Cymorth i sicrhau llety i chi

• rydych chi’n ddigartref, neu
• mae’r cyngor eisoes wedi ceisio eich helpu i atal rhag dod yn ddigartref, ond wedi bod yn aflwyddiannus yn gwneud hynny.

Dylai’r cyngor ddweud wrthych yn ysgrifenedig a ydynt yn mynd i roi cymorth i chi ai peidio. Rhaid anfon y llythyr atoch neu ei adael yn swyddfeydd y cyngor i chi ei gasglu. Os yw’r cyngor yn penderfynu peidio â rhoi unrhyw gymorth i chi, rhaid i’r llythyr esbonio’r rhesymau pam. Efallai y byddwch yn gallu gofyn i’r cyngor adolygu ei benderfyniad. Os ydych chi am wneud hyn, ceisiwch gymorth ar unwaith. Gall y weithdrefn fod yn gymhleth ac mae’n rhaid i chi ofyn am adolygiad o fewn 21 diwrnod i dderbyn y llythyr penderfyniad.

Pa gymorth all y cyngor ei roi o dan y ‘ddyletswydd rhyddhad’?

Unwaith y bydd y cyngor wedi penderfynu eich bod yn gymwys ac yn ddigartref, rhaid iddynt gymryd ‘camau rhesymol’ i’ch helpu i sicrhau llety addas. Nid yw hyn yn golygu bod yn rhaid i’r cyngor eich cartrefu, dim ond bod yn rhaid iddynt gymryd ‘camau rhesymol’ i’ch helpu i ddod o hyd i rywle addas i fyw.

Gall y cyngor roi’r cymorth ei hun neu gallant drefnu i rywun arall eich helpu, fel cynghorydd tai neu ddyled arbenigol.

Mae’r cymorth hwn wedi’i gyfyngu o ran amser – dim ond am uchafswm o 56 diwrnod o’r dyddiad y dywedir wrthych yn ysgrifenedig eu bod yn mynd i’ch helpu y mae’n rhaid i’r cyngor ei roi.

Beth yw ‘camau rhesymol’?

Wrth benderfynu beth yw ‘camau rhesymol’, dylai’r cyngor edrych ar amgylchiadau ac anghenion penodol eich aelwyd. Dylai’r cyngor siarad â chi am ba gamau fyddai’n briodol yn eich achos a chytuno ar y camau i’w cymryd gyda chi.

Dyma enghreifftiau o’r camau rhesymol y gallai cyngor eu cymryd:

• darparu grant neu fenthyciad i chi i dalu blaendal neu rent ymlaen llaw ar gartref newydd
• eich helpu i osod cyllideb realistig fel y gallwch fforddio talu am rywle newydd
• eich helpu i wneud cais am lety gyda sefydliad arall
• eich helpu i drefnu neu wneud cais am lety rhent preifat
• os ydych mewn perygl o gael eich cam-drin, eich helpu i ddod o hyd i gartref diogel neu loches, a/neu eich cyfeirio at gyngor cyfreithiol os oes angen
• eich helpu gyda chais am Daliad Tai Dewisol neu i’r Gronfa Cymorth Dewisol
• darparu pecyn dodrefn i chi ar gyfer cartref newydd.

Dim ond enghreifftiau yw’r rhain o’r camau y gallai’r cyngor eu cynnig i chi. Gallant gynnig cymorth arall nad yw ar y rhestr. Os oes rhywfaint o gymorth yr ydych chi’n meddwl y gall y cyngor ei ddarparu a fyddai’n eich helpu i sicrhau llety yna siaradwch am y cymorth hwnnw gyda nhw.

Wrth benderfynu pa gamau i’w cymryd, gall y cyngor ystyried pa adnoddau sydd ar gael iddynt.

Dylai’r cyngor gytuno â chi ar y camau a gymerir. Gall rhai cynghorau gytuno ar Gynllun Tai Personol gyda chi. Gofynnwch am gopi o hwn fel y gallwch weld beth sydd wedi’i gytuno. Os nad oes gennych Gynllun Tai Personol, gofynnwch i’r cyngor ysgrifennu’r camau sydd wedi’u cytuno a rhoi copi i chi.

Dylech sicrhau eich bod yn gwneud popeth sydd wedi’i gytuno ar y cynllun ac yn mynd i unrhyw apwyntiadau a drefnir ar eich cyfer.

Beth os yw’r cyngor eisoes wedi rhoi rhywfaint o gymorth i mi i atal fy digartrefedd?

Os yw’r cyngor eisoes wedi cymryd camau i’ch helpu i atal chi rhag dod yn ddigartref, ond er gwaethaf hyn rydych chi bellach yn ddigartref, dylai’r cyngor adolygu eich achos ac edrych i weld pa gamau rhesymol eraill y gallant eu cymryd nawr i’ch helpu i ddod o hyd i lety.

Os oes gennych Gynllun Tai Personol eisoes, dylent adolygu hwn gyda chi.

Beth am dai brys?

Os oes gan y cyngor reswm i gredu y gallech fod:

• Yn Ddigartref
• Yn Gymwys i gael cymorth, a
• Â angen blaenoriaethol

yna rhaid iddynt ddarparu tai brys (neu ‘dros dro’) i chi tra byddant yn cymryd camau i helpu i ddod o hyd i lety arall, mwy hirdymor i chi.

Am ba hyd y mae’n rhaid i’r cyngor roi cymorth i mi o dan y ‘ddyletswydd rhyddhad’?

Unwaith y bydd y cyngor wedi derbyn bod yn rhaid iddo eich helpu i sicrhau llety addas o dan y ddyletswydd rhyddhad, rhaid iddynt ddarparu cymorth i chi nes bod un o’r pethau canlynol yn digwydd:

Mae cyfnod o 56 diwrnod wedi mynd heibio

Dim ond am uchafswm o 56 diwrnod y mae’r ‘ddyletswydd rhyddhad’ yn para. Yn ystod y cyfnod o 56 diwrnod, dylai’r cyngor fod wedi gweithio gyda chi i gymryd pob cam rhesymol i’ch helpu i sicrhau llety.

Os daw’r cyfnod o 56 diwrnod i ben a bod y cyngor yn dweud wrthych nad ydyn nhw’n mynd i’ch helpu chi ymhellach, yna dylen nhw:

(i) eich hysbysu yn ysgrifenedig

(ii) nodi pa gamau rhesymol y cytunwyd y byddent yn cael eu cymryd

(iii) esbonio pa gymorth a gynigiwyd i chi

(iv) esbonio pam y methodd y camau hynny.

Os yw 56 diwrnod wedi mynd heibio a’ch bod chi’n credu nad yw’r cyngor wedi cymryd camau rhesymol, yna efallai y byddwch chi’n gallu gofyn am adolygiad o’r penderfyniad i beidio â’ch helpu chi ymhellach. Os ydych chi am ofyn am adolygiad, rhaid i chi wneud hynny o fewn 21 diwrnod. Mae’n well cael cymorth cyn i chi wneud hyn gan y gall fod yn gymhleth. Am ragor o gyngor ynghylch gofyn am adolygiad o benderfyniad rydych chi’n anghytuno ag ef cliciwch yma.

Os ydych chi’n dal yn ddigartref ar ôl y cyfnod o 56 diwrnod ac yn bodloni meini prawf penodol, dylai’r cyngor adolygu eich achos ac ystyried a oes rhaid iddynt ddarparu llety i chi o dan y ddyletswydd i sicrhau llety.

Mae’r cyngor yn fodlon eu bod wedi cymryd pob cam rhesymol i’ch helpu chi

Mewn rhai achosion, gall y cyngor benderfynu eu bod wedi gwneud popeth o fewn eu gallu i’ch helpu chi i ddod o hyd i lety ac nad oes dim byd arall y gallant ei wneud o fewn gweddill y cyfnod o 56 diwrnod.

Cyn gwneud penderfyniad i beidio â’ch helpu chi ymhellach, rhaid i’r cyngor fod yn siŵr eu bod wedi cymryd pob cam rhesymol i’ch helpu chi, gan ystyried yr adnoddau sydd ar gael iddynt. Os oes camau eraill rydych chi’n meddwl y gallai’r cyngor fod yn eu cymryd, gwnewch yn siŵr eich bod chi’n dweud wrthyn nhw ar unwaith.

Os yw’r cyngor yn dweud wrthych chi nad ydyn nhw’n mynd i’ch helpu chi ymhellach oherwydd eu bod nhw wedi gwneud popeth o fewn eu gallu, yna dylent:

(i) eich hysbysu yn ysgrifenedig

(ii) nodi pa gamau rhesymol y cytunwyd y byddent yn cael eu cymryd

(iii) esbonio pa gamau rhesymol a gymerwyd

(iv) esbonio pam y methodd y camau hynny.

Os ydych chi’n credu nad oedd y cyngor wedi cymryd camau rhesymol i’ch helpu chi, efallai y byddwch chi’n gallu gofyn am adolygiad o’r penderfyniad i beidio â’ch helpu chi ymhellach. Rhaid gofyn am adolygiad o fewn 21 diwrnod ac mae’n well cael cyngor cyn i chi wneud hyn gan y gall fod yn gymhleth. Am ragor o gyngor ynghylch gofyn am adolygiad o benderfyniad rydych chi’n anghytuno ag ef cliciwch yma.

Os ydych chi’n parhau i fod yn ddigartref ac yn bodloni meini prawf penodol, dylai’r cyngor adolygu eich achos ac ystyried a oes rhaid iddyn nhw ddarparu llety i chi o dan y ddyletswydd i sicrhau llety.

Rydych chi’n dod o hyd i lety addas sy’n debygol o fod ar gael i chi am y 6 mis nesaf

Os ydych chi wedi dod o hyd i lety addas y gallwch chi aros ynddo am o leiaf y 6 mis nesaf, nid oes rhaid i’r cyngor roi unrhyw gymorth pellach i chi.

Nid oes ots sut y daethoch chi o hyd i’r llety – efallai ei fod wedi dod o ganlyniad i’r cymorth y mae’r cyngor wedi’i roi i chi ai peidio. Gall y llety fod o unrhyw fath, gan gynnwys gan landlord preifat neu o ganlyniad i symud yn ôl adref, ar yr amod bod y cyngor yn fodlon bod y llety yn addas i chi.

Mae’n rhaid i’r cyngor hefyd fod yn fodlon y bydd y llety ar gael am o leiaf y 6 mis nesaf. Er enghraifft, os ydych chi wedi llofnodi contract meddiannaeth safonol tymor penodol neu gyfnodol gyda landlord preifat yna mae’n debygol y bydd y cyngor yn dweud nad oes rhaid iddyn nhw eich helpu mwyach oherwydd mae’n debygol iawn y bydd y llety ar gael am o leiaf blwyddyn. Ceisiwch gymorth os ydych chi’n ansicr.

Rhaid i’r llety fod ar gael i chi symud i mewn iddo mewn gwirionedd, nid dim ond addewid gan landlord y bydd gennych chi lety rywbryd yn y dyfodol.

Os ydych chi wedi symud yn ôl adref, er enghraifft oherwydd bod y cyngor wedi eich helpu i ddatrys pethau gyda’ch teulu, yna rhaid i’r cyngor fod yn fodlon nad trefniant dros dro yn unig ydyw a’ch bod chi’n gallu aros yn ôl gartref am o leiaf y 6 mis nesaf.

Rydych chi’n gwrthod cynnig o lety addas

Os yw’r cyngor yn cynnig llety addas i chi ond eich bod chi’n gwrthod ei dderbyn, yna gall y cyngor benderfynu nad oes rhaid iddyn nhw eich helpu chi ymhellach.

Rhaid i’r cyngor fod yn fodlon y byddai’r llety maen nhw’n ei gynnig i chi wedi bod ar gael am o leiaf y 6 mis nesaf pe byddech chi wedi’i dderbyn.

Gall y cynnig fod gan unrhyw berson a gall gynnwys cynnig gan ffrindiau neu deulu, landlord preifat neu gymunedol, neu gall fod yn gynnig o lety â chymorth a/neu hostel.

Os yw’r cynnig ar gyfer hostel neu ryw lety dros dro arall, rhaid i’r cyngor fod yn fodlon ei bod hi’n debygol y gallwch chi aros yno am y 6 mis nesaf, ac y byddwch chi’n gallu cadw at unrhyw un o’r rheolau a osodwyd gan y landlord. Os yw’r cyngor yn credu mai dim ond gyda rhywfaint o gymorth neu gefnogaeth y byddwch yn gallu cadw at y rheolau, yna dylent wneud trefniadau i’r gefnogaeth neu’r cymorth hwn gael ei roi i chi cyn iddo gynnig y llety i chi.

Os cewch gynnig llety nad ydych yn credu sy’n addas, efallai mai’r peth gorau fyddai derbyn y cynnig a gofyn am adolygiad o’i addasrwydd yn hytrach na gwrthod y cynnig a mentro peidio â chael unrhyw gymorth pellach.

Nid ydych yn gymwys mwyach

Ni fydd yn rhaid i’r cyngor eich helpu i sicrhau llety os ydynt yn sefydlu nad ydych yn gymwys i gael cymorth mwyach.

Mae camgymeriad ffeithiol wedi digwydd

Os yw’r cyngor yn darganfod bod ffeithiau anghywir wedi arwain atynt yn penderfynu bod yn rhaid iddynt eich helpu, yna gallant dynnu’r cymorth hwnnw’n ôl ar unwaith.

Gallai camgymeriad ffeithiol ddigwydd os nad ydych yn gwybod rhywbeth wrth y cyngor pan fyddwch yn gwneud cais am gymorth neu os ydych yn rhoi gwybodaeth ffug, er enghraifft, dweud wrth y cyngor bod plant yn byw gyda chi pan mewn gwirionedd maent yn byw yn rhywle arall.

Rydych chi’n tynnu eich cais yn ôl

Os byddwch chi’n tynnu eich cais yn ôl, yna nid oes rhaid i’r cyngor eich helpu mwyach. Gall y cyngor benderfynu bod eich cais wedi’i dynnu’n ôl os nad ydyn nhw’n clywed gennych chi mewn mwy na 3 mis. Felly, mae’n syniad da cadw mewn cysylltiad â’r cyngor.

Rydych chi’n methu â chydweithredu â’r cyngor yn afresymol

Gall y cyngor wrthod rhoi mwy o gymorth i chi os ydyn nhw’n meddwl nad ydych chi’n cydweithredu â nhw. Gallai hyn fod oherwydd nad ydych chi wedi dod i sesiynau sydd wedi’u trefnu i’ch helpu chi neu efallai nad ydych chi wedi rhoi’r wybodaeth y maen nhw wedi gofyn amdani i’r cyngor.

Cyn y gall y cyngor benderfynu nad ydyn nhw’n eich helpu chi, dylen nhw edrych ar eich holl amgylchiadau a cheisio darganfod pam nad ydych chi’n cydweithredu. Os oes angen rhywfaint o gymorth neu gefnogaeth arnoch chi i wneud y pethau y mae’r cyngor yn gofyn i chi, yna dylen nhw geisio darparu hyn. Er enghraifft, efallai y bydd angen gweithiwr cymorth arnoch i esbonio pethau i chi neu i’ch helpu i gyrraedd apwyntiadau ac ati.

Os yw’r cyngor yn ystyried dod â’u cymorth i chi i ben, dylent ddweud wrthych ymlaen llaw fel bod gennych gyfle i ddechrau cydweithredu. Gall y cyngor anfon llythyr atoch yn eich rhybuddio am yr hyn y maent yn ei ystyried ac yn rhoi’r cyfle i chi unioni pethau.

Os dywed y cyngor nad ydynt yn mynd i’ch helpu mwyach oherwydd nad ydych chi’n cydweithredu â nhw, yna ceisiwch gymorth ar unwaith.

Beth os nad wyf yn cytuno â phenderfyniad y cyngor i beidio â’m helpu ymhellach?

Os yw’r cyngor yn penderfynu nad oes rhaid iddynt eich helpu mwyach i sicrhau llety, yna rhaid iddynt eich hysbysu yn ysgrifenedig. Rhaid i’r llythyr ddweud wrthych y rhesymau pam mae’r cyngor wedi gwneud y penderfyniad hwn a bod gennych hawl i ofyn am adolygiad o’r penderfyniad o fewn 21 diwrnod i gael eich hysbysu o’r penderfyniad.

Am ragor o gyngor ynghylch gofyn am adolygiad o benderfyniad yr ydych yn anghytuno ag ef cliciwch yma.