’r benthyciwr eisiau eich troi allan. Os ydych chi wedi cael llythyr gan y llys, dylech chi gael cymorth cyn gynted â phosibl.
Sut ddylwn i ymateb?
Bydd y llys hefyd yn anfon ‘ffurflen amddiffyn’ atoch chi. Mae hon i chi ddweud wrth y llys am:
- eich sefyllfa ariannol
- unrhyw gynigion i ad-dalu’r ôl-ddyledion
- unrhyw wybodaeth arall y credwch fod angen i’r barnwr ei gwybod, e.e. pam y gwnaethoch chi golli taliadau.
Mae’n bwysig eich bod chi’n dychwelyd y ffurflen amddiffyn i’r llys o fewn 14 diwrnod. Dyma’ch cyfle i ddweud wrth y llys am eich sefyllfa. Cadwch gopi ohoni. Gall cynghorydd eich helpu i lenwi’r ffurflen. Bydd y barnwr yn edrych ar fanylion yr hawliad a’r ffurflen amddiffyn cyn y gwrandawiad. Hyd yn oed os na fyddwch chi’n dychwelyd y ffurflen amddiffyn, mae’n bwysig eich bod chi’n mynychu’r gwrandawiad.
Beth sydd angen i mi ei wneud cyn y gwrandawiad?
Cyn y gwrandawiad mae angen i chi:
- gael cymorth neu weld cyfreithiwr. Mae gan rai llysoedd ddesgiau cymorth dyletswydd llys ar ddiwrnod y gwrandawiad ond ni ddylech ddibynnu ar un yn eich llys
- cwblhewch y ffurflen amddiffyn a gawsoch gan y llys
- parhewch i drafod gyda’ch benthyciwr. Os gallwch ddod i gytundeb cyn y gwrandawiad, efallai na fydd yr achos yn mynd yn ei flaen
- casglwch unrhyw ddogfennau perthnasol yr ydych chi’n meddwl y gallai’r barnwr fod eisiau eu gweld e.e. slipiau cyflog, datganiadau banc, tystiolaeth o unrhyw daliadau swm cyfan sy’n ddyledus i chi y gallech eu defnyddio i leihau neu glirio’r ôl-ddyledion
- paratowch ddadansoddiad manwl o incwm a gwariant eich cartref (defnyddiwch ein cynlluniwr cyllideb i’ch helpu)
- parhewch i wneud taliadau rheolaidd a cheisiwch leihau eich ôl-ddyledion
- darganfyddwch ble mae’r gwrandawiad llys yn digwydd
- paratowch nodiadau o’r hyn yr hoffech ei ddweud yn y gwrandawiad
- trefnwch i ffrind, cynghorydd neu gyfreithiwr ddod i’r gwrandawiad i’ch helpu.
Beth os oes angen mwy o amser arnaf?
Os ydych chi’n meddwl bod angen mwy o amser arnoch i baratoi ar gyfer y gwrandawiad, rhaid i chi barhau i fynychu’r gwrandawiad, ond gallwch ofyn i’r llys ohirio dyddiad y gwrandawiad. Gelwir hyn yn ohiriad. Bydd angen rheswm da ar y llys i gytuno i ohiriad.
Efallai y byddwch yn gallu gohirio’r gwrandawiad os:
- roeddech chi wedi bod yn sâl ac yn methu â pharatoi ar gyfer y llys
- roeddech chi ar wyliau pan gyrhaeddodd y ffurflen hawlio a dim ond ychydig ddyddiau o rybudd o’r gwrandawiad a gawsoch chi
- angen mwy o amser i gael cyngor cyfreithiol
- roeddech chi wedi cael newid mewn amgylchiadau a fydd yn gwella, neu hyd yn oed yn datrys, y sefyllfa.
Os ydych chi mewn ôl-ddyledion ac na allwch chi glirio’r ôl-ddyledion yn llawn, neu os na fydd eich benthyciwr yn derbyn cynnig i ad-dalu’r ôl-ddyledion mewn rhandaliadau, bydd y gwrandawiad llys yn mynd rhagddo. Gallwch barhau i drafod gyda’ch benthyciwr hyd at ddyddiad y gwrandawiad llys
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Tachwedd 2, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
