Sicrhau llety

Dim ond pan fydd camau eraill wedi’u cymryd gennych chi a’r cyngor i geisio dod o hyd i atebion eraill i’ch problem(au) tai, y bydd y ddyletswydd derfynol yn berthnasol. Er enghraifft, efallai eich bod wedi’ch bygwth â digartrefedd pan wnaethoch ofyn i’r cyngor am help gyntaf a’ch bod felly eisoes wedi cael cymorth i atal eich digartrefedd, ac yna help i geisio sicrhau llety, ond yn anffodus nid ydych wedi gallu dod o hyd i ateb gyda’ch gilydd ac yn parhau i fod heb lety addas.

Dylai’r cyngor ddweud wrthych yn ysgrifenedig a oes ganddynt ddyletswydd i ddarparu llety i chi ai peidio. Rhaid naill ai anfon y llythyr atoch chi neu ei adael yn swyddfeydd y cyngor i chi ei gasglu. Os bydd y cyngor yn penderfynu nad yw’n mynd i ddarparu llety i chi rhaid i’r llythyr esbonio’r rhesymau pam. Efallai y gallwch ofyn i’r cyngor adolygu ei benderfyniad. Os ydych am wneud hyn mynnwch help ar unwaith. Gall y drefn fod yn gymhleth a rhaid i chi ofyn am adolygiad o fewn 21 diwrnod o dderbyn y llythyr penderfyniad.

Gall y cyngor ymchwilio i weld a ydych mewn angen blaenoriaethol neu’n ddigartref yn fwriadol (os yw’n ystyried hyn) yn ystod y cam ‘dyletswydd rhyddhad’ ond ni ddylai wneud unrhyw benderfyniad ar y pwyntiau hyn nes eich bod yn cael eich asesu ar gyfer y ddyletswydd derfynol.

Pa fath o lety y gall y cyngor ei ddarparu?

Unwaith y bydd y cyngor wedi penderfynu bod y ddyletswydd derfynol yn ddyledus i chi, yna mae’n rhaid iddynt ddod o hyd i lety i chi a’ch cartref. Blaenoriaeth y cyngor ddylai fod i ddod o hyd i rywle sefydlog i chi a cheisio eich atal rhag dod yn ddigartref eto.

Gall y cyngor naill ai ddarparu eu llety eu hunain i chi, neu gyda llety landlord cymunedol arall, neu landlord preifat. Bydd y math o lety sefydlog a gynigir i chi yn amrywio ond gall gynnwys:

• contract diogel neu ragarweiniol gyda landlord cymunedol mewn eiddo cyngor;
• contract safonol gyda landlord preifat (rhaid i hwn fod ar gael am o leiaf 6 mis).

Os nad yw’r cyngor yn gallu dod o hyd i rywle sefydlog i chi ar unwaith, yna fe ddylen nhw gynnig ‘llety interim’ i chi yn y cyfamser.

Mae llety yn cael ei ddosbarthu fel ‘llety interim’ os cafodd ei roi i chi ar ôl i’r cyngor benderfynu bod ganddynt ddyletswydd derfynol i sicrhau llety i chi, ond cyn iddynt ddod o hyd i rywbeth hirdymor i chi. Mae hefyd yn cynnwys tai brys a allai fod wedi’u rhoi i chi ar ôl i chi wneud eich cais ond sy’n parhau ar ôl i’r cyngor dderbyn y ddyletswydd derfynol.

Mae’r math o lety interim a ddarperir yn amrywio o gyngor i gyngor a gallai fod yn hostel neu’n llety gwely a brecwast, ond rhaid iddo fod yn addas i chi a phob aelod o’ch cartref. Yn gyffredinol dim ond fel dewis olaf y dylid cynnig llety gwely a brecwast.

Os ydych eisoes mewn tŷ brys a ddarperir gan y cyngor, yna efallai y bydd y cyngor yn penderfynu ymestyn hyn tra eu bod yn chwilio am rywle mwy sefydlog i chi.

Rhaid i unrhyw lety a gynigir gan y cyngor fod yn addas i chi a phob aelod o’ch cartref. Os cynigir rhywle i chi (boed dros dro neu fel arall) nad ydych yn meddwl ei fod yn addas, mynnwch help ar frys. Efallai y gall cynghorydd eich helpu i argyhoeddi’r cyngor y dylid cynnig rhywbeth mwy addas i chi, neu ofyn i’r cyngor adolygu addasrwydd y llety a gynigir. Peidiwch byth â gwrthod cynnig heb gyngor. Efallai na fydd yn rhaid i’ch cyngor roi rhagor o help i chi.

I gael rhagor o gyngor am yr hyn sy’n gynnig addas, cliciwch yma.

Pryd daw’r ddyletswydd i ddarparu llety i ben?

Mae’r ddyletswydd derfynol yn ddyletswydd barhaus a bydd yn para hyd nes y bydd un o’r pethau canlynol yn digwydd:

Rydych yn derbyn cynnig o lety addas

Os byddwch yn derbyn cynnig o lety addas hirdymor a wneir gan y cyngor yna bydd eu dyletswydd i chi yn dod i ben ac ni fydd yn rhaid iddynt eich helpu ymhellach.

Gall y cynnig a wneir gan y cyngor fod yn llety ei hun, neu’n llety i landlord cymunedol arall neu landlord preifat. I fod yn gymwys fel tymor hir, rhaid i’r cynnig fod yn gontract meddiannaeth sy’n debygol o bara am o leiaf 6 mis.

Rydych yn gwrthod cynnig o lety interim addas

Efallai y bydd y cyngor yn cynnig llety dros dro i chi tra eu bod yn chwilio am rywbeth mwy sefydlog i chi (gweler uchod). Os byddwch yn gwrthod derbyn cynnig o lety dros dro addas, yna gall y cyngor benderfynu nad oes rhaid iddynt eich helpu ymhellach.

Gall y cyngor ond penderfynu nad yw rhey yn mynd i’ch helpu chi ymhellach os ydyn nhw;

• yn fodlon bod y cynnig o lety interim yn addas i chi a phob aelod o’ch teulu;
• wedi anfon llythyr atoch yn eich rhybuddio, pe baech yn gwrthod y cynnig o lety interim, na fyddai’n rhaid iddynt eich helpu ymhellach;
• wedi anfon llythyr atoch yn dweud wrthych fod gennych hawl i ofyn am adolygiad o addasrwydd y cynnig.

Os credwch nad yw’r cynnig o lety interim yn addas, ceisiwch gyngor brys cyn gwneud penderfyniad i’w wrthod. Peidiwch byth â gwrthod cynnig heb gyngor gan y gallai olygu nad oes rhaid i’r cyngor eich helpu ymhellach.

Rydych yn gwrthod cynnig o lety addas

Os yw’r cyngor yn cynnig llety tymor hir addas i chi ond eich bod yn gwrthod ei dderbyn, yna gall y cyngor benderfynu nad oes rhaid iddynt eich helpu ymhellach.

Gall y cyngor benderfynu nad yw’n mynd i’ch helpu ymhellach oni bai;

• yn fodlon bod y cynnig o lety yn addas i chi a phob aelod o’ch teulu;
• yn fodlon y byddai’r llety wedi bod ar gael am o leiaf y 6 mis nesaf pe baech wedi’i dderbyn;
• wedi anfon llythyr atoch yn eich rhybuddio pe baech yn gwrthod y cynnig o lety na fyddai’n rhaid iddynt eich helpu ymhellach;
• wedi anfon llythyr atoch yn dweud wrthych fod gennych hawl i ofyn am adolygiad o addasrwydd y cynnig.

Dylech allu gweld y llety a gynigir i chi cyn gorfod llofnodi unrhyw gontract meddiannaeth. Os credwch nad yw’r cynnig o lety yn addas, neu os nad yw’r cyngor yn rhoi cyfle i chi edrych ar y llety cyn ei dderbyn, yna mynnwch gymorth ar unwaith. Mae gennych hawl i ofyn am adolygiad o addasrwydd unrhyw eiddo a gynigir ac efallai y bydd cynghorydd yn gallu eich helpu gyda hyn.

Rydych yn dod yn ddigartref yn fwriadol o lety interim

Mae bod yn ‘ddigartref yn fwriadol’ yn golygu eich bod wedi gwneud rhywbeth yn fwriadol neu wedi methu â gwneud rhywbeth ac wedi dod yn ddigartref o ganlyniad. Efallai nad ydych wedi cadw at reolau’r llety neu efallai nad ydych wedi talu’r rhent. I gael rhagor o wybodaeth am yr hyn y gellir ei ystyried yn ‘ddigartref yn fwriadol’ cliciwch yma.

Os byddwch yn dod yn ddigartref yn fwriadol o lety interim, yna gall y cyngor benderfynu nad oes yn rhaid iddynt ddod o hyd i lety hirdymor i chi mwyach.

Rydych chi’n rhoi’r gorau i fyw mewn llety interim yn wirfoddol

Os byddwch yn symud allan o lety interim a oedd yn addas i chi, yna gall y cyngor benderfynu nad oes yn rhaid iddynt ddod o hyd i lety hirdymor i chi mwyach.

Nid ydych yn gymwys mwyach

Ni fydd yn rhaid i’r cyngor sicrhau llety i chi os bydd yn sefydlu nad ydych bellach yn gymwys i gael cymorth. Mae hyn yn ymwneud â’ch cenedligrwydd, eich preswylfa arferol a’ch statws mewnfudo.

Mae camgymeriad o ffaith wedi bod

Os bydd y cyngor yn darganfod bod ffeithiau anghywir wedi arwain at benderfynu bod yn rhaid iddynt eich helpu, yna gallant dynnu’r cymorth hwnnw yn ôl ar unwaith.

Gall camgymeriad ffeithiol ddigwydd os na fyddwch yn dweud rhywbeth wrth y cyngor yn fwriadol pan fyddwch yn gwneud cais am gymorth neu os byddwch yn rhoi gwybodaeth ffug, er enghraifft, dweud wrth y cyngor bod plant yn byw gyda chi pan fyddant mewn gwirionedd yn byw yn rhywle arall.

Efallai eich bod yn cyflawni trosedd os byddwch yn gwneud datganiad ffug neu’n atal gwybodaeth rhag y cyngor yn fwriadol.

Rydych yn tynnu eich cais yn ôl

Os byddwch yn tynnu eich cais yn ôl, nid oes rhaid i’r cyngor eich helpu mwyach.

Efallai y bydd y cyngor yn penderfynu bod eich cais wedi’i dynnu’n ôl os na fydd yn clywed gennych mewn mwy na 3 mis. Mae’n syniad da felly i gadw mewn cysylltiad â’r cyngor.

Os bydd y cyngor yn penderfynu bod eich cais yn cael ei dynnu’n ôl yna mae’n debyg y bydd yn gofyn i chi ailymgeisio.

Rydych yn methu’n afresymol â chydweithredu â’r cyngor

Gall y cyngor wrthod rhoi rhagor o help i chi os ydynt yn meddwl nad ydych yn cydweithredu â nhw. Gallai hyn fod oherwydd:

• nad ydych wedi mynychu sesiynau a drefnwyd gan y cyngor i’ch helpu, er enghraifft apwyntiadau budd-daliadau neu sesiynau cyfryngu
• nad ydych wedi rhoi’r wybodaeth y mae’r cyngor wedi gofyn amdani i’ch helpu
• ni fyddwch yn cytuno i gamau y mae’r cyngor yn awgrymu y gallent eich helpu.

Cyn y gall y cyngor benderfynu nad yw’n eich helpu dylai edrych ar eich holl amgylchiadau a cheisio darganfod pam nad ydych yn cydweithredu. Os oes angen rhywfaint o help neu gefnogaeth arnoch i wneud y pethau y mae’r cyngor yn gofyn i chi, dylent geisio darparu hyn. Er enghraifft, efallai y bydd angen gweithiwr cymorth arnoch i esbonio pethau i chi neu i’ch helpu i gyrraedd apwyntiadau ac ati.

Dylai’r cyngor bob amser esbonio canlyniadau peidio â chydweithredu yn glir i chi. Os yw’r cyngor yn ystyried dod â’u cymorth i chi i ben dylent ddweud wrthych ymlaen llaw er mwyn i chi gael cyfle i ddechrau cydweithredu. Efallai y bydd y cyngor yn anfon llythyr atoch yn eich rhybuddio am yr hyn y maent yn meddwl ei wneud ac yn rhoi cyfle i chi unioni pethau.

Os bydd y cyngor yn dweud nad ydynt yn mynd i’ch helpu mwyach oherwydd nad ydych yn cydweithredu â nhw, yna mynnwch help ar unwaith. Dylai’r cyngor o leiaf roi cyngor sylfaenol i chi am opsiynau tai.

Beth os nad wyf yn cytuno â phenderfyniad y cyngor i beidio â fy helpu ymhellach?

Os bydd y cyngor yn penderfynu nad oes yn rhaid iddo sicrhau llety i chi mwyach, mae’n rhaid iddo roi gwybod i chi yn ysgrifenedig. Rhaid i’r llythyr roi’r rhesymau pam mae’r cyngor wedi gwneud y penderfyniad hwn a bod gennych hawl i ofyn am adolygiad o’r penderfyniad o fewn 21 diwrnod.

I gael rhagor o gyngor ynghylch gwneud cais am adolygiad o benderfyniad yr ydych yn anghytuno ag ef cliciwch yma.