Skip to main content

Atebion rhentu tymor hir os ydych yn byw gyda rhywun

Os nad ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil yna mae eich hawliau hirdymor yn dibynnu yn gyntaf a yw eich enw ar y contract meddiannaeth. Os nad ydyw, ni fydd gennych unrhyw hawliau awtomatig i’r cartref, ond efallai y byddwch yn dal i allu trosglwyddo’r contract i’ch enw chi.

Os oes angen ateb tymor byr arnoch i aros yn y cartref, gallech geisio cael gorchymyn anheddu drwy’r llysoedd. Gall deiliaid contract a’r rhai nad ydynt yn ddeiliaid contract wneud cais amdanynt, a gallant atal eich partner rhag dod i mewn i’r cartref, gorfodi eich hawliau i aros, neu ganiatáu i chi ddychwelyd i’ch cartref os ydych wedi’ch gwahardd.

Beth os na allwn gytuno?

Os na allwch chi a’ch partner gytuno a’ch bod yn ystyried achos llys i aros yn y cartref, mae’n werth meddwl a yw’n werth ymladd dros eich contract meddiannaeth. Os ydych yn rhentu gan landlord preifat, efallai nad yw’n werth y drafferth, gan ei bod yn debygol y bydd gennych gontract safonol, ac fel arfer gall eich landlord eich troi allan heb fod angen rhoi rheswm. Gweler y tudalennau ar rentu gan landlord private i weld pa fath o gytundeb sydd gennych os nad ydych yn siŵr.

Mae llawer o fanteision yn gysylltiedig â chontractau meddiannaeth landlordiaid cymunedol, ac mewn llawer o feysydd maent yn anodd eu cael, felly efallai y byddai’n werth ymladd am y rhain. Cyn i chi benderfynu a ydych am ddwyn achos llys, darllenwch fynd i’r llys a chael help gan Shelter Cymru.

Contract meddiannaeth unigol

Os mai chi yw unig ddeiliad y contract, mae gennych hawl i aros yn y cartref. Fodd bynnag, gallai eich partner geisio sefydlu hawliau i’r eiddo hefyd. Yn y rhan fwyaf o achosion, os byddwch yn gadael y cartref, bydd eich contract yn dod i ben.

Os byddwch chi a’ch partner yn penderfynu y dylai’r sawl nad yw’n ddeiliad y contract aros yn y cartref, yna mewn rhai achosion gellir trosglwyddo’r contract. Mae hyn yn golygu bod y contract yn cael ei drosglwyddo i’w henw yn unig. Mae’r hawl i drosglwyddo’r contract i gydbreswyliwr (ar yr amod ei fod yn byw gyda deiliad y contract fel pe bai’n briod neu’n bartner sifil) yn un o delerau sylfaenol pob contract diogel . Os oes gennych gontract safonol, gwiriwch delerau’r contract i weld a ellir ei drosglwyddo.

Os yw eich contract yn dweud y gellir ei drosglwyddo gyda chaniatâd y landlord, dim ond os oes rheswm da y gall y landlord wrthod. Darllenwch eich contract meddiannaeth i weld beth mae’n ei ddweud, neu holwch eich landlord neu gynghorydd annibynnol.

Os ydych am ddod â’r contract i ben, gallwch roi rhybudd i’ch landlord, ond cofiwch, os mai chi yw unig ddeiliad y contract efallai na fydd eich partner yn gallu aros yn y cartref ar ôl i chi adael. I gael gwybod sut i roi hysbysiad dilys darllenwch ein cyngor yma.

Os bydd naill ai deiliad y contract neu ddeiliad nad yw’n gontract yn mynd i’r llys, caiff y llys drosglwyddo contract meddiannaeth o’r unig ddeiliad contract i’r deiliad nad yw’n gontract. Mewn rhai achosion, bydd y llys yn gorchymyn bod iawndal yn cael ei dalu i’r partner sy’n gadael y cartref os yw’n ystyried bod y person hwnnw ar ei golled yn ariannol oherwydd y trosglwyddiad.

Contract meddiannaeth ar y cyd

Os ydych yn gyd-ddeiliad contract yna mae gennych yr hawl i aros yn eich cartref. Mae gan y cyd-ddeiliad contract arall yr un hawliau â chi i aros yn y cartref.

Os gallwch chi a’ch partner gytuno pwy ddylai aros yn y cartref yna efallai y bydd un deiliad contract yn gallu trosglwyddo’r contract ar y cyd i enw’r llall yn unig. Ni ellir trosglwyddo pob contract meddiannaeth. Mae’r hawl i drosglwyddo’r contract i gydbreswyliwr (ar yr amod ei fod yn byw gyda deiliad y contract fel pe bai’n briod neu’n bartner sifil) yn un o delerau sylfaenol pob contract diogel . Os oes gennych gontract safonol, gwiriwch delerau’r contract i weld a ellir ei drosglwyddo. Os yw eich contract yn dweud y gellir ei drosglwyddo gyda chaniatâd y landlord, dim ond os oes rheswm da y gall y landlord wrthod. Gwiriwch a yw eich contract yn dweud y gallwch drosglwyddo, neu gael cymorth.

Os na allwch chi a’ch partner gytuno pwy fydd yn aros yn y cartref, yna bydd yn rhaid i chi setlo’r mater yn y llys. Bydd y penderfyniadau y gall y llys eu gwneud yn dibynnu ar eich amgylchiadau, er enghraifft eich arian, a oes gennych lety arall, ac a oes gennych blant.

Os byddwch yn penderfynu mynd i’r llys, efallai y bydd y llys yn penderfynu trosglwyddo’r contract o gontract ar y cyd i gontract unigol yn eich enw chi neu’ch partner. Mewn rhai achosion, bydd y llys yn gorchymyn bod iawndal yn cael ei dalu i’r partner sy’n gadael y cartref os yw’n ystyried bod y person hwnnw ar ei golled yn ariannol oherwydd y trosglwyddiad.

Nid fi yw’r unig ddeiliad contract nac yn gyd-ddeiliad contract

Os nad chi yw’r unig ddeiliad contract neu’r cyd-ddeiliad contract, a’ch partner yw deiliad y contract ac eisiau ichi adael, nid oes gennych unrhyw hawliau awtomatig i aros.

Os bydd yr unig ddeiliad contract yn gadael, neu’n rhoi hysbysiad, ym mron pob achos bydd y contract meddiannaeth yn dod i ben a bydd yn rhaid i’r deiliad contract sy’n cyd-fyw ac nad yw’n dal y contract adael. Fodd bynnag, yn y rhan fwyaf o achosion bydd yn rhaid i’ch landlord gael gorchymyn llys am feddiant, felly dylech dderbyn llythyr yn nodi’r dyddiad y mae’n rhaid i chi adael.

Os oes gennych chi blant

Gellir trosglwyddo contractau meddiannaeth o un cydbreswylydd i’r llall os bydd y llys yn penderfynu ei fod er lles y plant. Mae p’un a fydd y contract yn cael ei drosglwyddo yn dibynnu ar reolau’r math hwnnw o gontract (e.e. a ellir ei drosglwyddo) ac a yw’r landlord yn cytuno i’r trosglwyddiad. Ni fydd y llys yn ystyried manylion sy’n ymwneud yn benodol â rhieni’r plentyn, ee ers pa mor hir y maent wedi bod mewn perthynas.

Bydd angen cymorth cyfreithiwr cyfraith teulu arnoch i drosglwyddo contract meddiannaeth yn y modd hwn. Gallwch ddod o hyd i gyfreithiwr yma.

Did you find this helpful?

 Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 10, 2026 

Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.