Skip to main content

Atebion rhentu tymor hir os ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil

Os ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil ac yn ceisio rhoi trefn ar yr hawliau hirdymor sydd gennych i’ch cartref rhent, mae amrywiaeth o atebion ar gael i chi, hyd yn oed os nad ydych yn ddeiliad contract meddiannaeth eich hun.

Os ydych yn rhentu gan landlord cymunedol, bydd eich opsiynau’n dibynnu ar enw pwy sydd ar y contract meddiannaeth, ac a ydych yn ysgaru neu’n diddymu eich partneriaeth sifil ai peidio.

Fi yw unig ddeiliad y contract

Os mai chi yw unig ddeiliad y contract yna mae gennych yr hawl i aros yn y cartref. Fodd bynnag, gallai eich priod neu bartner sifil geisio sefydlu hawliau i’r eiddo hefyd. Yn y rhan fwyaf o achosion, os byddwch yn gadael y cartref, bydd eich contract meddiannaeth yn dod i ben.

Os byddwch chi a’ch partner yn penderfynu y dylai’r person nad yw’n ddeiliad y contract aros yn y cartref, yna mewn rhai achosion gellir aseinio’r contract. Mae hyn yn golygu bod y contract yn cael ei drosglwyddo i’w enw. Os ydych am ystyried hyn, siaradwch â’ch landlord. Os nad ydynt yn cytuno, mynnwch help. Gall fod yn bosibl i lys ddefnyddio cyfraith teulu i drosglwyddo’r contract meddiannaeth (gweler isod).

Os ydych am ddod â’r contract i ben, gallwch roi rhybudd i’ch landlord. Rhaid i’r hysbysiad fod yn ddilys. I ddarganfod sut i roi hysbysiad yn gywir, gweler ein cyngor ar ddod â chontract meddiannaeth i ben.

Weithiau mae gan y llysoedd y pŵer i drosglwyddo contract meddiannaeth o’r unig ddeiliad contract i’r deiliad nad yw ar y contract. Mewn rhai achosion, bydd y llys yn gorchymyn bod iawndal yn cael ei dalu i’r partner sy’n gadael y cartref os yw’n ystyried bod y person hwnnw ar ei golled yn ariannol oherwydd y trosglwyddiad. Dim ond os:

  • rydych chi a’ch partner yn ysgaru neu’n diddymu eich partneriaeth sifil, neu
  • er lles unrhyw blant a allai fod gennych.

Bydd angen cyngor arnoch gan gyfreithiwr cyfraith teulu ynghylch gwneud cais i’r llys am gontract trosglwyddo meddiannaeth.

Rwy’n gyd-ddeiliad contract

Os ydych yn gyd-ddeiliad contract yna mae gennych yr hawl i aros yn eich cartref. Mae gan y cyd-ddeiliad contract arall yr un hawliau â chi i aros yn y cartref.

Os gallwch chi a’ch partner gytuno pwy ddylai aros yn y cartref, yna efallai y bydd un deiliad contract yn gallu aseinio’r contract i’r llall. Dim ond os yw’n dweud hynny yn eich contract ysgrifenedig y gellir neilltuo’r rhan fwyaf o gontractau meddiannaeth – gwiriwch hyn, neu mynnwch gymorth.

Rwy’n ysgaru/diddymu fy mhartneriaeth sifil

Os ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil, gellir gwneud penderfyniad ar yr hawliau hirdymor sydd gennych i’ch cartref fel rhan o achos ysgariad/diddymu. Dylech gael cyngor gan gyfreithiwr cyfraith teulu am eich opsiynau.

Nid wyf yn ysgaru/diddymu fy mhartneriaeth sifil

Os nad ydych yn bwriadu ysgaru neu ddiddymu eich partneriaeth sifil, bydd llai o rwymedïau cyfreithiol yn agored i chi. Mae hyn oherwydd bod gan y llysoedd fwy o bŵer dan gyfraith priodasol a theulu (e.e. os ydych yn ysgaru neu’n diddymu eich partneriaeth) nag sydd ganddynt o dan gyfraith tai.

Os gallwch gytuno pwy sy’n aros yn yr eiddo, gallai gael ei drosglwyddo i enw’r person sy’n aros yn yr eiddo. Mae’r hawl i drosglwyddo’r contract i briod neu bartner sifil yn un o delerau sylfaenol pob contract diogel. Os oes gennych gontract safonol, gwiriwch delerau’r contract i weld a ellir ei drosglwyddo. Os yw eich contract yn dweud y gellir ei drosglwyddo gyda chaniatâd y landlord, dim ond os oes rheswm da y gall y landlord wrthod.

Os nad yw’ch contract yn rhoi’r hawl i chi drosglwyddo, efallai y bydd y landlord yn fodlon derbyn ‘ildio’ y contract presennol a chynnig contract newydd i’r sawl sy’n aros. Os yw’r landlord yn cytuno i hyn, gwnewch yn siŵr eich bod yn cael y cytundeb hwn yn ysgrifenedig cyn cytuno i ildio. Mynnwch help os ydych chi’n ansicr.

Os ydych am aros yn y cartref heb eich partner, prin yw’r opsiynau hirdymor ar gyfer gwahardd eich partner os nad ydych am fynd drwy’r llysoedd. Yn y tymor byr, gallwch ddefnyddio gorchymyn anheddu (er bod angen cael y rhain drwy’r llys o hyd), ond os na allwch chi a’ch partner gytuno, a’ch bod am aros yn y cartref yn y tymor hir, ceisiwch gyngor gan gyfreithiwr cyfraith teulu, gan y bydd yn rhaid i chi fynd drwy’r llysoedd yn ôl pob tebyg.

Nid fi yw’r unig ddeiliad contract na’r cyd-ddeiliad contract

Os nad ydych yn ddeiliad contract eich hun (gwiriwch i weld a yw eich enw ar y contract meddiannaeth), ond eich bod yn briod neu mewn partneriaeth sifil gofrestredig gyda’r person sy’n ddeiliad y contract, efallai y bydd gennych hawliau i’r cartref o hyd. Darganfyddwch fwy yma.

Os gallwch chi a’ch partner gytuno, efallai y bydd eich partner yn gallu trosglwyddo’r contract i chi (gweler uchod).

Os na allwch chi a’ch partner gytuno pwy ddylai fyw yn y cartref, yna gall llys benderfynu. Rhaid i gontract meddiannaeth gael ei drosglwyddo ar yr un pryd ag ysgariad neu ddiddymiad partneriaeth sifil. Mae’n hollbwysig peidio â dod â’ch perthynas i ben yn ffurfiol os ydych yn bwriadu trosglwyddo eich contract meddiannaeth, gan y byddai hyn yn dod â’ch hawliau i’r cartref i ben.

Yn rhentu’n breifat

Os ydych yn rhentu gan landlord preifat, efallai na fydd gennych yr hawl i drosglwyddo’r contract i’ch partner. Mae gan y rhan fwyaf o ddeiliaid contract preifat gontract safonol. Fel arfer nid oes angen rheswm ar eich landlord i’ch troi allan o’r math hwn o gontract, felly efallai na fydd yn werth yr amser a’r arian i fynd i’r llys. Fodd bynnag, gallwch ofyn i’r landlord sefydlu contract newydd yn eich enw chi yn unig – maent yn fwy tebygol o wneud hyn os oes gennych hanes o dalu rhent ar amser.

Ychydig iawn o rentwyr preifat fydd â math o denantiaeth gyda hawliau cryfach o lawer – er enghraifft, contract safonol a drawsnewidiodd o denantiaeth sicr (nad yw’n fyrddaliad), neu denantiaeth reoleiddiedig. Rydych yn fwy tebygol o fod ag un o’r cytundebau hyn os ydych wedi byw yn eich eiddo ers amser maith. Mynnwch help os ydych chi’n meddwl bod gennych chi un o’r mathau hyn o gytundebau rhentu.

Os oes gennych chi blant

P’un a ydych yn bwriadu ysgaru/diddymu eich partneriaeth sifil ai peidio, gellir trosglwyddo contract meddiannaeth o un priod neu bartner sifil i’r llall os bydd y llys yn penderfynu ei fod er lles plant. Mae p’un a fydd y contract yn cael ei drosglwyddo yn dibynnu ar reolau’r math hwnnw o gontract (e.e. a ellir ei drosglwyddo) ac a yw’r landlord yn cytuno i’r trosglwyddiad. Ni fydd y llys yn ystyried manylion sy’n ymwneud yn benodol â rhieni’r plentyn, ee ers pa mor hir y maent wedi bod mewn perthynas.

Bydd angen cymorth cyfreithiwr cyfraith teulu arnoch i drosglwyddo contract meddiannaeth yn y modd hwn. Gallwch ddod o hyd i gyfreithiwr yma.

Beth os mai fy mhartner yw unig ddeiliad y contract a’i fod yn gadael, heb ddod â’r contract i ben?

Os ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil a’ch partner yw’r unig ddeiliad contract, a’i fod yn gadael heb roi rhybudd, mae’n debygol y byddwch yn gallu parhau i fyw yn y cartref cyhyd ag y bydd eich priodas neu bartneriaeth sifil yn para. Mae hyn oherwydd bod gennych hawliau cartref o dan gyfraith teulu. Bydd angen i chi dalu’r rhent cyfan neu gallech fod mewn perygl o gael eich troi allan. Os byddwch yn ysgaru neu’n diddymu eich partneriaeth sifil, yna, gyda bron pob tenantiaeth, bydd eich hawliau i fyw yn yr eiddo yn dod i ben.

Mynnwch help os ydych chi yn y sefyllfa hon.

Did you find this helpful?

 Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 9, 2026 

Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.