Materion Ariannol

Os ydych chi ar incwm isel, darganfyddwch a allwch chi gael budd-dal tai neu gostau tai credyd cyffredinol i’ch helpu i dalu’ch rhent.

Os ydych chi’n cael trafferth talu’ch rhent, efallai y byddwch chi’n gallu hawlio Taliad Tai Dewisol (DHP), gallwch chi gael rhagor o wybodaeth yma.

Os ydych chi’n bwriadu rhentu gan aelod o’r teulu neu os ydych chi’n fyfyriwr mae rheolau arbennig ynghylch hawlio budd-dal tai felly gwnewch yn siŵr eich bod chi’n gwirio a yw’r rhain yn berthnasol i chi.

Mae cyfradd ystafell sengl i’r rhan fwyaf o bobl ifanc heb blant sy’n byw mewn eiddo rhent preifat ac yn hawlio budd-dal tai neu gostau tai credyd cyffredinol yn berthnasol nes i chi gyrraedd 35 oed. Mae hyn yn golygu mai dim ond cymorth ar gyfer rhentu ystafell sengl mewn tŷ a rennir y mae gennych hawl iddo, hyd yn oed os ydych chi’n byw mewn llety hunangynhwysol. Mae eithriadau ar gyfer pobl ifanc ag anableddau a’r rhai sy’n gadael gofal.

Os ydych chi eisiau rhentu gan landlord preifat, mae’n debyg y bydd angen i chi gynllunio sut i dalu am flaendal (y dylid ei ddiogelu mewn cynllun a gefnogir gan y llywodraeth).

Os nad oes gennych chi arian ar gyfer blaendal, efallai bod cynllun bond neu warant rhent yn eich ardal a all eich helpu, neu efallai y byddwch chi’n gallu hawlio taliad tai dewisol gan eich cyngor lleol. Cliciwch yma am fwy o fanylion.

Bydd llawer o landlordiaid hefyd eisiau i rent y mis cyntaf gael ei dalu ymlaen llaw. Os ydych chi ar incwm isel efallai y byddwch chi’n gallu hawlio benthyciad cyllidebu neu daliad ymlaen llaw gan yr Adran Gwaith a Phensiynau i’ch helpu i dalu hyn. Cliciwch yma am fwy o fanylion.

Efallai y bydd rhai pethau hanfodol y mae angen i chi eu prynu ar gyfer eich cartref newydd. Defnyddiwch ein rhestr wirio Gadael cartref i’ch helpu i feddwl am bopeth y gallech fod ei angen.

Efallai y byddwch chi’n gallu cael rhywfaint o gymorth ar gyfer hanfodion y cartref trwy hawlio benthyciad cyllidebu, os ydych chi ar gredyd cynhwysol neu, os yw’n argyfwng, efallai y byddwch chi’n gallu cael cymorth gan y Gronfa Cymorth Dewisol.

Efallai y byddwch yn gallu cael grant gan y Gronfa Cymorth Dewisol i’ch helpu i ymgartrefu.

Gall rhai sy’n gadael gofal gael budd-dal tai i’w helpu i dalu eu rhent, ond mae’n debyg y byddwch yn ddibynnol yn ariannol ar wasanaethau cymdeithasol nes i chi droi’n 18 oed.

Gweler ein tudalennau ar y rhai sy’n gadael gofal am ragor o wybodaeth.

Os ydych chi’n cael trafferth gydag ôl-ddyledion rhent neu ddyledion eraill, gweithredwch yn gyflym fel nad ydych chi mewn perygl o gael eich troi allan.

Os byddwch chi’n mynd ar ei hôl hi gyda’ch rhent, gallai eich landlord gymryd camau i’ch troi allan a gall ofyn am orchymyn llys i’ch gorfodi i dalu’r hyn rydych chi’n ei ddyledus yn ôl.

Os byddwch chi’n mynd i ôl-ddyledion, gorau po gyntaf y byddwch chi’n cymryd camau. Efallai y byddwch chi’n gallu negodi cynllun talu gyda’ch landlord fel y gallwch chi dalu’r ôl-ddyledion yn raddol.

Mae’n debygol y bydd y sefyllfa’n gwaethygu os na wnewch chi ddim.

Ceisiwch gyngor cyn gynted ag y gallwch. Cliciwch yma am ragor o gyngor neu cysylltwch ag un o’n cynghorwyr dyled arbenigol.

Os oes angen rhagor o gyngor neu gymorth arnoch gyda materion ariannol, darllenwch ein tudalennau cyngor ariannol.

Mae’n rhaid i’r rhan fwyaf o bobl sy’n rhentu fflat neu dŷ dalu treth y cyngor yn uniongyrchol i’r cyngor.

Efallai y bydd rhai pobl yn gymwys i gael gostyngiad, disgownt neu eithriad. Mae hyn yn cynnwys lle:

• mae pawb sy’n byw yn y llety yn fyfyriwr prifysgol neu goleg llawn amser
• mae pawb sy’n byw yn y llety o dan 18 oed
• Ers 1 Ebrill 2019, mae pobl sy’n gadael gofal o dan 25 oed wedi’u heithrio rhag talu treth y cyngor ym mhob rhan o Gymru.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am dreth y cyngor a sut i wneud cais am ostyngiad neu ddisgownt yma.

Mae’r rhan fwyaf o ffioedd gosod bellach wedi’u gwahardd, ond gellir gofyn i chi dalu:

• blaendal daliannol
• ffi am dalu’ch rhent yn hwyr
• os ydych wedi torri telerau eich cytundeb tenantiaeth.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am ffioedd gosod yma.

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae nifer o fudd-daliadau, gan gynnwys budd-dal tai, cymhorthdal incwm, lwfans ceisio gwaith yn seiliedig ar incwm a chredyd treth gwaith, wedi cael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol.

Os oes angen i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol, fel arfer mae’n rhaid i chi fynd ar-lein. Cymerwch olwg ar ein tudalen ar Sut ydw i’n gwneud cais am Gredyd Cynhwysol? am fwy o fanylion.

Ar gyfer y rhan fwyaf o fudd-daliadau eraill bydd angen i chi lenwi ffurflen, y gallwch ei chael o swyddfa eich cyngor lleol neu gallwch ffonio llinell hawlio budd-daliadau’r Ganolfan Byd Gwaith ar 0800 055 66 88.

Defnyddiwch y Gyfrifiannell Budd-daliadau entitledto i weld pa fudd-daliadau y gallech fod yn gallu eu hawlio.