Skip to main content

Cynlluniau diogelu blaendaliadau

Pan fyddwch chi’n talu blaendal diogelwch ar gyfer contract meddiannaeth safonol, rhaid i’r landlord neu’r asiant gosod ddiogelu eich blaendal trwy gynllun diogelu a gefnogir gan y Llywodraeth. Cyfeirir at y rhain yn aml fel ‘cynlluniau diogelu blaendaliadau tenantiaeth’.

Mae’r rheol hon yn berthnasol i bob contract meddiannaeth safonol. Os symudoch i’ch cartref cyn 6 Ebrill 2007 ac nad ydych wedi llofnodi cytundeb adnewyddu ers y dyddiad hwnnw, efallai na fydd angen diogelu eich blaendal. Ceisiwch gymorth os ydych chi’n ansicr.

A ydw i’n cael fy amddiffyn gan gynllun diogelu blaendaliadau?

Dylai eich blaendal diogelwch gael ei amddiffyn gan gynllun diogelu blaendaliadau os ydych chi wedi bod:

  • yn rhentu cartref gan landlord preifat neu asiant gosod ers 6 Ebrill 2007
  • eich contract yn gontract meddiannaeth safonol, a
  • chi wedi talu blaendal diogelwch (nid yr un peth â rhent ymlaen llaw neu flaendal dal).

Nid oes ots a yw’n ddeiliad y contract, neu rywun arall fel rhiant, neu awdurdod lleol, sy’n darparu’r arian ar gyfer y blaendal diogelwch.

Beth sydd raid i’m landlord neu asiant ei wneud?

Mae ein fideos animeiddiedig ar ochr dde’r dudalen hon yn esbonio beth ddylai eich landlord ei wneud â’ch blaendal diogelwch.

Os talwyd eich blaendal i landlord neu asiant ar neu ar ôl 6 Ebrill 2012, o fewn 30 diwrnod i’w dderbyn rhaid iddynt:

  • amddiffyn eich blaendal gyda chynllun a gefnogir gan y llywodraeth, a
  • darparu gwybodaeth benodol i chi. Mae’r gyfraith yn galw hyn yn ‘wybodaeth ofynnol.’

Mae’r ‘wybodaeth ofynnol’ y mae’n rhaid ei darparu i chi yn cynnwys:

  • manylion y cynllun amddiffyn blaendal a ddefnyddir
  • unrhyw wybodaeth a all fod wedi’i chynnwys mewn taflen a gyflenwir gan y cynllun
  • sut i gael eich blaendal yn ôl pan fyddwch chi’n gadael
  • beth i’w wneud os oes anghydfod ynghylch ei ddychwelyd
  • manylion y contract meddiannaeth, gan gynnwys swm y blaendal diogelwch a dalwyd ac enw, cyfeiriad a manylion cyswllt eich landlord, ynghyd â thystysgrif, wedi’i llofnodi gan eich landlord yn cadarnhau bod y manylion hyn yn wir.

Dylech hefyd gael copi o’r dystysgrif amddiffyn blaendal, ynghyd â llofnod eich landlord.

Mae dau fath o gynlluniau a gymeradwywyd gan y llywodraeth ar gael:

  • cynllun gwarchodaeth – mae’r landlord neu’r asiant yn talu’r blaendal diogelwch i’r cynllun, a fydd yn ei gadw tan ddiwedd eich contract
  • cynllun yswiriant – mae’r landlord neu’r asiant yn cadw’r blaendal diogelwch ond yn talu premiymau yswiriant i’r cynllun. Mae hyn yn golygu bod y blaendal wedi’i yswirio os oes unrhyw anghydfod, a bydd y cynllun yn ad-dalu’r swm y cytunwyd arno i chi yn uniongyrchol.

Eich landlord neu asiant fydd yn penderfynu pa gynllun i’w ddefnyddio.

Bydd yn rhaid i’ch landlord neu asiant dalu ffi am ddiogelu eich blaendal diogelwch. Ni ddylent eich gorfodi i dalu’r ffi hon, na’i didynnu o’r blaendal ar ddiwedd eich contract.

Sut alla i wirio a yw fy mlaendal diogelwch wedi’i ddiogelu?

Dylai eich landlord roi gwybod i chi pan fydd eich blaendal diogelwch wedi’i ddiogelu, dweud wrthych pa gynllun y maent wedi’i ddefnyddio a rhoi’r wybodaeth ofynnol i chi am y cynllun.

Os nad ydyn nhw wedi gwneud hyn, gallwch wirio eich hun a yw eich blaendal wedi’i ddiogelu yn unrhyw un o’r tri chynllun diogelu blaendal a gymeradwywyd gan y llywodraeth drwy glicio ar y dolenni isod:

Sut alla i gael fy landlord i ddiogelu fy blaendal diogelwch?

Dylai eich landlord ddiogelu eich blaendal heb i chi orfod gofyn, ond os na wnânt hynny, gallwch gymryd rhai camau i geisio sicrhau eu bod yn gwneud hynny. Cliciwch yma am fanylion.

Beth os nad yw fy landlord yn cydymffurfio â’r rheolau?

Os nad yw eich landlord wedi diogelu eich blaendal diogelwch ac wedi darparu’r wybodaeth ofynnol o fewn 30 diwrnod, gellir mynd ag ef i’r llys sirol a gall fod yn anoddach iddynt ddod â’ch contract i ben.

Cosbau llys sirol

Os nad yw eich landlord yn cydymffurfio â’r rheolau, gallwch wneud cais i’r llys sirol i orchymyn bod:

  • eich blaendal yn cael ei ddiogelu neu ei ddychwelyd i chi a/neu
  • eich bod yn cael iawndal rhwng 1 a 3 gwaith swm y blaendal.

Cliciwch yma i ddarllen mwy am hawliadau iawndal blaendal diogelwch.

Cyfyngiadau ar droi allan

Os nad yw’ch landlord yn cydymffurfio â’r rheolau, mae cyfyngiadau hefyd ar sut y gallant eich troi allan.

Os oes gennych gontract safonol, fel arfer gallwch gael eich troi allan os yw’r landlord yn rhoi o leiaf chwe mis o rybudd ac yna’n cael gorchymyn llys. Gellir gwneud hyn heb i’r landlord orfod rhoi rheswm. Weithiau gelwir hyn yn weithdrefn troi allan ‘dim bai’.

Fodd bynnag, os nad yw’ch landlord wedi cydymffurfio â’r rheolau diogelu blaendaliadau, yna ni allant ddefnyddio’r weithdrefn troi allan ‘dim bai’.

Cliciwch yma i ddarllen mwy am gyfyngiadau ar droi allan.

Beth os yw fy landlord yn amddiffyn fy blaendal diogelwch yn hwyr?

Os collodd eich landlord y dyddiad cau ac amddiffynodd eich blaendal y tu allan i’r terfyn amser o 30 diwrnod, dim ond os byddant yn dychwelyd eich blaendal yn gyntaf (heb unrhyw ddidyniadau y cytunwyd arnynt) y gallant gyflwyno hysbysiad ‘dim bai’ dilys.

Efallai y byddwch yn dal i allu gwneud cais i’r llys sirol am hawliad am iawndal. Cliciwch yma i ddarllen mwy am hawliadau iawndal blaendal diogelwch.

Beth sy’n digwydd ar ddiwedd fy nghontract?

Pan fyddwch chi’n gadael, os ydych chi a’ch landlord neu asiant yn cytuno ar faint o’r blaendal diogelwch y dylech ei gael yn ôl, dylech ei gael yn ôl o fewn 10 diwrnod i gytuno.

Os cadwyd eich blaendal mewn cynllun gwarchodol, byddwch hefyd yn derbyn rhywfaint o log ar y blaendal. Bydd y cynllun gwarchodol yn ad-dalu deiliaid contract yn uniongyrchol, naill ai trwy siec neu drwy drosglwyddiad electronig. Bydd blaendaliadau a gedwir yn y cynlluniau yswiriant yn cael eu had-dalu gan y landlord naill ai mewn arian parod neu drwy siec, yn ôl eu dewis. Ni fydd blaendaliadau a gedwir yn y cynlluniau yswiriant yn trosglwyddo unrhyw log i ddeiliad y contract.

Beth os na fyddwn yn cytuno ynghylch a ddylid ad-dalu’r blaendal diogelwch?

Dim ond os gallant ddangos eu bod wedi colli allan yn ariannol oherwydd eich gweithredoedd, er enghraifft, os ydych wedi achosi difrod i’r eiddo, neu os ydych yn ddyledus rhent, y mae gan eich landlord neu asiant hawl i gadw’ch blaendal diogelwch cyfan neu ran ohono. Ni all eich landlord neu asiant gadw’ch blaendal i dalu am unioni traul a rhwyg arferol.

Os nad ydych yn cytuno y dylai eich landlord neu asiant fod wedi cadw’ch blaendal cyfan neu ran ohono, neu os ydych yn anghytuno â rhai o’r costau y maent wedi’u tynnu ohono, yna bydd y cynllun diogelu blaendaliadau y mae eich landlord neu asiant wedi’i ddefnyddio yn cynnig gwasanaeth am ddim i helpu i ddatrys anghydfodau.

Bydd gwybodaeth am yr hyn sydd angen i chi ei wneud os oes anghydfod wedi’i chynnwys yn y wybodaeth y bydd eich landlord neu asiant wedi’i rhoi i chi ar ddechrau eich contract (gweler uchod). Mae gan bob cynllun wasanaeth Datrysiad Anghydfodau Amgen (ADR). Pan fydd anghydfod yn digwydd, ac os ydych chi a’ch landlord ill dau yn cytuno i ddefnyddio’r gwasanaeth, bydd yn rhaid i chi gytuno i dderbyn ei benderfyniad ac ni fyddwch yn gallu gwneud cais i’r llysoedd. Os nad ydych chi na’ch landlord yn cytuno i ddefnyddio’r gwasanaeth ADR yna bydd yr anghydfod fel arfer yn mynd i’r llys sirol.

Cliciwch yma i ddarllen mwy am fynd i’r llys i gael eich blaendal diogelwch yn ôl.

Ble alla i gael rhagor o wybodaeth?

Mae gan wefan Directgov nodiadau canllaw ar y cynlluniau diogelu blaendaliadau ar gyfer landlordiaid a deiliaid contractau.

Gallech hefyd ddarllen ein taflen ffeithiau ‘Talu blaendal’ neu wylio ein fideos ar ochr dde’r dudalen hon.

Did you find this helpful?

 Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 28, 2026 

Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.