DIWEDDARIAD AR FUDD-DAL TAI
Mae Budd-dal Tai yn cael ei ddisodli gan Gredyd Cynhwysol. Dim ond os ydych yn bodloni un o’r amodau canlynol y gallwch wneud hawliad newydd am Fudd-dal Tai:
- rydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth
- rydych yn byw mewn llety â chymorth, llety gwarchodedig neu lety dros dro
Os ydych yn cael Budd-dal Tai, byddwch yn derbyn llythyr gan yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP). Gelwir y llythyr hwn yn ‘hysbysiad mudo’. Bydd yr hysbysiad yn nodi dyddiad cau i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol. Os na wnewch gais mewn pryd, efallai y byddwch yn derbyn llai o Gredyd Cynhwysol.
I gael rhagor o wybodaeth am symud i Gredyd Cynhwysol, ewch i wefan Cyngor ar Phopeth.
Defnyddir lwfans tai lleol (LTLl) i weithio allan faint o fudd-dal tai neu gredyd cynhwysol y gallwch ei gael os ydych yn rhentu eich cartref gan landlord preifat.
Nid yw LTLl yn berthnasol os oes gennych landlord cymunedol.
Ydy lwfans tai lleol yn berthnasol i mi?
Os ydych yn rhentu’n breifat, defnyddir cyfradd LTLl i weithio allan eich budd-dal tai neu elfen tai credyd cynhwysol.
Mae rhai eithriadau. Ni chewch eich asesu gan ddefnyddio’r gyfradd LTLl os:
- rydych yn talu ‘rhent teg’ cofrestredig (e.e. rydych yn denant rheoleiddiedig a dechreuodd eich tenantiaeth cyn 15 Ionawr 1989)
- mae rhan sylweddol o’ch rhent ar gyfer bwyd a phresenoldeb (fel mewn gwesty)
- rydych yn rhentu hostel, carafán, cartref symudol neu gwch preswyl
- rydych wedi hawlio budd-dal tai yn eich cartref presennol ers cyn Ebrill 2008.
Sut mae lwfans tai lleol yn cael ei gyfrifo?
Mae’r LTLl y byddwch yn ei dderbyn yn dibynnu ar:
- faint o ystafelloedd gwely sydd eu hangen arnoch chi
- nifer y bobl yn eich cartref
- yr ardal yr ydych yn byw ynddi
- swm eich incwm a chynilion.
Nifer yr ystafelloedd gwely
- Uchafswm nifer yr ystafelloedd gwely a ganiateir i chi o dan reolau’r LTLl yw 4.
Gallwch barhau i rentu tŷ mwy, ond dim ond hyd at y lefel uchaf ar gyfer 4 ystafell wely y byddwch yn ei gael. Bydd yn rhaid i chi dalu unrhyw ddiffyg yn eich rhent, neu wneud cais am daliad tai dewisol i’ch helpu.
Nifer y bobl yn eich cartref
Asesir bod angen ystafell wely arnoch ar gyfer pob un o’r canlynol sydd gennych yn eich cartref:
- cwpl sy’n oedolion
- oedolyn arall dros 16 oed neu drosodd
- 2 o blant o’r un rhyw hyd at 16 oed
- 2 o blant waeth beth fo’u rhyw dan 10 oed
- unrhyw blentyn arall
- gofalwr dibreswyl os ydych yn hawlio LBA gofal neu lwfans gweini cyfradd ganolig neu uwch
- aelod o gwpl na all rannu ystafell wely oherwydd anabledd
- plentyn anabl o dan 16 oed na all rannu ystafell oherwydd ei anabledd
- plentyn yn y lluoedd arfog sydd i ffwrdd ar ddyletswydd ac a oedd yn byw gyda chi cyn iddynt fynd i ffwrdd ac yn bwriadu dychwelyd.
Caniateir ystafell wely ychwanegol os oes angen un arnoch ar gyfer:
- plentyn neu blant maeth
- gofalwr dibreswyl (neu dîm o ofalwyr) sy’n aros dros nos yn rheolaidd i ddarparu gofal i chi neu aelod arall o’r cartref oherwydd anabledd
Gallwch ddefnyddio gwefan LHA Direct i gyfrifo uchafswm nifer yr ystafelloedd gwely y mae gennych hawl iddynt.
Yr ardal yr ydych yn byw ynddi
Mae cyfraddau LHA hefyd yn gyfyngedig yn ôl ble rydych chi’n byw. Bydd y cyfraddau hyn yn cynyddu ar 1 Ebrill 2024.
Gallwch ddefnyddio gwefan LHA Direct i ddarganfod yr uchafswm cyfredol a ganiateir mewn gwahanol ardaloedd. Gallwch ddarganfod beth fydd y cyfraddau o fis Ebrill ymlaen yma.
Pobl dan 35 a’r gyfradd llety a rennir
Os ydych o dan 35 oed, yn sengl a heb blant, yn gyffredinol dim ond y gyfradd safonol ar gyfer ystafell wely sengl mewn llety a rennir sydd gennych (y ‘gyfradd llety a rennir’). Mae hyn yn is na’r gyfradd ar gyfer eiddo un ystafell wely ac mae’n berthnasol hyd yn oed os na allwch ddod o hyd i lety a rennir yn eich ardal a’ch bod yn byw ar eich pen eich hun.
Mae rhai amgylchiadau lle nad yw’r gyfradd llety a rennir yn berthnasol hyd yn oed os ydych o dan 35 oed, gan gynnwys:
- dan 25 oed ac yn arfer bod mewn gofal
- yn anabl iawn
- rhannu gydag oedolyn arall sy’n aelod o’ch teulu (a elwir yn annibynnydd)
- rhwng 16-34 oed ac wedi treulio 3 mis mewn hostel i’r digartref.
Beth mae lwfans tai lleol yn ei gynnwys?
Gall taliadau LTLl gynnwys:
- eich rhent
- rhai taliadau gwasanaeth, os oes rhaid i chi eu talu er mwyn byw yn yr eiddo.
Ni all gynnwys costau gwresogi, dŵr poeth, goleuo, golchi dillad neu goginio.
Beth os nad yw lwfans tai lleol yn talu fy rhent?
Os ydych yn cael trafferth talu’r diffyg rhwng y budd-dal tai neu’r credyd cynhwysol a gewch o dan reolau’r Lwfans Tai Lleol a swm eich rhent, dylech gael cyngor. Gall eich opsiynau gynnwys:
- gwneud cais am daliad tai yn ôl disgresiwn
- symud i rywle rhatach
- trafod rhent rhatach gyda’ch landlord yn gyfnewid am daliadau uniongyrchol.
Sut mae cael rhagor o wybodaeth am y lwfans tai lleol?
Gallwch gael rhagor o wybodaeth am LTLl ar wefan Gov.UK.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 26, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.