Os ydych wedi gadael eich cartref neu’n teimlo bod angen i chi symud allan oherwydd cam-drin domestig ond nad oes gennych unrhyw le i fynd, dylech gael cymorth gan adran ddigartrefedd eich cyngor lleol.
Nid oes angen i chi fod yn cysgu ar y stryd i gael cymorth gan y cyngor.
Hyd yn oed os oes gennych lety y gallwch ei feddiannu’n gyfreithlon, dylai’r cyngor barhau i ystyried eich bod yn ddigartref os na allwch fyw yno oherwydd risg o gamdriniaeth.
Cliciwch yma i ddod o hyd i fanylion eich cyngor lleol a defnyddiwch y wybodaeth isod i’ch helpu.
Dilynwch ein canllaw cam wrth gam ar sut i wneud cais digartrefedd.
A ydw i’n cael fy ystyried yn ddigartref oherwydd y cam-drin?
Dylai’r cyngor eich ystyried yn ddigartref os:
- nad oes gennych unrhyw lety y mae gennych hawl i’w feddiannu, neu
- mae gennych hawl i feddiannu llety (er enghraifft, oherwydd bod gennych gontract meddiannaeth ar y cyd) ond ni allwch ddychwelyd yno oherwydd ei bod yn debygol y byddwch chi, neu unrhyw un arall yr ydych yn byw gydag ef (e.e. un o’ch plant) yn cael eich cam-drin.
Cam-drin domestig yw cam-drin gan berson arall sydd, neu sydd wedi bod:
- eich priod neu bartner sifil
- eich partner agos, waeth beth fo’ch rhyw
- aelod o’r teulu, gan gynnwys eich rhieni, neiniau a theidiau neu rywun sydd â chyfrifoldeb rhiant amdanoch
- rhywun sydd wedi cytuno i’ch priodi, neu ymrwymo i bartneriaeth sifil gyda chi (p’un a yw hynny wedi digwydd ai peidio)
- aelod arall o’ch cartref (e.e. gofalwr, neu ffrind yr ydych fel arfer yn byw gydag ef).
Mae cam-drin yn cynnwys trais corfforol ond hefyd ymddygiad bygythiol neu fygythiol. Gallai cam-drin gynnwys:
- cam-drin seicolegol
- cam-drin ariannol
- cam-drin emosiynol
- cam-drin rhywiol
Nid oes angen i chi fod wedi dioddef trais mewn gwirionedd i gael eich ystyried yn ddigartref. Os bu bygythiadau o gamdriniaeth sy’n debygol o gael eu cyflawni, dylai’r cyngor eich helpu.
Os ydych mewn llety tymor byr (e.e. rydych yn aros gyda ffrind neu berthynas) oherwydd eich bod wedi gadael eich cartref o ganlyniad i gamdriniaeth neu fygythiadau o gam-drin, dylech hefyd gael eich ystyried yn ddigartref.
Beth ddylai’r cyngor ei wneud?
Os ydych yn ddigartref (neu’n debygol o ddod yn ddigartref yn ystod y 56 diwrnod nesaf) ac yn gofyn i’r cyngor am help gyda thai, dylent gymryd cais digartrefedd oddi wrthych. Unwaith y bydd cais digartrefedd wedi’i dderbyn bydd gan y cyngor ddyletswyddau penodol i’ch helpu. Yn dibynnu ar eich amgylchiadau, efallai y bydd yn rhaid iddynt ddod o hyd i lety brys i chi neu efallai eich helpu i ddychwelyd neu aros yn eich cartref. I gael gwybodaeth fanylach am ba help y gall y cyngor ei roi, cliciwch yma.
Gallwch wneud cais digartrefedd i unrhyw gyngor, ni waeth ble rydych wedi bod yn byw neu’r rhesymau dros ddod yn ddigartref. Os bydd y cyngor yn gwrthod cymryd cais digartrefedd oddi wrthych, mynnwch help ar unwaith.
Cyfweliadau
Bydd y cyngor am siarad â chi am yr hyn sydd wedi digwydd a sut yr ydych wedi dod yn ddigartref. Dylent gynnig y dewis i chi o gael eich cyfweld gan berson o’r un rhyw a dylent siarad â chi’n sensitif. Os teimlwch nad yw’r sawl sy’n eich cyfweld yn cydymdeimlo neu nad yw’n eich cymryd o ddifrif, dywedwch wrthynt, neu gofynnwch am gael siarad â’u rheolwr.
Tystiolaeth
Gall y cyngor ofyn i chi am dystiolaeth o’r cam-drin neu’r bygythiadau, er enghraifft rhif cyfeirnod trosedd. Fodd bynnag, os na allwch ddarparu tystiolaeth, dylai’r cyngor gymryd eich gair eich bod wedi dioddef camdriniaeth neu fygythiadau o gamdriniaeth. Efallai y gofynnir i chi lofnodi datganiad yn nodi beth sydd wedi digwydd.
Nid yw’r ffaith nad ydych efallai wedi dioddef camdriniaeth wirioneddol yn y gorffennol yn golygu na allai ddigwydd yn y dyfodol. Ni ddylai’r cyngor fynnu eich bod yn profi bod cam-drin eisoes wedi digwydd.
Asesiad
Yna bydd y cyngor yn cynnal asesiad o’ch sefyllfa i benderfynu pa gymorth y dylent ei roi i chi. Gall y cyngor, gyda’ch caniatâd, gysylltu â’r heddlu, eich ffrindiau a’ch perthnasau, landlord, meddyg, neu unrhyw un arall rydych wedi dweud wrtho neu a allai fod yn gwybod am y cam-drin. Fodd bynnag, ni ddylent gysylltu â’r person sydd wedi bod yn dreisgar yn eich erbyn neu wedi’ch bygwth, gan y gallai hyn eich rhoi mewn perygl. Os bydd y cyngor yn penderfynu eich bod yn gymwys i gael cymorth, yn ddigartref, neu mewn perygl o fod yn ddigartref, yna dylai’r cyngor roi cymorth i chi cyn gynted â phosibl. Gall y cyngor ysgrifennu Cynllun Tai Personol gyda chi.
A all y cyngor roi llety brys i mi?
Os oes gan y cyngor reswm i gredu efallai eich bod yn:
- Ddigartref
- Yn gymwys am help, a
- Bod ag angen blaenoriaethol
- yna mae’n rhaid i’r cyngor ddarparu llety brys neu interim i chi tra byddant yn penderfynu pa gymorth arall y gallant ei roi i chi.
Bydd gennych ‘angen blaenoriaethol’ os ydych wedi dioddef cam-drin domestig neu y byddech mewn perygl o gam-drin domestig pe baech yn dychwelyd adref.
Efallai na fydd y llety brys yn ddelfrydol, ond dylai fod yn addas i chi. Gall fod mewn hostel, lloches, neu le gwely a brecwast. Os oes gennych chi blant, ni ddylid ystyried gwely a brecwast yn addas, ac eithrio am uchafswm o chwe wythnos os nad oes dim byd arall ar gael.
I gael rhagor o wybodaeth am lety brys y cyngor cliciwch yma.
Pa help arall y gall y cyngor ei roi?
Mae pa gymorth y mae gennych hawl iddo yn dibynnu ar eich amgylchiadau. Yn y rhan fwyaf o achosion bydd yn rhaid i’r cyngor roi cyngor a chymorth i chi yn gynnar.
Os ydych yn gymwys i gael cymorth ac mewn perygl o golli eich cartref yn ystod y 56 diwrnod nesaf, mae’n rhaid i’r cyngor eich helpu i geisio cadw eich cartref presennol. Gelwir hyn yn ddyletswydd i helpu i atal digartrefedd neu’n “ddyletswydd atal” ac mae’n golygu bod yn rhaid i’r cyngor gymryd camau rhesymol i’ch atal rhag dod yn ddigartref. Os oes gennych chi lety y mae gennych hawl i’w feddiannu, efallai y bydd y cyngor yn cynnig opsiynau i chi i’ch helpu i aros yn eich cartref, megis trefniadau amddiffyn personol, help i ddiogelu eich cartref neu ddod o hyd i gyfreithiwr i’ch helpu i gael gwaharddeb. Ni all y cyngor ddisgwyl i chi ddychwelyd adref os oes risg y byddwch mewn perygl ac mae’n rhaid iddo ystyried eich dymuniadau o ran ble rydych yn meddwl y dylech fyw.
Dilynwch y dolenni isod i gael rhagor o wybodaeth am sut y gallai’r cyngor eich helpu os ydych:
- mewn gwirionedd yn ddigartref ac yn gymwys i gael cymorth. Gelwir hyn yn ddyletswydd i helpu i sicrhau llety neu “y ddyletswydd rhyddhad”.
- mewn rhai amgylchiadau, byddwch yn ddigartref hyd yn oed ar ôl i chi gael cymorth a chyngor. Gelwir hyn yn ddyletswydd i sicrhau llety neu’n “ddyletswydd derfynol”.
Beth ddylwn i ei wneud gyda fy holl eiddo?
Mae’n bosibl y bydd angen i’r cyngor gymryd camau rhesymol i ddiogelu eich eiddo (“y ddyletswydd i ddiogelu eiddo”) os ydynt mewn perygl o gael eu difrodi neu eu colli ac nad ydych yn gallu eu diogelu neu ddelio â nhw eich hun, er enghraifft oherwydd na allwch chi wneud hynny. fforddio trefnu symud neu storio.
Ble alla i fynd am help?
Os ydych yn ddigartref neu mewn perygl o fod yn ddigartref o ganlyniad i gam-drin domestig, gall y sefydliadau canlynol eich helpu:
- Mae Llamau yn cynnig cyngor a chefnogaeth i fenywod a phlant sy’n profi digartrefedd
- Cymdeithas dai elusennol yw Stori sy’n darparu tai a chymorth i ddynion, menywod, eu plant a phobl ifanc ledled Cymru. Maent yn gweithio gyda phobl agored i niwed, gan gynnwys y rhai sy’n dianc rhag cam-drin domestig, gan eu helpu i adennill eu hannibyniaeth.
Did you find this helpful?
Diweddarwyd y dudalen hon ddiwethaf: Hydref 10, 2026
Mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon yn cael ei diweddaru a’i chynnal gan Shelter Cymru a dim ond canllawiau cyffredinol ar y gyfraith yng Nghymru y mae’n eu rhoi. Ni ddylid ei hystyried na dibynnu arni fel datganiad cyflawn nac awdurdodol o’r gyfraith.
