Os credwch fod penderfyniad y cyngor am eich cais digartrefedd yn anghywir, fel arfer gallwch ofyn i’r cyngor ei adolygu. Rhaid i chi ofyn am adolygiad o fewn 21 diwrnod. Rhaid i’r cyngor wedyn edrych ar y penderfyniad eto.
Mae bob amser yn well cael cyngor cyfreithiol brys os ydych am ofyn am adolygiad. Cysylltwch â Shelter Cymru am gymorth a chyngor.
Pa benderfyniadau y gellir eu hadolygu?
Gellir adolygu’r rhan fwyaf o benderfyniadau a wneir gan y cyngor mewn perthynas â chais digartrefedd. Mae hyn yn cynnwys:
- Unrhyw benderfyniad ynghylch a ydych yn gymwys i gael cymorth;
- Unrhyw benderfyniad ynghylch pa gymorth y mae’r cyngor yn mynd i’w roi i chi, neu beidio;
- Penderfyniad i’ch anfon at gyngor arall oherwydd nad oes gennych gysylltiad lleol;
- Penderfyniad i ddod â’r cymorth sy’n cael ei roi i chi i ben (a elwir weithiau yn llythyr ‘hysbysiad diwedd dyletswydd’);
Unrhyw benderfyniad ynghylch addasrwydd y llety a gynigir i chi.
Penderfyniadau am addasrwydd llety
Gallwch ofyn am adolygiad os nad ydych yn meddwl bod eiddo a gynigir i chi yn addas. Gallwch wneud hyn p’un a ydych wedi derbyn y cynnig ai peidio.
Dylech dderbyn y cynnig ond gofyn am adolygiad o fewn 21 diwrnod os yw’n anaddas. Mae hyn oherwydd:
- nid oes unrhyw sicrwydd y cynigir rhywbeth mwy addas i chi
- bydd gennych rywle i aros tra bydd y cyngor yn adolygu ei benderfyniad
- bydd gennych rywle i aros os bydd eich adolygiad yn aflwyddiannus.
I gael rhagor o gyngor am addasrwydd llety, cliciwch yma.
Hysbysiad o benderfyniadau diwedd dyletswydd
Gallwch ofyn am adolygiad o benderfyniad cyngor i ddod â’u dyletswydd i chi i ben.
Os yw’r cyngor yn gwneud y penderfyniad hwn oherwydd ei fod yn credu bod camau rhesymol wedi’u cymryd, dylai unrhyw adolygiad ystyried:
- a yw’r camau rhesymol a gymerwyd wedi ystyried eich anghenion
- adnoddau’r cyngor
- sut y cymerodd y cyngor y camau y cytunwyd arnynt
- llwyddiant tebygol y camau rhesymol
- rhesymoldeb eich disgwyliadau
- eich cydweithrediad a’ch gallu i gymryd y camau rhesymol.
Os bydd y swyddog adolygu’n penderfynu na chymerwyd camau rhesymol, bydd y ddyletswydd ‘help i sicrhau’ yn dechrau eto a bydd cyfnod newydd o 56 diwrnod yn rhedeg o’r dyddiad y rhoddir penderfyniad yr adolygiad i chi.
Sut gallaf ofyn am adolygiad?
Mae’n rhaid i chi ofyn am adolygiad o fewn 21 diwrnod o gael y llythyr penderfyniad ysgrifenedig. Mae’r 21 diwrnod yn dechrau o’r dyddiad y byddwch yn derbyn y llythyr, nid y dyddiad sydd wedi’i argraffu ar y llythyr. Mae bob amser yn syniad da cadw’r llythyr a’r amlen rhag ofn y bydd unrhyw anghydfod ynghylch pryd y cawsoch ef.
Gallwch chi, neu rywun sy’n gweithredu ar eich rhan, ofyn am adolygiad ar lafar neu’n ysgrifenedig. Os byddwch yn gofyn am adolygiad ar lafar, gofynnwch i’r cyngor gadarnhau’n ysgrifenedig eu bod wedi derbyn y cais gennych. Lle bo modd, mae’n well gofyn am adolygiad yn ysgrifenedig a chadw copi o’r llythyr.
Os ydych am ofyn am adolygiad ar ôl i 21 diwrnod fynd heibio, mynnwch gyngor ar unwaith. Mater i’r cyngor fydd penderfynu a ddylid derbyn cais hwyr, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn esbonio’r rhesymau pam na wnaethoch ofyn am yr adolygiad o fewn y 21 diwrnod.
Beth fydd yn digwydd yn ystod yr adolygiad?
Unwaith y bydd y cyngor yn derbyn cais am adolygiad, rhaid iddo, o fewn 5 diwrnod gwaith:
- ddweud wrthych am y weithdrefn a fydd yn cael ei dilyn yn yr adolygiad; a
- eich gwahodd chi, neu rywun sy’n gweithredu ar eich rhan, i roi rhagor o wybodaeth i gefnogi’r adolygiad. Dylent roi gwybod i chi y gellir rhoi’r wybodaeth hon yn ysgrifenedig neu ar lafar. Dyma’ch cyfle i roi mwy o wybodaeth i’r cyngor am eich sefyllfa a’r rhesymau pam eich bod yn anghytuno â’r penderfyniad. Os ydych am roi eich gwybodaeth ar lafar dylai’r cyngor ganiatáu i chi gael rhywun arall i’ch cynrychioli, fel cynghorydd tai.
Mae’n rhaid i’r adolygiad gael ei gynnal gan swyddog o’r cyngor nad oedd yn rhan o’r penderfyniad gwreiddiol.
Dylech hefyd gael dyddiad erbyn pryd y bydd penderfyniad ar eich adolygiad yn cael ei wneud. Mae hyn fel arfer 56 diwrnod (wyth wythnos) o’r dyddiad y gofynnoch am yr adolygiad.
Llythyrau ‘Meddwl i’
Efallai y bydd y cyngor yn ysgrifennu atoch i ddweud wrthych ei fod ‘o blaid’ gwneud penderfyniad negyddol yn eich erbyn h.y.: nad yw eich adolygiad yn debygol o fod yn llwyddiannus.
Dylai’r llythyr ddweud wrthych:
- y rhesymau pam eu bod yn meddwl na fydd yr adolygiad yn llwyddo, a
- y gallwch anfon mwy o wybodaeth i mewn, neu wneud sylwadau pellach ar lafar.
Dyma’ch cyfle i ofyn am gyfarfod wyneb yn wyneb os ydych chi eisiau un.
A fydd y cyngor yn gartref i mi yn ystod yr adolygiad?
Gall gymryd 8 wythnos neu weithiau mwy i adolygiad gael ei gynnal. Gofynnwch i’r cyngor am lety brys os oes ei angen arnoch yn ystod y cyfnod hwnnw – gallant ddarparu llety i chi er nad oes rhaid iddynt wneud hynny bob amser.
Os bydd y cyngor yn gwrthod rhoi llety brys i chi yn ystod yr adolygiad, mynnwch help ar unwaith. Gall cynghorydd eich helpu i drafod gyda’r cyngor. Os na fydd y cyngor yn darparu llety o hyd, efallai y gallwch herio’r penderfyniad yn y llys drwy adolygiad barnwrol. Fodd bynnag, gall hyn fod yn anodd a bydd angen cymorth arbenigol arnoch.
Sut byddaf yn cael gwybod am benderfyniad yr adolygiad?
Unwaith y bydd yr adolygiad wedi’i gwblhau, rhaid eich hysbysu’n ysgrifenedig o benderfyniad y cyngor. Rhaid anfon y llythyr atoch chi neu sicrhau ei fod ar gael yn swyddfeydd y cyngor i chi ei gasglu. Rhaid iddo egluro:
- pa benderfyniad y mae’r cyngor wedi’i wneud
- y rhesymau dros y penderfyniad, os yw’r penderfyniad yn anffafriol
- y gallwch apelio yn erbyn y penderfyniad i’r llys sirol os credwch fod y penderfyniad yn gyfreithiol anghywir, a bod gennych 21 diwrnod i wneud hynny.
Dylech gael help os na chewch lythyr penderfyniad o fewn wyth wythnos i’r dyddiad y gofynnoch i’r cyngor adolygu ei benderfyniad. Efallai y gallwch apelio i’r Llys Sirol i orfodi’r cyngor i wneud penderfyniad. Os ydych am wneud hyn, rhaid i chi wneud cais i’r llys o fewn 21 diwrnod i ddiwedd y cyfnod wyth wythnos.
Dylech hefyd gael help os credwch fod penderfyniad yr adolygiad yn anghywir.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Awst 27, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
