Contractau safonol cyfnodol wedi’u trosi

• Daeth tenantiaethau byrddaliol sicr cyfnodol yn ‘gontractau meddiannaeth safonol cyfnodol wedi’u trosi’ ar 1 Rhagfyr 2022
• Gelwir y mathau hyn o gontractau yn ‘gontractau wedi’u trosi’.
• Mae telerau eich tenantiaeth fyrddaliol sicr yn berthnasol o hyd, oni bai eu bod yn anghydnaws â thelerau sylfaenol eich contract wedi’i drosi.

Mae’r dudalen hon yn esbonio’ch hawliau os oes gennych gontract meddiannaeth safonol cyfnodol wedi’i drosi gyda landlord preifat.

Os symudoch chi i’ch cartref ar neu ar ôl 1 Rhagfyr 2022 nid yw’r wybodaeth isod yn berthnasol i chi. I ddod o hyd i’r wybodaeth gywir, ewch i’n tudalennau cyngor ar rentu.

A oes gennyf gontract meddiannaeth safonol cyfnodol wedi’i drosi?

Os oedd gennych denantiaeth fyrddaliol sicr gyfnodol gyda landlord preifat yn union cyn 1 Rhagfyr 2022, daeth eich cytundeb rhentu yn gontract safonol cyfnodol wedi’i drosi ar y dyddiad hwnnw.

Os oeddech yn dal i fod o fewn cyfnod penodol tenantiaeth fyrddaliol sicr yn union cyn 1 Rhagfyr 2022, darllenwch ein cyngor am gontractau safonol cyfnod penodol wedi’u trosi yn lle hynny.

Os daethoch yn ‘feddiannydd amaethyddol sicr’ cyn 1 Rhagfyr 2022, a bod gennych landlord preifat, troswyd eich cytundeb i gontract meddiannaeth safonol ar y dyddiad hwnnw. I ddarganfod a ydych chi’n cael eich ystyried yn feddiannydd amaethyddol, ewch i’n tudalen gyngor yma.

Beth yw telerau fy nghontract safonol cyfnodol wedi’i drosi?

Bydd telerau’r cytundeb rhentu oedd gennych cyn 1 Rhagfyr 2022 yn parhau ac maent bellach yn rhan o’ch contract safonol cyfnodol wedi’i drosi.

Fodd bynnag, cyflwynodd y gyfraith delerau sylfaenol a thelerau atodol hefyd i bob contract safonol cyfnodol a droswyd.

I’ch helpu i weithio allan beth yw telerau eich contract safonol cyfnodol wedi’i drosi, gallwch ddilyn y 3 rheol hyn:

Mae telerau sylfaenol bob amser yn ddilys (ac eithrio faint o rybudd a gewch os yw’ch landlord am eich troi allan gan ddefnyddio gweithdrefn ‘dim bai’ adran 173)

Mae telerau eich hen gytundeb yn ddilys ac eithrio’r rhai sy’n anghydnaws â thelerau sylfaenol

Mae telerau atodol yn ddilys ac eithrio pan fyddant yn anghydnaws â thelerau sylfaenol a thelerau eich hen gytundeb

Lle mae telerau yn anghydnaws dylid nodi hyn yn y contract.

A fyddaf yn cael copi o’r contract newydd?

Rhaid i’ch landlord ddarparu contract ysgrifenedig i chi erbyn 1 Mehefin 2023.

Os nad yw unrhyw delerau neu delerau atodol yn eich hen gontract yn ddilys, dylid nodi hyn a’i esbonio’n glir yn y contract. I gael rhagor o wybodaeth gweler ein tudalen gyngor am gontractau ysgrifenedig.

Os nad ydych eisoes wedi eu derbyn, dylech hefyd gael:

• cyfeiriad cyswllt ar gyfer eich landlord
• copi o’r gwiriad diogelwch nwy blynyddol dyddiedig o fewn y flwyddyn ddiwethaf
• Tystysgrif Perfformiad Ynni (EPC) dyddiedig o fewn y 10 mlynedd diwethaf
• gwybodaeth am y cynllun diogelu blaendal a ddefnyddir gan eich landlord os ydych wedi talu blaendal;

 Ar 1 Rhagfyr 2023 dylech hefyd dderbyn adroddiad cyflwr gosod trydanol dyddiedig o fewn y 5 mlynedd diwethaf. Yna dylid cynnal y prawf hwn bob 5 mlynedd.

Os nad yw’ch landlord wedi darparu’r wybodaeth uchod, efallai na fydd yn gallu eich troi allan gan ddefnyddio hysbysiad ‘dim bai’. Os yw eich landlord wedi rhoi hysbysiad troi allan i chi, mynnwch help.

A all fy landlord fy nhroi allan?

Os oes gennych gontract safonol cyfnodol wedi’i drosi, dim ond drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i chi a chael gorchymyn adennill meddiant gan y llys sirol y gall eich landlord eich troi allan.

Os oedd eich cytundeb yn denantiaeth fyrddaliol sicr cyn 1 Rhagfyr 2022, nid oes angen i’ch landlord roi rheswm i’ch troi allan. Cyfeirir at hyn fel arfer fel dadfeddiant ‘dim bai’.

Er mwyn defnyddio’r weithdrefn ‘dim bai’ rhaid bod eich landlord wedi cydymffurfio â rheolau diogelu blaendal a thrwyddedu. Ni chaiff eich landlord ychwaith eich troi allan i ddial am ofyn i waith atgyweirio gael ei wneud yn eich cartref.

Os oedd eich cytundeb yn denantiaeth sicr cyn 1 Rhagfyr 2022, ni chaniateir i’ch contract gynnwys ‘adran 173’. Mae hyn yn golygu na all eich landlord ddefnyddio’r weithdrefn troi allan ‘dim bai’. Dim ond os ydych mewn ôl-ddyledion rhent difrifol, wedi torri’r contract neu os oes rheswm cyfreithiol arall y gallwch gael eich troi allan.

I gael rhagor o wybodaeth, gweler ein cyngor ynghylch troi allan deiliaid contract safonol cyfnodol a droswyd.

Mynnwch help os ydych wedi derbyn hysbysiad gan eich landlord.

Troi allan anghyfreithlon

Os bydd eich landlord yn ceisio eich troi allan heb gael gorchymyn llys gall fod yn drosedd. Dylai eich cyngor lleol helpu os ydych wedi cael eich troi allan yn anghyfreithlon neu eich aflonyddu gan eich landlord. Efallai y byddwch hefyd yn gallu cael gorchymyn llys i orfodi eich landlord i ganiatáu i chi ddychwelyd i’r eiddo. Mynnwch help ar frys os ydych yn y sefyllfa hon.

Beth yw’r rheolau ar godiadau rhent a rhent?

Talu rhent

Darllenwch eich contract i weld beth mae’n ei ddweud am sut y dylid talu’r rhent. Mae’n rhaid i chi dalu’r rhent y cytunwyd arno gyda’ch landlord. Os nad ydych yn talu eich rhent gall eich landlord gymryd camau llys i’ch troi allan.

Rhent yn cynyddu

Os yw’ch landlord am gynyddu eich rhent, rhaid iddo roi o leiaf 2 fis o rybudd ar ffurflen RHW12. Dim ond unwaith y flwyddyn y gallant gynyddu eich rhent.

Eich rhent ddylai fod eich prif flaenoriaeth ariannol bob amser gan y gallech golli eich cartref os ewch i ôl-ddyledion rhent. Os ydych yn hawlio budd-daliadau neu os oes gennych incwm isel, efallai y gallwch hawlio budd-dal tai neu gostau tai Credyd Cynhwysol i helpu gyda’r rhent.

A allaf apelio yn erbyn y cynnydd yn y rhent?

Gallwch apelio yn erbyn codiad rhent os oedd gennych un o’r mathau canlynol o gytundeb rhentu cyn 1 Rhagfyr 2022:

• tenantiaeth sicr neu fyrddaliol sicr gyda landlord preifat
• tenantiaeth sicr neu fyrddaliol sicr gyda chymdeithas dai
• meddiannaeth amaethyddol sicr

I apelio, mae’n rhaid i chi wneud cais i’r Pwyllgor Asesu Rhenti gan ddefnyddio ffurflen RAC4 (y gellir ei lawrlwytho yma) a rhaid i’ch ffurflen apêl gael ei chyflwyno o fewn 2 fis i dderbyn yr hysbysiad codiad rhent gan eich landlord.

Byddwch yn ofalus os ydych yn talu llai o rent na’r cyfartaledd ar gyfer eiddo tebyg yn eich ardal. Mae’n rhaid i’r Pwyllgor Asesu Rhenti osod rhent marchnad, hyd yn oed os yw hyn yn uwch na’r swm y mae eich landlord eisiau cynyddu eich rhent iddo.

Mae’n anodd herio codiadau rhent wrth rentu gan landlord preifat oherwydd efallai y bydd eich landlord yn penderfynu eich troi allan os nad ydych yn cytuno i’r rhent newydd.

A all fy landlord newid fy nghontract safonol cyfnodol wedi’i drosi?

Dim ond os byddwch chi a’ch landlord yn cytuno y gellir newid telerau eich contract safonol cyfnodol wedi’i drosi. Ni ellir gwneud unrhyw newidiadau hyd nes y byddwch wedi cael y contract ysgrifenedig.

Unwaith y byddwch yn derbyn y contract gall eich landlord wneud newidiadau i:

• rhai termau sylfaenol (ond dim ond os ydych chi’n cytuno a’i fod yn eich rhoi mewn sefyllfa well)
• unrhyw delerau atodol ac ychwanegol (dim ond os ydych yn cytuno)

Os cytunir ar newidiadau, dylai eich landlord roi ‘datganiad amrywiad ysgrifenedig’ i chi o fewn 14 diwrnod. Efallai y byddant yn dewis rhoi contract meddiannaeth ysgrifenedig llawn i chi yn llawn, gan gynnwys y cyfnod sylfaenol neu atodol a newidiwyd. Os bydd eich landlord yn methu â darparu’r naill neu’r llall o’r rhain i chi, mynnwch help.

Os yw’ch landlord am amrywio’ch contract, efallai y bydd yn dewis eich troi allan os nad ydych yn cytuno i’r amrywiad. Mynnwch help os ydych chi’n ansicr.

I gael rhagor o wybodaeth am delerau sy’n berthnasol i gontractau meddiannaeth, gweler ein cyngor ar delerau sylfaenol a thelerau atodol.

A ddylai fy landlord fod yn gofrestredig?

Oes. Dylai pob landlord preifat yng Nghymru gofrestru gyda chynllun Rhentu Doeth Cymru. Yn ogystal, rhaid i landlordiaid sy’n hunanreoli’r eiddo hynny, neu asiantau sydd wedi’u penodi gan y landlord, gael trwydded.

Gallwch wirio a yw eich landlord a/neu asiant wedi’i gofrestru neu wedi’i drwyddedu drwy chwilio’r gofrestr gyhoeddus. Os nad ydynt wedi’u cofrestru a/neu eu trwyddedu efallai eu bod yn cyflawni trosedd a gallent wynebu cosbau. Gweler ein tudalennau ar gofrestru landlordiaid a thrwyddedu am ragor o wybodaeth.

Pwy sy’n gyfrifol am atgyweiriadau ac amodau?

Eich landlord sy’n gyfrifol am sicrhau bod yr eiddo’n cael ei gadw mewn cyflwr da. Mae hyn yn cynnwys delio â:

• problemau gyda’r to, landeri, ffenestri, drysau a gwaith brics
• plymio, nwy a thrydan.

Dylai eich landlord roi gwybodaeth i chi am ba atgyweiriadau rydych yn gyfrifol amdanynt, sydd fel arfer yn cynnwys addurno mewnol ac unioni unrhyw ddifrod a achosir gennych.

Os oes angen atgyweiriadau ar eich cartref, rhowch wybod i’ch landlord am y broblem ar unwaith.

Rhaid i’ch landlord hefyd sicrhau bod eich cartref yn ffit i fyw ynddo. Os yw’r amodau yn eich cartref yn wael iawn, os oes lleithder a llwydni difrifol er enghraifft, efallai y bydd eich cartref yn cael ei ystyried yn anaddas i fyw ynddo.

Er mwyn i’ch cartref fod yn ffit i fyw ynddo, rhaid i chi hefyd fod wedi cael synhwyrydd carbon monocsid lle bo’n briodol.

Rhaid i’ch landlord hefyd osod larymau mwg wedi’u cysylltu â’r prif gyflenwad ar bob llawr yn eich cartref a chynnal adroddiad cyflwr gosod trydanol (EICR) erbyn 1 Rhagfyr 2023.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am atgyweiriadau os oes gennych chi landord preifat yma.

Eich hawl i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth

Mae gennych yr hawl i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth gan y landlord nac unrhyw un sy’n gweithredu ar ei ran. Os bydd eich landlord yn ceisio gwneud hyn fe all ef/hi fod yn euog o aflonyddu, sydd yn erbyn y gyfraith. I gael gwybod mwy am yr hyn y gallwch ei wneud os yw eich landlord yn aflonyddu arnoch, darllenwch ein cyngor ar aflonyddu a throi allan anghyfreithlon.

Cael pobl eraill i fyw gyda chi

Dylech wirio eich contract meddiannaeth i weld a allwch ganiatáu i bobl eraill fyw gyda chi. Fel arfer caniateir ‘deiliaid a ganiateir’ i chi (er enghraifft partner) ond efallai na fydd eich contract yn caniatáu i chi gymryd lletywr neu isosod unrhyw ran o’r eiddo.

A allaf ychwanegu cyd-ddeiliad contract?

Dylai eich contract wedi’i drosi roi’r hawl i chi ychwanegu cyd-ddeiliad contract os yw’ch landlord yn cytuno. Ni ddylai eich landlord wrthod rhoi caniatâd heb reswm da. Mae hwn yn derm sylfaenol o gontractau diogel, safonol cyfnodol a safonol cyfnod penodol. Darganfyddwch fwy yma.

A allaf drosglwyddo fy nghontract meddiannaeth i rywun arall?

Fel arfer ni allwch drosglwyddo contract safonol cyfnodol wedi’i drosi i rywun arall. Dylech wirio telerau’r cytundeb a wnaethoch cyn 1 Rhagfyr 2022 i weld a yw’n caniatáu ichi drosglwyddo (cyfeirir ato’n aml fel ‘aseiniad’) i unrhyw un arall. Hyd yn oed os yw eich contract yn caniatáu i chi drosglwyddo i rywun arall, mae’n debygol y bydd angen caniatâd y landlord i wneud hynny.

A allaf drosglwyddo fy nghontract pan fyddaf yn marw?

Efallai y byddwch yn gallu trosglwyddo eich contract pan fyddwch yn marw. Gelwir hyn yn olyniaeth. Gall y rheolau ar gyfer hawliau olyniaeth fod yn gymhleth. Hyd yn oed os gall rhywun gymryd eich contract drosodd efallai y bydd y landlord yn gallu troi’r person hwnnw allan gan ddefnyddio’r weithdrefn ‘dim bai’.

Sut gallaf ddod â fy nghontract meddiannaeth i ben?

Os ydych am ddod â’ch contract meddiannaeth safonol cyfnodol i ben a gadael eich cartref dylech roi’r hysbysiad cywir yn ysgrifenedig i’r landlord. Y cyfnod lleiaf o rybudd y dylech ei roi i’ch landlord yw 4 wythnos.