Skip to main content

Arian parod mewn argyfwng

Efallai y byddwch chi’n gallu cael help gyda’ch arian os ydych chi mewn argyfwng. Edrychwch ar y gwahanol opsiynau isod a pheidiwch ag ofni gofyn am help.

Os ydych chi o dan 25 oed, edrychwch ar ein tudalennau Cymorth Brys gydag Arian yn ein porth i bobl ifanc.

Cronfa Cymorth Dewisol

Efallai y byddwch chi’n gallu cael help gan y Gronfa Cymorth Dewisol (DAF), sy’n darparu grantiau brys i bobl yng Nghymru fel dewis olaf. Gall y DAF gynnwys gwobrau ar gyfer rhai nwyddau gwyn trydanol, fel oergelloedd a phoptai, yn ogystal ag eitemau cartref fel gwelyau, dillad gwely, llenni ac eitemau cegin. Nid oes angen ad-dalu grantiau.

Mae 2 fath o grant gan y DAF:

Taliadau Cymorth Unigol (IAPs)

Mewn rhai sefyllfaoedd brys, gall IAPs helpu os ydych chi’n ceisio symud tŷ neu aros yn eich cartref presennol. Mae rhai amodau cymhwyso ac, i fod yn gymwys, rhaid i chi fod:

  • â hawl i, ac yn derbyn, Cymhorthdal Incwm, Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm, elfen Credyd Gwarantedig Credyd Pensiwn, Credyd Cynhwysol, neu
  • ar fin gadael sefydliad neu gartref gofal o fewn 3 mis, ac yn debygol o fod â hawl i dderbyn un o’r budd-daliadau uchod wrth adael.

Mae rhai sefyllfaoedd eraill lle efallai y byddwch yn gallu cael Cymorth Incwm, er enghraifft, os:

  • rydych chi eisiau parhau i fyw yn y gymuned yn hytrach na gorfod mynd i sefydliad (ysbyty neu gartref gofal)
  • rydych chi’n sefydlu cartref ar ôl ffordd o fyw ansefydlog
  • mae angen i chi symud cartref yn gyflym oherwydd chwalfa perthynas neu drais domestig
  • rydych chi’n mynd i ofalu am garcharor neu droseddwr ifanc sydd wedi’i ryddhau ar drwydded dros dro

Am ragor o wybodaeth am gymhwysedd ar gyfer Cymorth Incwm, gweler Llywodraeth Cymru.

Taliadau Cymorth Brys (EAPs)

Gall EAPs helpu i dalu treuliau o ganlyniad i argyfwng neu drychineb ac efallai y gallant helpu i dalu tuag at wresogi eich cartref rhag ofn tywydd eithafol. I gael EAP, rhaid i chi:

  • fod mewn caledi ariannol eithafol, er enghraifft eich bod wedi colli eich swydd, wedi gwneud cais am fudd-daliadau ac yn aros am eich taliad cyntaf neu heb arian i brynu bwyd, nwy a thrydan
  • bod mewn sefyllfa argyfwng ac angen cymorth ariannol ar unwaith
  • byw yng Nghymru
  • bod dros 16 oed
  • heb unrhyw arian arall er enghraifft cynilion, ac ystyried pob benthyciwr cyfreithiol a chyfrifol arall fel undebau credyd

Mae’r EAP yn grant bach, tymor byr sydd ar gael i dalu am yr anghenion brys uniongyrchol a gellir ei ddyfarnu tuag at anghenion hanfodol fel bwyd, nwy, trydan, dillad hanfodol a theithio brys. Nid oes rhaid i chi fod yn derbyn unrhyw fudd-dal i fod yn gymwys, ond rhaid i chi ddangos eich bod wedi rhoi cynnig ar ffynonellau eraill o gyllid fforddiadwy cyn gwneud cais.

Am ragor o wybodaeth am gymhwysedd ar gyfer EAP, gweler Llywodraeth Cymru.

I wneud cais ar-lein, cliciwch yma. Gallwch hefyd wneud cais drwy ffonio 0800 859 5924 (9.30am – 4pm Llun-Gwener).

Ceisiwch gymorth os yw eich cais am DAF yn aflwyddiannus. Efallai y bydd cynghorydd yn gallu eu perswadio i gynnig rhywfaint o gymorth i chi neu’n gallu eich helpu i gael mynediad at ffynonellau cymorth eraill.

Am wybodaeth am y DAF yn y Gymraeg, gweler yma.

Banciau bwyd

Mae banciau bwyd yn darparu parseli bwyd i bobl mewn angen. Yn aml, cânt eu rhedeg gan eglwysi neu grwpiau cymunedol.

Mae rhai banciau bwyd yn cynnig pryd poeth a chyngor. Os ydych chi’n byw mewn ardal wledig ac yn methu fforddio teithio i gasglu’ch blwch, mae rhai banciau bwyd yn cynnig gwasanaeth dosbarthu am ddim.

Cysylltwch ag Ymddiriedolaeth Trussell i ddod o hyd i’ch banc bwyd agosaf ac yna cysylltwch â nhw i weld beth maen nhw’n ei gynnig yn eich ardal.

Mae angen taleb arnoch i ddefnyddio banc bwyd. Yna rydych chi’n cyfnewid hwn yn y banc bwyd am fwyd.

Gallwch gael talebau banc bwyd gan:

Blaendal tymor byr

Os ydych chi wedi hawlio budd-daliadau ac yn aros am eich taliad cyntaf, efallai y byddwch chi’n gallu gofyn am flaendal, a elwir hefyd yn flaendal tymor byr.

Gallwch ofyn am hyn os oes oedi wrth brosesu eich hawliad am fudd-dal nad yw’n fai arnoch chi, neu os ydych chi’n aros am gynnydd yn eich taliadau budd-dal oherwydd newid yn eich amgylchiadau.

I fod yn gymwys, rhaid i chi fod yn hawlio budd-dal sy’n gysylltiedig ag incwm fel lwfans ceisio gwaith, cymhorthdal incwm neu lwfans cyflogaeth a chymorth. Mae angen i chi brofi eich bod yn profi caledi ariannol.

Fel arfer mae’n rhaid i chi ad-dalu’r taliad ymlaen llaw o fewn tri mis, ond mewn rhai amgylchiadau mae gennych hyd at chwe mis i ad-dalu’r arian.

Os ydych chi wedi gwneud cais am Gredyd Cynhwysol ac nad oes gennych chi ddigon i fyw arno tra byddwch chi’n aros am eich taliad cyntaf, efallai y byddwch chi’n gallu cael taliad ymlaen llaw Credyd Cynhwysol.

Taliadau caledi

Os yw eich budd-daliadau wedi dod i ben oherwydd sancsiwn, efallai y byddwch chi’n gallu gwneud cais am daliadau caledi. Bydd angen i chi brofi y bydd gennych chi neu’ch partner broblemau i dalu am gostau byw hanfodol. Os ydych chi’n ddigartref, yn feichiog, yn rhiant sengl neu’n agored i niwed (efallai oherwydd salwch), dylech chi allu cael taliad caledi ar unwaith.

Fel arfer nid oes rhaid i chi ad-dalu taliad caledi.

Os yw eich Credyd Cynhwysol wedi’i gymeradwyo, gweler Cyngor ar Bopeth yma. Os yw eich Lwfans Ceisio Gwaith wedi’i gymeradwyo, gweler Cyngor ar Bopeth yma.

Benthyciadau cyllidebu a blaendaliadau cyllidebu

Mae benthyciadau cyllidebu yn fenthyciadau di-log sydd ar gael i bobl sy’n hawlio rhai budd-daliadau sy’n gysylltiedig ag incwm yn unig.

Mae dau fath o fenthyciad, yn dibynnu ar ba fudd-daliadau rydych chi’n eu hawlio:

Cymorth i dalu eich rhent neu dreth gyngor

Efallai y byddwch chi’n gallu cael cymorth gan y cyngor gyda chostau rhentu eich cartref. Gall cynghorau lleol ddarparu cymorth drwy:

Gallwch hefyd gysylltu â gwasanaethau opsiynau tai neu ddigartrefedd eich cyngor i gael cyngor. Efallai y bydd eich cyngor lleol yn gallu cynnig cymorth ariannol i’ch helpu i atal chi rhag dod yn ddigartref.

Sicrhewch gymorth ar unwaith os oes gennych chi ôl-ddyledion rhent neu ôl-ddyledion morgais eisoes.

Undebau credyd

Yn hytrach na chael gorddrafft banc neu wario arian ar eich cerdyn credyd, mae undebau credyd yn opsiwn mwy fforddiadwy os oes angen i chi fenthyca arian am gyfnod byr. Ni fydd undebau credyd yn gadael i chi fenthyca mwy nag y maent yn meddwl y gallwch ei ad-dalu ac mae’r cyfraddau llog yn isel.

Ceisiwch osgoi gorddrafftiau banc, gwario arian ar eich cerdyn credyd a benthyca gan gwmnïau benthyciadau diwrnod cyflog. Mae’r rhain yn ffyrdd drud iawn o fenthyca arian, yn enwedig os na fyddwch yn eu had-dalu mewn pryd.

Cymorth arall

Edrychwch ar ein tudalen ar fudd-daliadau eraill neu darganfyddwch pa gymorth budd-daliadau arall y gallech fod yn gallu ei hawlio trwy ddefnyddio’r Cyfrifiannell Budd-daliadau entitledto.

Os ydych chi o dan 25 oed ac mae gennych chi bryderon ariannol, edrychwch ar ein tudalen gyngor ar faterion ariannol, a luniwyd yn benodol ar gyfer pobl ifanc.

Os ydych chi’n cael trafferth talu eich dyledion, yna ceisiwch gyngor cyn gynted â phosibl. Cliciwch yma i ddod o hyd i fanylion ein gwasanaeth cyngor ar ddyledion am ddim, arbenigol, annibynnol a chyfrinachol yng Nghymru.

Did you find this helpful?

 Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Tachwedd 3, 2026 

Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.