Os oes gennych gontract meddiannaeth gyda landlord cymunedol a bod angen ichi symud i gartref landlord cymunedol newydd oherwydd bod eich anghenion tai wedi newid, efallai y gallwch wneud cais i’r rhestr aros i gael eich trosglwyddo i eiddo mwy addas. Gelwir hyn yn ‘drosglwyddiad rhestr aros’.
Mae trosglwyddiad rhestr aros yn wahanol i drosglwyddiad rhwng deiliaid contract diogel, lle byddwch yn trefnu i gyfnewid eich cartref â deiliad contract diogel arall.
Sut i wneud cais am drosglwyddiad rhestr aros
Cysylltwch â’ch landlord cymunedol i wneud cais am drosglwyddiad rhestr aros. Gofynnir i chi lenwi ffurflen neu gofrestru ar-lein.
Dylai pob cyngor neu landlord cymunedol ddarparu gwybodaeth am ddim am sut i wneud cais am drosglwyddiad rhestr aros a sut mae’r cynllun hwn yn gweithio.
Gofynnir i chi am wybodaeth ynghylch pam mae angen i chi symud. Eglurwch yn fanwl unrhyw anghenion arbennig, anawsterau neu broblemau sydd gennych chi neu’ch teulu – er enghraifft cyflwr iechyd sy’n gwneud eich cartref presennol yn anaddas. Amgaewch gopïau o unrhyw dystiolaeth sydd gennych (fel ffotograffau, llythyrau gan eich meddyg ac ati)
Os caiff eich cais ei dderbyn ar y rhestr aros, fel arfer byddwch ar yr un rhestr aros â chartrefi eraill sy’n gwneud cais am dŷ landlord cymunedol. Cyfeirir at hyn yn aml fel y gofrestr tai. Mae lefel eich blaenoriaeth fel arfer yn cael ei hasesu yn yr un ffordd. Gallwch gael rhagor o wybodaeth ar ein tudalen cyngor cyffredinol am restrau aros landlordiaid cymunedol.
Bydd eich siawns o gael trosglwyddiad rhestr aros yn dibynnu ar:
- y rhesymau yr hoffech symud
- a oes gan eich landlord lety o’r maint cywir – mae cartrefi mwy fel arfer yn brin
- a oes angen cartref sydd wedi’i addasu arnoch chi – yn y sefyllfa hon efallai y bydd yn rhaid i chi aros yn hirach.
Pwy sy’n gymwys i drosglwyddo rhestr aros?
Dylech wirio gyda’ch cyngor neu landlord cymunedol i weld a allwch wneud cais am drosglwyddiad rhestr aros. Efallai y bydd rhai polisïau rhestri tai yn gofyn i chi gael contract diogel.
Mae’n debyg na allwch wneud cais am drosglwyddiad os ydych:
- bod gennych gontract safonol rhagarweiniol gyda landlord cymunedol (efallai y bydd yn rhaid i chi aros nes daw’r contract yn ddiogel)
- bod â chontract safonol ymddygiad gwaharddedig gyda landlord cymunedol
- rhentu fflat un ystafell neu ystafell hostel gan y cyngor
- os ydych yn byw mewn tŷ â chymorth neu gartref gofal
- rydych chi, neu unrhyw aelod o’ch cartref, wedi’ch cael yn euog o ymddygiad gwrthgymdeithasol. Gweler ein tudalen ar gymhwysedd ar gyfer tai landlordiaid cymunedol i gael rhagor o fanylion am yr hyn y gallai’r ymddygiad hwn ei gynnwys.
Mynnwch help os yw eich anghenion tai wedi newid a dywedwyd wrthych na allwch wneud cais am drosglwyddiad rhestr aros. Efallai y gall cynghorydd eich helpu i gael eich derbyn ar y rhestr aros. Efallai y gallwch wneud cais digartrefedd os nad yw bellach yn rhesymol i chi fyw yn eich cartref.
Blaenoriaeth ar gyfer trosglwyddo rhestr aros
Efallai y bydd gennych hawl i flaenoriaeth ar gyfer trosglwyddo rhestr aros os:
- rydych yn byw mewn amodau gwael iawn (er enghraifft, mae eich cartref mewn cyflwr gwael iawn neu heb gyfleusterau golchi/coginio sylfaenol)
- mae eich teulu wedi tyfu ac mae eich cartref bellach yn orlawn
- nid yw eich cartref presennol bellach yn addas ar gyfer eich anghenion oherwydd eich bod yn sâl neu fod gennych anabledd
- mae angen i chi symud i ardal benodol i osgoi caledi (er enghraifft, rydych chi’n dioddef o salwch iechyd meddwl ac mae angen i chi fod yn agos at bobl sy’n eich cefnogi).
Mewn rhai achosion, efallai y byddwch hefyd yn cael blaenoriaeth os:
- mae eich cartref bellach yn rhy fawr i’ch cartref, er enghraifft oherwydd bod eich plant wedi gadael cartref
- rydych yn tanfeddiannu eich cartref, ac ers cyflwyno’r dreth ystafell wely ni allwch fforddio’r rhent mwyach.
Dylid ymdrin â’ch cais am drosglwyddiad gan ddefnyddio’r un rheolau ag sy’n berthnasol i bobl eraill sy’n gwneud cais am gartref landlord cymunedol. Gweler ein tudalen ar Pwy sy’n cael blaenoriaeth? am fwy o fanylion.
Pa mor hir y bydd trosglwyddiad rhestr aros yn ei gymryd?
Gall trosglwyddiadau rhestrau aros gymryd amser hir. Nid oes sicrwydd y byddwch yn cael y cartref rydych ei eisiau. Mae prinder tai yn y rhan fwyaf o ardaloedd.
Er mwyn cyflymu’r broses, efallai y bydd angen i chi fod yn hyblyg ynglŷn â’r hyn rydych yn fodlon ei dderbyn.
Rhestr aros yn trosglwyddo i ardal wahanol
Efallai y gallwch drosglwyddo i gontract meddiannaeth mewn ardal arall, er enghraifft i fod yn agos at ysgol arbennig neu wasanaeth arall.
Os ydych wedi cael eich derbyn ar gyfer trosglwyddiad rhestr aros gan eich cyngor lleol, gofynnwch iddynt a allant gyflwyno eich cais i landlord cymunedol mewn ardal wahanol. Cyfeirir at hyn yn aml fel ‘enwebedig’. Weithiau mae gan gynghorau ‘gytundebau enwebu’ gyda landlordiaid cymunedol mewn ardaloedd gwahanol.
Gallai hefyd fod yn bosibl gwneud cais yn uniongyrchol i restr aros cyngor neu landlord cymunedol mewn ardal wahanol. Fodd bynnag, efallai y bydd rhai cynghorau yn rhoi llai o flaenoriaeth i chi os nad oes gennych gysylltiad lleol.
Gallwch fod ar y rhestr aros mewn gwahanol ardaloedd ar yr un pryd, ond os ydych yn ddigartref, dim ond un cyngor fydd yn delio â’ch cais digartrefedd.
Beth allaf ei wneud os byddaf yn anhapus â’r penderfyniad ynghylch fy nghais trosglwyddo?
Os ydych chi’n anhapus â phenderfyniad sydd wedi’i wneud am eich cais i drosglwyddo rhestr aros, efallai y gallwch chi ofyn i’r penderfyniad hwnnw gael ei adolygu.
Dylai ymgeiswyr trosglwyddo gael eu trin yn yr un modd â phobl sy’n gwneud cais am lety landlord cymunedol am y tro cyntaf, felly dylid rhoi’r un hawliau iddynt herio unrhyw benderfyniad. Edrychwch ar ein tudalen Herio penderfyniadau dyrannu i weld beth allwch chi ei wneud.
Os oes angen help arnoch i herio penderfyniad, gofynnwch am help gan Shelter Cymru cyn gynted â phosibl. Fel arfer mae’n rhaid i chi ofyn am unrhyw adolygiad o fewn 21 diwrnod o dderbyn y penderfyniad felly gwnewch yn siŵr nad ydych yn oedi.
Cyfnewid cartrefi â deiliad contract diogel arall
Efallai y bydd gennych well siawns o symud cartref os byddwch yn ystyried trosglwyddo gyda deiliad contract diogel arall gyda deiliad contract landlord cymunedol arall.
Mynnwch help gan Shelter Cymru os nad ydych yn siŵr a ydych am wneud cais am drosglwyddiad rhestr aros neu i gyfnewid cartref â deiliad contract diogel arall.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 23, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
