Skip to main content

Dychwelyd blaendaliadau diogelwch heb eu diogelu

Nid oes rhaid diogelu pob blaendal diogelwch o dan gynllun diogelu blaendal – er enghraifft, os dechreuodd eich contract meddiannaeth cyn 6 Ebrill 2007, nid ydych wedi llofnodi contract adnewyddu ac nid yw cyfnod penodol wedi dod i ben ar ôl y dyddiad hwnnw, yna eich blaendal nid oes angen ei warchod gan y gyfraith.

Os bydd eich blaendal yn disgyn y tu allan i warchodaeth cynllun, gallwch barhau i gymryd camau i gael y blaendal yn ôl os caiff ei ddal yn ôl yn annheg.

Didyniadau y gall eich landlord eu gwneud

Mae gan landlordiaid hawl i gadw’r cyfan (neu ran) o’r blaendal dim ond os gallant ddangos eu bod ar eu colled yn ariannol oherwydd eich gweithredoedd yn ystod y contract. Rhaid iddynt ddweud wrthych ar gyfer beth y maent yn cadw’r arian a faint ar gyfer pob eitem. Rhaid iddynt ddychwelyd yr hyn sydd ar ôl i chi.

Fel arfer gall landlordiaid ddidynnu arian o flaendal diogelwch i dalu am:

  • rhent heb ei dalu
  • difrod i’r eiddo
  • eitemau coll
  • costau glanhau.

Mae’r eitemau y gallant ddidynnu arian ar eu cyfer fel arfer wedi’u nodi yn eich contract meddiannaeth neu ddogfen ar wahân y gwnaeth y ddau ohonoch ei llofnodi. I gael rhagor o wybodaeth, gweler ein tudalen Beth mae blaendaliadau diogelwch yn ei gwmpasu.

Beth os credaf fod fy ernes heb ei ddiogelu yn cael ei ddal yn ôl yn annheg?

Os credwch fod eich blaendal (neu ran ohono) yn cael ei gadw’n ôl yn annheg, ac nad yw’r blaendal wedi’i gwmpasu gan gynllun diogelu blaendal, y cam cyntaf yw ceisio trafod dychwelyd eich blaendal gyda’ch landlord.

Os na allwch chi a’ch landlord gytuno ar ddychwelyd eich blaendal, gallwch fynd i’r llys i geisio cael y blaendal yn ôl. Dyma’r cam olaf a dim ond pan fetho popeth arall y dylid ei wneud. Gweler ein tudalen Ystyried achos llys am ragor o wybodaeth.

Negodi gyda’ch landlord

Nid yw negodi yn sicr o weithio bob amser ond dylech roi cynnig arni cyn ystyried unrhyw gamau pellach.

Casglwch yr holl waith papur sydd gennych cyn i chi ddechrau. Gall eitemau defnyddiol gynnwys:

  • unrhyw stocrestr a ffotograffau a dynnoch pan symudoch i mewn
  • derbynebau ar gyfer eitemau rydych wedi’u disodli
  • derbynebau neu amcangyfrifon am atgyweiriadau a wnaed i’r eiddo
  • derbynebau ar gyfer taliadau rhent
  • llythyrau oddi wrth ac at eich landlord (ee am atgyweiriadau neu eitemau newydd).

Yna cymerwch y camau canlynol:

Cam 1 : Ysgrifennwch at eich landlord

Ysgrifennwch lythyr neu anfonwch e-bost at eich landlord yn gofyn iddo ddychwelyd eich blaendal.

Dylai eich llythyr/e-bost ofyn:

  • pam fod eich blaendal yn cael ei gadw
  • pa gostau penodol sy’n cael eu tynnu o’ch blaendal.

Rhowch ddyddiad cau ar gyfer ymateb i’ch landlord (fel o fewn pythefnos). Cadwch gopi o’r llythyr/e-bost.

Defnyddiwch ein llythyren sampl D 10.

Efallai y bydd eich landlord yn ateb gyda rhestr o’r didyniadau o’ch blaendal yn hytrach na’i ddychwelyd. Edrychwch ar y rhain i weld a ydych yn cytuno â nhw. Os nad ydych yn cytuno â rhai neu’r cyfan o’r costau bydd angen i chi ysgrifennu eto.

Cam 2 – Ysgrifennwch eto

Bydd angen i chi ysgrifennu at eich landlord eto os:

  • nid yw ef/hi wedi ymateb i’ch llythyr cyntaf
  • rydych yn anghytuno ag unrhyw un o’r costau y mae’n eu tynnu o’ch blaendal
  • rydych yn cytuno â rhai o’r didyniadau, ond nid pob un.

Dylai eich llythyr ddweud:

  • pa gostau (os o gwbl) nad ydych yn eu derbyn
  • y rhesymau pam nad ydych yn eu derbyn
  • y swm o arian y credwch y dylid ei ddychwelyd atoch.

Rhowch ddyddiad cau i’ch landlord ar gyfer ail ateb (fel o fewn pythefnos). Yn eich llythyr dywedwch y byddwch yn ystyried achos llys os na chaiff eich blaendal ei ddychwelyd erbyn y dyddiad hwn.

Defnyddiwch ein llythyren sampl D11

Cam 3 – Bygwth achos llys

Os na chewch ateb neu os na fydd eich landlord yn rhoi’r arian i chi o hyd, gallech ystyried achos llys i’w gael yn ôl.

Cyn i chi ddechrau unrhyw achos llys, rhaid i chi anfon ‘llythyr cyn gweithredu’ at y landlord. Mae hyn yn rhybuddio’r landlord eich bod yn bwriadu mynd i’r llys, ond yn rhoi’r cyfle iddynt ymateb i chi ac osgoi hyn.

Rhaid i’ch llythyr cyn gweithredu roi terfyn amser i’r landlord ymateb. Caniatewch o leiaf 14 diwrnod.

Efallai na fydd yn rhaid i chi fynd i wrandawiad llys o gwbl hyd yn oed – efallai y bydd eich landlord yn talu unwaith y bydd yn gwybod eich bod yn ystyried y camau hyn.

Gweler ein tudalen Ystyried achos llys am ragor o gyngor ac, os penderfynwch fwrw ymlaen, defnyddiwch ein llythyr enghreifftiol cyn gweithredu D12.

Os yw eich blaendal yn cael ei ddal gan asiant gosod eiddo

Os gwnaethoch rentu trwy asiant gosod eiddo a’u bod yn dal eich blaendal, maent yn gwneud hynny ar ran eich landlord. Os ydynt yn gwrthod dychwelyd eich blaendal yn annheg, neu os yw’r cwmni’n rhoi’r gorau i fasnachu ac yn diflannu gyda’ch arian, dylech gysylltu â’ch landlord yn uniongyrchol. Mae’n gyfrifol am ddychwelyd eich blaendal hyd yn oed os gwnaethoch ei dalu i’r asiantaeth yn wreiddiol.

Mae gennych hawl i wybod enw a chyfeiriad eich landlord. Mae dyletswydd gyfreithiol ar eich asiant gosod eiddo i ddarparu’r wybodaeth hon o fewn 21 diwrnod, os byddwch yn gofyn amdani’n ysgrifenedig.

Os yw eich asiant gosod yn ymddwyn yn afresymol ac wedi’i drwyddedu gan Rhentu Doeth Cymru gallwch gysylltu â nhw i ymchwilio iddynt ymhellach. Gallech hefyd wneud cwyn i gynllun gwneud iawn yr asiant gosod tai.

Did you find this helpful?

 Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 28, 2026 

Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.