Contractau safonol cyfnod penodol

• Mae contract meddiannaeth safonol cyfnod penodol yn fath o gytundeb rhentu a roddir fel arfer gan landlord preifat
• Os oes gennych gontract safonol cyfnod penodol dim ond os byddwch yn torri’r contract y gallwch gael eich troi allan yn ystod y cyfnod penodol
• Mae’n rhaid i’ch landlord gael gorchymyn llys i’ch troi allan.

Os symudoch chi i’ch cartref cyn 1 Rhagfyr, 2022 nid yw’r wybodaeth isod yn berthnasol i chi. Ewch i’n hadran cyngor ar gontractau wedi’u trosi.

Mae’r adran hon yn esbonio’r hawliau sydd gennych os oes gennych gontract meddiannaeth safonol cyfnod penodol gyda landlord preifat. Mae’n cynnwys yr hawliau sydd gennych i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth ac i gael atgyweiriadau wedi’u gwneud.

A oes gennyf gontract safonol cyfnod penodol?

Mae contract safonol cyfnod penodol yn un o 2 fath o gontract meddiannaeth y gall landlordiaid preifat ei roi. Mae ‘cyfnod penodol’ yn golygu bod eich contract am gyfnod penodol o amser, a rhaid i’r contract nodi dyddiad dechrau a dyddiad gorffen. Y math arall o gontract y gall landlord preifat ei roi yw contract safonol cyfnodol.

Mewn rhai sefyllfaoedd gallwch rentu gan landlord preifat a heb fod â chontract cyfnodol neu gyfnod penodol safonol. Gweler yma am yr eithriadau hyn.

Pa wybodaeth ddylwn i ei rhoi ar ddechrau fy nghontract?

Rhaid i’ch landlord roi contract ysgrifenedig i chi o fewn 14 diwrnod i’ch contract ddechrau. Bydd y contract yn esbonio eich hawliau a’r cyfrifoldebau sydd gennych chi a’ch landlord. Rhaid iddo hefyd gynnwys gwybodaeth benodol. Os na fydd eich landlord yn rhoi’r contract ysgrifenedig i chi neu os yw’r wybodaeth ynddo’n anghywir, darganfyddwch beth allwch chi ei wneud yma.

Dylech hefyd gael:

• cyfeiriad cyswllt ar gyfer eich landlord
• gwybodaeth am y cynllun diogelu blaendal a ddefnyddir gan eich landlord os ydych wedi talu blaendal;
• copi o’r gwiriad diogelwch nwy blynyddol dyddiedig o fewn y flwyddyn ddiwethaf
• adroddiad cyflwr gosod trydanol dyddiedig o fewn y 5 mlynedd diwethaf
• Tystysgrif Perfformiad Ynni (EPC) dyddiedig o fewn y 10 mlynedd diwethaf

Os nad yw’ch landlord wedi darparu’r wybodaeth uchod, efallai na fydd yn gallu eich troi allan gan ddefnyddio hysbysiad ‘dim bai’ (cymal terfynu’r landlord). Os yw eich landlord wedi rhoi hysbysiad troi allan i chi, mynnwch help.

A allaf gael fy nhroi allan?

Os oes gennych gontract meddiannaeth safonol cyfnod penodol, ni all eich landlord eich troi allan yn ystod y cyfnod penodol oni bai eich bod wedi torri’r contract neu os oes gan eich contract gymal terfynu’r landlord. Dylech wirio’ch contract i weld a oes ganddo gymal terfynu.

Er mwyn defnyddio cymal terfynu i’ch troi allan mae’n rhaid i’ch landlord ddilyn y drefn gywir trwy roi rhybudd ysgrifenedig i chi a chael gorchymyn llys. Mae hyn yn cynnwys rhoi gwybodaeth benodol i chi, a chydymffurfio â rheolau diogelu blaendal a thrwyddedu. Darganfyddwch fwy yma.

Ni all eich landlord eich troi allan gan ddefnyddio cymal terfynu dim ond oherwydd eich bod wedi gofyn i waith atgyweirio gael ei wneud yn eich cartref. Gelwir hyn yn ‘droi allan dialgar’.

Os ydych chi’n fyfyriwr a’ch prifysgol yn landlord i chi, mae yna reolau gwahanol ynghylch troi allan. Gweler ein cyngor ar gontractau safonol gyda rheolau troi allan gwahanol. Os ydych yn byw mewn llety myfyrwyr a ddarperir gan gwmni preifat, yna mae’r un rheolau sy’n berthnasol i ddeiliaid contract preifat eraill hefyd yn berthnasol i chi (gweler yma ).

Os byddwch yn derbyn hysbysiad gan eich landlord, mynnwch help.

Troi allan anghyfreithlon

Os bydd eich landlord yn ceisio eich troi allan heb gael gorchymyn llys gall fod yn drosedd. Dylai eich cyngor lleol helpu os ydych wedi cael eich troi allan yn anghyfreithlon neu eich aflonyddu gan eich landlord. Efallai y byddwch hefyd yn gallu cael gorchymyn llys i orfodi eich landlord i ganiatáu i chi ddychwelyd i’r eiddo. Mynnwch help ar frys os ydych yn y sefyllfa hon.

Beth yw’r rheolau ar godiadau rhent a rhent?

Talu rhent

Mae’n rhaid i chi dalu’r rhent y cytunwyd arno gyda’ch landlord. Os nad ydych yn talu eich rhent gall eich landlord gymryd camau llys i’ch troi allan.

Darllenwch eich contract i weld beth mae’n ei ddweud am sut y dylid talu’r rhent.

 Rhent yn cynyddu

Os oes gennych gontract safonol cyfnod penodol ni all eich landlord gynyddu eich rhent yn ystod y cyfnod penodol.

Eich rhent ddylai fod eich prif flaenoriaeth ariannol bob amser gan y gallech golli eich cartref os ewch i ôl-ddyledion rhent. Os ydych yn hawlio budd-daliadau neu os oes gennych incwm isel, efallai y gallwch hawlio budd-dal tai neu gostau tai Credyd Cynhwysol i helpu gyda’r rhent.

A all fy landlord newid fy nghontract?

Dim ond os ydych yn cytuno y gellir newid eich contract. Termau y gellir eu newid yw:

• rhai termau sylfaenol (ond dim ond os ydych chi’n cytuno a’i fod yn eich rhoi mewn sefyllfa well)
• unrhyw delerau atodol ac ychwanegol (dim ond os ydych yn cytuno)

Os byddwch yn cytuno i newidiadau i unrhyw deler sylfaenol, atodol neu ychwanegol, dylai eich landlord roi ‘datganiad amrywiad ysgrifenedig’ i chi, neu gontract meddiannaeth ysgrifenedig newydd yn llawn, gan gynnwys y newid, o fewn 14 diwrnod. Os bydd eich landlord yn methu â darparu’r naill neu’r llall o’r rhain i chi, mynnwch help.

I gael rhagor o wybodaeth am delerau sy’n berthnasol i gontractau meddiannaeth safonol cyfnod penodol, a thelerau sylfaenol na ellir eu newid, gweler ein cyngor ar delerau sylfaenol a thelerau atodol.

A ddylai fy landlord fod yn gofrestredig?

Ffyrc. Dylai pob landlord preifat yng Nghymru gofrestru gyda chynllun Rhentu Doeth Cymru. Yn ogystal, rhaid i landlordiaid sy’n hunanreoli’r eiddo hynny, neu asiantau sydd wedi’u penodi gan y landlord, gael trwydded.

Gallwch wirio a yw eich landlord a/neu asiant wedi’i gofrestru neu wedi’i drwyddedu drwy chwilio’r gofrestr gyhoeddus. Os nad ydynt wedi’u cofrestru a/neu eu trwyddedu efallai eu bod yn cyflawni trosedd a gallent wynebu cosbau. Efallai na fyddant yn gallu eich troi allan. Gweler ein tudalennau ar gofrestru landlordiaid a thrwyddedu am ragor o wybodaeth.

Pwy sy’n gyfrifol am atgyweiriadau?

Eich landlord sy’n gyfrifol am sicrhau bod yr eiddo’n ffit i fyw ynddo ac yn cael ei gadw mewn cyflwr da. Mae hyn yn cynnwys delio â:

• problemau gyda’r to, landeri, ffenestri, drysau a gwaith brics
• plymio, nwy a thrydan.

Dylai eich landlord roi gwybodaeth i chi am ba atgyweiriadau rydych yn gyfrifol amdanynt, sydd fel arfer yn cynnwys addurno mewnol ac unioni unrhyw ddifrod a achosir gennych.

Os oes angen atgyweiriadau ar eich cartref, rhowch wybod i’ch landlord am y broblem ar unwaith. Dylai eich landlord wneud yr atgyweiriadau angenrheidiol o fewn amser rhesymol ar ôl iddo ddod yn ymwybodol ohonynt.

Dysgwch fwy am atgyweiriadau os oes gennych chi landlord preifat yma.

Eich hawl i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth

Mae gennych yr hawl i fyw yn eich cartref heb ymyrraeth gan y landlord nac unrhyw un sy’n gweithredu ar ei ran. Os bydd eich landlord yn ceisio gwneud hyn fe all ef/hi fod yn euog o aflonyddu, sydd yn erbyn y gyfraith. I gael gwybod mwy am yr hyn y gallwch ei wneud os yw eich landlord yn aflonyddu arnoch, darllenwch ein cyngor ar aflonyddu a throi allan anghyfreithlon.

Cael pobl eraill i fyw gyda chi

Dylech wirio eich contract meddiannaeth i weld a allwch ganiatáu i bobl eraill fyw gyda chi. Fel arfer caniateir ‘deiliaid a ganiateir’ i chi (er enghraifft partner) ond efallai na fydd eich contract yn caniatáu i chi gymryd lletywr neu isosod unrhyw ran o’r eiddo.

A allaf ychwanegu cyd-ddeiliad contract?

Dylai eich contract roi’r hawl i chi ychwanegu cyd-ddeiliad contract os yw’ch landlord yn cytuno. Mae hwn yn derm sylfaenol o gontractau diogel, safonol cyfnodol a safonol cyfnod penodol. Darganfyddwch fwy yma.

A allaf drosglwyddo fy nghontract meddiannaeth i rywun arall?

Fel arfer ni allwch drosglwyddo contract safonol cyfnod penodol i rywun arall. Hyd yn oed os yw eich contract yn caniatáu i chi drosglwyddo i rywun arall, mae’n debygol y bydd angen caniatâd y landlord arnoch.

A allaf drosglwyddo fy nghontract pan fyddaf yn marw?

Fel deiliad contract safonol cyfnod penodol, mae rheolau ynghylch pwy y gellir trosglwyddo’r contract iddynt. Gelwir y broses gyfreithiol ar gyfer pasio eich contract ymlaen pan fyddwch yn marw yn ‘olyniaeth’. Gall y rheolau ar gyfer hawliau olyniaeth fod yn gymhleth.

Beth sy’n digwydd ar ddiwedd fy nghontract meddiannaeth safonol cyfnod penodol?

Os byddwch yn parhau i fyw yn eich cartref y tu hwnt i ddiwedd y cyfnod penodol, bydd eich contract yn dod yn gontract safonol cyfnodol yn awtomatig oni bai eich bod chi a’ch landlord yn cytuno i gontract cyfnod penodol newydd. Gwiriwch eich contract safonol cyfnod penodol cychwynnol i weld a fydd unrhyw newidiadau i’r telerau sylfaenol neu atodol pan ddaw’n gontract safonol cyfnodol yn awtomatig.

Fel arfer ni fydd angen i’ch landlord ddarparu contract meddiannaeth ysgrifenedig newydd ar gyfer contract safonol cyfnodol sy’n codi ar ddiwedd contract safonol cyfnod penodol. Os ydych yn ansicr ynghylch telerau eich contract meddiannaeth ar ôl diwedd y cyfnod penodol, mynnwch help.

Sut gallaf ddod â fy nghontract meddiannaeth cyfnod penodol i ben?

Os oes gennych gontract safonol cyfnod penodol fel arfer ni allwch ddod â’r contract i ben yn gynnar oni bai bod eich landlord yn cytuno i ‘ildiad’ neu os yw’r contract yn cynnwys ‘cymal terfynu deiliad y contract’.

Os oes gan eich contract gymal terfynu, dylai’r contract esbonio o dan ba amgylchiadau y gallwch ddod â’r contract i ben. Yn ôl y gyfraith, mae angen i chi roi o leiaf 4 wythnos o rybudd yn ysgrifenedig i’ch landlord, oni bai bod y contract yn nodi bod yn rhaid i chi roi rhybudd hirach.