Dylai eich landlord ddiogelu eich blaendal diogelwch heb i chi orfod gofyn, ond os nad ydynt, gallwch gymryd rhai camau i geisio sicrhau eu bod yn gwneud hynny.
Defnyddiwch ein llythyrau enghreifftiol isod i’ch helpu.
Cam 1 : Ysgrifennwch at eich landlord
Gofynnwch a yw eich blaendal diogelwch wedi’i ddiogelu ac os felly, pa gynllun y maent wedi’i ddefnyddio. Os nad yw wedi’i ddiogelu, gofynnwch iddynt roi eich blaendal yn un o’r cynlluniau diogelu blaendal cymeradwy.
Defnyddiwch ein llythyren sampl D1.
Cofiwch, mae gan eich landlord 30 diwrnod i ddiogelu eich blaendal.
Cam 2 : Ysgrifennwch eto
Os na chewch chi ateb gan eich landlord, ceisiwch ysgrifennu at eich landlord eto.
Defnyddiwch ein llythyren sampl D2.
Cam 3 : Bygwth achos llys
Os na chewch ymateb o hyd, gallech ystyried achos llys.
Gall llys sirol orchymyn:
- bod eich landlord naill ai’n diogelu eich blaendal neu’n ei ddychwelyd atoch
- y dylid dyfarnu iawndal i chi rhwng 1 a 3 gwaith swm y blaendal.
Cyn i chi ddechrau unrhyw achos llys, rhaid i chi anfon ‘llythyr cyn gweithredu’ at y landlord. Mae hyn yn rhybuddio’r landlord eich bod yn bwriadu mynd i’r llys, ond yn rhoi’r cyfle iddynt ymateb i chi ac osgoi hyn.
Rhaid i’ch llythyr cyn gweithredu roi terfyn amser i’r landlord ymateb. Caniatewch o leiaf 14 diwrnod.
Dylai’r llythyr cyn gweithredu nodi’r dadleuon cyfreithiol y byddech yn eu defnyddio yn y llys, gan gynnwys manylion hawliad am iawndal ac unrhyw dystiolaeth y byddwch yn dibynnu arni i gefnogi’ch achos. Gweler ein tudalen Ystyried achos llys am ragor o gyngor ac, os penderfynwch fwrw ymlaen, defnyddiwch ein llythyr enghreifftiol cyn gweithredu D3.
A oes unrhyw risgiau o gymryd camau yn erbyn fy landlord?
Mae risg y gallai eich landlord geisio eich troi allan os byddwch yn cymryd camau i ddiogelu eich blaendal diogelwch neu hawlio iawndal. Fodd bynnag, cofiwch, os nad yw’ch blaendal wedi’i ddiogelu, ni fydd eich landlord yn gallu defnyddio’r weithdrefn troi allan ‘dim bai’ i ddod â’ch contract i ben oni bai:
- dychwelir y blaendal i chi (llai unrhyw ddidyniadau y cytunwyd arnynt)
- rydych wedi gwneud hawliad yn y llys oherwydd nad yw’ch landlord wedi dilyn rheolau’r cynllun diogelu blaendal a naill ai: mae’r llys wedi penderfynu beth ddylai ddigwydd i’ch blaendal, rydych wedi tynnu eich hawliad yn ôl, neu rydych chi a’ch landlord wedi setlo’r mater y tu allan i’r llys.
Efallai y bydd eich landlord yn gallu eich troi allan os oes gennych ôl-ddyledion rhent o 2 fis neu fwy. Fodd bynnag, os nad yw’ch landlord wedi dilyn y rheolau diogelu blaendal, mae’n debyg y byddwch yn gallu amddiffyn yn erbyn hysbysiad troi allan o ôl-ddyledion rhent yn y llys drwy wneud gwrth-hawliad. Mae hyn oherwydd y gallai’r iawndal y byddai gennych hawl iddo leihau eich ôl-ddyledion i lai na 2 fis. Mynnwch help os byddwch yn derbyn hysbysiad gan eich landlord.
Os bydd eich landlord yn ceisio eich troi allan heb ddilyn y weithdrefn gyfreithiol briodol, mae’n gweithredu’n anghyfreithlon. I gael rhagor o wybodaeth, gweler ein tudalen ar droi allan anghyfreithlon.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 28, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.