Efallai y byddwch chi’n gallu cael help gyda’ch arian os ydych chi mewn argyfwng. Edrychwch ar y gwahanol opsiynau isod a pheidiwch ag ofni gofyn am help.
Os ydych chi o dan 25 oed, edrychwch ar ein tudalennau Cymorth Brys gydag Arian yn ein porth i bobl ifanc.
Cronfa Cymorth Dewisol
Efallai y byddwch chi’n gallu cael help gan y Gronfa Cymorth Dewisol (DAF), sy’n darparu grantiau brys i bobl yng Nghymru fel dewis olaf. Gall y DAF gynnwys gwobrau ar gyfer rhai nwyddau gwyn trydanol, fel oergelloedd a phoptai, yn ogystal ag eitemau cartref fel gwelyau, dillad gwely, llenni ac eitemau cegin. Nid oes angen ad-dalu grantiau.
Mae 2 fath o grant gan y DAF:
Taliadau Cymorth Unigol (IAPs)
Mewn rhai sefyllfaoedd brys, gall IAPs helpu os ydych chi’n ceisio symud tŷ neu aros yn eich cartref presennol. Mae rhai amodau cymhwyso ac, i fod yn gymwys, rhaid i chi fod:
- â hawl i, ac yn derbyn, Cymhorthdal Incwm, Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm, elfen Credyd Gwarantedig Credyd Pensiwn, Credyd Cynhwysol, neu
- ar fin gadael sefydliad neu gartref gofal o fewn 3 mis, ac yn debygol o fod â hawl i dderbyn un o’r budd-daliadau uchod wrth adael.
Mae rhai sefyllfaoedd eraill lle efallai y byddwch yn gallu cael Cymorth Incwm, er enghraifft, os:
- rydych chi eisiau parhau i fyw yn y gymuned yn hytrach na gorfod mynd i sefydliad (ysbyty neu gartref gofal)
- rydych chi’n sefydlu cartref ar ôl ffordd o fyw ansefydlog
- mae angen i chi symud cartref yn gyflym oherwydd chwalfa perthynas neu drais domestig
- rydych chi’n mynd i ofalu am garcharor neu droseddwr ifanc sydd wedi’i ryddhau ar drwydded dros dro
Am ragor o wybodaeth am gymhwysedd ar gyfer Cymorth Incwm, gweler Llywodraeth Cymru.
Taliadau Cymorth Brys (EAPs)
Gall EAPs helpu i dalu treuliau o ganlyniad i argyfwng neu drychineb ac efallai y gallant helpu i dalu tuag at wresogi eich cartref rhag ofn tywydd eithafol. I gael EAP, rhaid i chi:
- fod mewn caledi ariannol eithafol, er enghraifft eich bod wedi colli eich swydd, wedi gwneud cais am fudd-daliadau ac yn aros am eich taliad cyntaf neu heb arian i brynu bwyd, nwy a thrydan
- bod mewn sefyllfa argyfwng ac angen cymorth ariannol ar unwaith
- byw yng Nghymru
- bod dros 16 oed
- heb unrhyw arian arall er enghraifft cynilion, ac ystyried pob benthyciwr cyfreithiol a chyfrifol arall fel undebau credyd
Mae’r EAP yn grant bach, tymor byr sydd ar gael i dalu am yr anghenion brys uniongyrchol a gellir ei ddyfarnu tuag at anghenion hanfodol fel bwyd, nwy, trydan, dillad hanfodol a theithio brys. Nid oes rhaid i chi fod yn derbyn unrhyw fudd-dal i fod yn gymwys, ond rhaid i chi ddangos eich bod wedi rhoi cynnig ar ffynonellau eraill o gyllid fforddiadwy cyn gwneud cais.
Am ragor o wybodaeth am gymhwysedd ar gyfer EAP, gweler Llywodraeth Cymru.
I wneud cais ar-lein, cliciwch yma. Gallwch hefyd wneud cais drwy ffonio 0800 859 5924 (9.30am – 4pm Llun-Gwener).
Ceisiwch gymorth os yw eich cais am DAF yn aflwyddiannus. Efallai y bydd cynghorydd yn gallu eu perswadio i gynnig rhywfaint o gymorth i chi neu’n gallu eich helpu i gael mynediad at ffynonellau cymorth eraill.
Am wybodaeth am y DAF yn y Gymraeg, gweler yma.
Banciau bwyd
Mae banciau bwyd yn darparu parseli bwyd i bobl mewn angen. Yn aml, cânt eu rhedeg gan eglwysi neu grwpiau cymunedol.
Mae rhai banciau bwyd yn cynnig pryd poeth a chyngor. Os ydych chi’n byw mewn ardal wledig ac yn methu fforddio teithio i gasglu’ch blwch, mae rhai banciau bwyd yn cynnig gwasanaeth dosbarthu am ddim.
Cysylltwch ag Ymddiriedolaeth Trussell i ddod o hyd i’ch banc bwyd agosaf ac yna cysylltwch â nhw i weld beth maen nhw’n ei gynnig yn eich ardal.
Mae angen taleb arnoch i ddefnyddio banc bwyd. Yna rydych chi’n cyfnewid hwn yn y banc bwyd am fwyd.
Gallwch gael talebau banc bwyd gan:
- Cyngor ar Bopeth a chanolfannau cynghori eraill
- Canolfan Byd Gwaith
- Meddygfeydd meddygon teulu, ymwelwyr iechyd a gweithwyr cymdeithasol.
Blaendal tymor byr
Os ydych chi wedi hawlio budd-daliadau ac yn aros am eich taliad cyntaf, efallai y byddwch chi’n gallu gofyn am flaendal, a elwir hefyd yn flaendal tymor byr.
Gallwch ofyn am hyn os oes oedi wrth brosesu eich hawliad am fudd-dal nad yw’n fai arnoch chi, neu os ydych chi’n aros am gynnydd yn eich taliadau budd-dal oherwydd newid yn eich amgylchiadau.
I fod yn gymwys, rhaid i chi fod yn hawlio budd-dal sy’n gysylltiedig ag incwm fel lwfans ceisio gwaith, cymhorthdal incwm neu lwfans cyflogaeth a chymorth. Mae angen i chi brofi eich bod yn profi caledi ariannol.
Fel arfer mae’n rhaid i chi ad-dalu’r taliad ymlaen llaw o fewn tri mis, ond mewn rhai amgylchiadau mae gennych hyd at chwe mis i ad-dalu’r arian.
Os ydych chi wedi gwneud cais am Gredyd Cynhwysol ac nad oes gennych chi ddigon i fyw arno tra byddwch chi’n aros am eich taliad cyntaf, efallai y byddwch chi’n gallu cael taliad ymlaen llaw Credyd Cynhwysol.
Taliadau caledi
Os yw eich budd-daliadau wedi dod i ben oherwydd sancsiwn, efallai y byddwch chi’n gallu gwneud cais am daliadau caledi. Bydd angen i chi brofi y bydd gennych chi neu’ch partner broblemau i dalu am gostau byw hanfodol. Os ydych chi’n ddigartref, yn feichiog, yn rhiant sengl neu’n agored i niwed (efallai oherwydd salwch), dylech chi allu cael taliad caledi ar unwaith.
Fel arfer nid oes rhaid i chi ad-dalu taliad caledi.
Os yw eich Credyd Cynhwysol wedi’i gymeradwyo, gweler Cyngor ar Bopeth yma. Os yw eich Lwfans Ceisio Gwaith wedi’i gymeradwyo, gweler Cyngor ar Bopeth yma.
Benthyciadau cyllidebu a blaendaliadau cyllidebu
Mae benthyciadau cyllidebu yn fenthyciadau di-log sydd ar gael i bobl sy’n hawlio rhai budd-daliadau sy’n gysylltiedig ag incwm yn unig.
Mae dau fath o fenthyciad, yn dibynnu ar ba fudd-daliadau rydych chi’n eu hawlio:
- benthyciadau cyllidebu – os ydych chi’n hawlio cymhorthdal incwm, lwfans ceisio gwaith, lwfans cyflogaeth a chymorth neu gredyd pensiwn
- blaendaliadau cyllidebu – os ydych chi’n hawlio credyd cynhwysol.
Cymorth i dalu eich rhent neu dreth gyngor
Efallai y byddwch chi’n gallu cael cymorth gan y cyngor gyda chostau rhentu eich cartref. Gall cynghorau lleol ddarparu cymorth drwy:
- budd-dal tai
- lwfans tai lleol (LHA) os ydych chi’n rhentu’n breifat
- costau tai credyd cynhwysol
- gostyngiadau treth gyngor
- taliadau tai dewisol (DHP).
Gallwch hefyd gysylltu â gwasanaethau opsiynau tai neu ddigartrefedd eich cyngor i gael cyngor. Efallai y bydd eich cyngor lleol yn gallu cynnig cymorth ariannol i’ch helpu i atal chi rhag dod yn ddigartref.
Sicrhewch gymorth ar unwaith os oes gennych chi ôl-ddyledion rhent neu ôl-ddyledion morgais eisoes.
Undebau credyd
Yn hytrach na chael gorddrafft banc neu wario arian ar eich cerdyn credyd, mae undebau credyd yn opsiwn mwy fforddiadwy os oes angen i chi fenthyca arian am gyfnod byr. Ni fydd undebau credyd yn gadael i chi fenthyca mwy nag y maent yn meddwl y gallwch ei ad-dalu ac mae’r cyfraddau llog yn isel.
Ceisiwch osgoi gorddrafftiau banc, gwario arian ar eich cerdyn credyd a benthyca gan gwmnïau benthyciadau diwrnod cyflog. Mae’r rhain yn ffyrdd drud iawn o fenthyca arian, yn enwedig os na fyddwch yn eu had-dalu mewn pryd.
Cymorth arall
Edrychwch ar ein tudalen ar fudd-daliadau eraill neu darganfyddwch pa gymorth budd-daliadau arall y gallech fod yn gallu ei hawlio trwy ddefnyddio’r Cyfrifiannell Budd-daliadau entitledto.
Os ydych chi o dan 25 oed ac mae gennych chi bryderon ariannol, edrychwch ar ein tudalen gyngor ar faterion ariannol, a luniwyd yn benodol ar gyfer pobl ifanc.
Os ydych chi’n cael trafferth talu eich dyledion, yna ceisiwch gyngor cyn gynted â phosibl. Cliciwch yma i ddod o hyd i fanylion ein gwasanaeth cyngor ar ddyledion am ddim, arbenigol, annibynnol a chyfrinachol yng Nghymru.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Tachwedd 3, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.